కొప్పరపు కవుల 06 వపద్యం బ్రహ్మశ్రీ పతంజలి తాడేపల్లి

 జైశ్రీరామ్.

పతంజలి తాడేపల్లి: చీరాల దగ్గర ఉన్న కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 06 వపద్యం  27. 09. 2026

పతంజలి తాడేపల్లి: శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన  మత్తేభ  పద్య సమగ్ర వివరణ:

అలమందాకిని నాడు ధాత్రి డిగి పాయల్ పాయలై పూతభూ/

స్థలులంబారుచు నిందువచ్చెనన కృష్ణా కుల్యలన్ బారు న /

జ్జల సత్పుణ్యఫలప్రభూత వన సంజాతంబులున్ శాలి భూ/

ములు చెల్వొందగ భోగభాగ్యముల నా ప్రోలొప్పు నాకంబనన్ 39

అవతారిక (సందర్భం)

కారంచేడు నగర పరిసరాల్లోని పొలాలకు, తోటలకు జీవనాధారమైన కృష్ణానదీ కాలువల ప్రవాహ వైభవాన్ని కవులు వర్ణిస్తున్నారు. ఆకాశం నుండి దిగివచ్చిన దేవగంగ (మందాకిని) పవిత్ర క్షేత్రాల మీదుగా అనేక పాయలుగా చీలి నేరుగా ఈ ఊరికే వచ్చిందా అన్నట్లుగా కృష్ణమ్మ కాలువలు ప్రవహిస్తుండగా; ఆ పవిత్ర జలాల పుణ్యఫలంగా విస్తరించిన పండ్లతోటలు, పచ్చని వరిచేలు అలరారుతూ, సమస్త భోగభాగ్యాలతో ఆ పట్టణం సాక్షాత్తూ స్వర్గలోకమా అన్నట్లుగా విరాజిల్లుతోందని వర్ణించే మనోహర సందర్భమిది.

ప్రతిపదార్థం 

అల మందాకిని = ఆ ప్రసిద్ధమైన ఆకాశగంగ (స్వర్గనది); నాడు = భగీరథుని కాలమునాడు; ధాత్రిన్ డిగి = ఆకాశం నుండి భూమిపైకి దిగివచ్చి; పాయల్ పాయలై = అనేకమైన శాఖోపశాఖల ప్రవాహములుగా చీలి; పూత భూస్థలులన్ = పవిత్రమైన పుణ్యక్షేత్రముల మీదుగా; పాఱుచున్ = ప్రవహిస్తూ; ఇందున్ వచ్చెన్ అనన్ = ఇక్కడికే (ఈ కారంచేడు నగరానికే) చేరినదా అనునట్లుగా; కృష్ణా కుల్యలన్ = కృష్ణానది యొక్క కాలువలయందు; పాఱు = పరుగులు తీయుచు ప్రవహించే; ఆ జల = ఆ దివ్య జలముల యొక్క; సత్ పుణ్య ఫల = ఉత్తమ పుణ్యఫలముగా; ప్రభూత = విస్తారముగా పెరిగిన; వన సంజాతంబులున్ = పండ్ల తోటలు, ఉద్యానవనముల సమూహములును; శాలి భూములున్ = తెల్లని మేలురకం వరిపంటలు పండే మాగాణి భూములును; చెల్వొందగన్ = శోభిల్లుచుండగా; ఆ ప్రోలు = ఆ కారంచేడు నగరము; భోగ భాగ్యములన్ = సమస్త సుఖసంతోషములతోను, ఐశ్వర్యములతోను; నాకంబు అనన్ = సాక్షాత్తూ స్వర్గలోకమేమో అనునట్లుగా; ఒప్పున్ = ప్రకాశించుచున్నది.

తాత్పర్యము

పూర్వం భగీరథుని తపస్సుతో దివి నుండి భువికి దిగివచ్చిన ఆ దేవగంగ (మందాకిని) పవిత్ర పుణ్యభూముల గుండా పాయలు పాయలుగా చీలుతూ ప్రవహించి, నేరుగా ఈ నేలకే చేరిందా అన్నట్లుగా — కృష్ణానది కాలువలు (కుల్యలు) కారంచేడు పొలాల గుండా పరుగులు తీస్తున్నాయి. ఆ అమృత సమానమైన నదీజలాల పుణ్యప్రభావంతో విస్తారంగా ఎదిగిన ఫలవృక్షాల ఉద్యానవనాలు, బంగారు కాంతులీనే వరిచేలు కన్నులపండువగా శోభిల్లుతుండగా, సకల భోగభాగ్యాలతో ఆ నగరం సాక్షాత్తూ భూతల స్వర్గమా అన్నట్లుగా అలరారుతున్నది.

విశేషాలు 

1. కృష్ణా డెల్టా కాలువలను (కుల్యలను) కొప్పరపు  కవులు సాక్షాత్తూ భగీరథునిచే తేబడిన ‘మందాకిని’ (స్వర్గగంగ) తో ఉత్ప్రేక్షించారు.

2. వాల్మీకి రామాయణము (బాలకాండ, 43వ సర్గ)  ప్రకారం — భగీరథుని తపస్సుకు మెచ్చి పరమశివుడు ఆకాశగంగను తన జటాజూటంలో బంధించిన తర్వాత, భగీరథుని ప్రార్థనతో బిందుసరోవరంలోకి విడిచిపెట్టగా, ఆ పవిత్ర దేవగంగ ఏడు పాయలుగా (సప్త ధారలుగా) చీలి ప్రవహించింది. 

 అత్యంత మంగళకరమైన, నిర్మలమైన జలాలతో కూడిన హ్లాదిని, పావని, నలిని అను మూడు పాయలు తూర్పు దిక్కుగా ప్రవహించాయి. పరమ పవిత్రమైన జలసంపదతో కూడిన సుచక్షువు, సీత, సింధువు అను మరి మూడు ప్రవాహాలు పడమర దిక్కుగా పరుగులు తీశాయి. ఇక ఆ పాయలలో ఏడవదైన ప్రధాన గంగా ప్రవాహం (భాగీరథి) రాజర్షియైన భగీరథుని రథం వెనుక అతడు చూపిన మార్గంలో సాగిపోయింది. ఈ ఏడు పాయలే కావ్య సంప్రదాయంలో ‘సప్తగంగలు’ లేదా ‘సప్తధారలు’గా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

3. వాల్మీకి చెప్పిన ఈ ‘సప్త స్రోతాంసి’ (ఏడు పాయల) వైభవాన్నే కొప్పరపు కవులు "పాయల్ పాయలై" అనే చక్కని తెలుగు నుడికారంతో పునఃసృష్టించారు.

4. వాల్మీకి గంగాజలాలను 'శివజలాః', 'శుభోదకాః' (మంగళకరమైన జలములు) అని కీర్తిస్తే, కొప్పరపు కవులు కృష్ణానదీ కాలువల ప్రవాహాన్ని ‘సత్పుణ్య ఫల ప్రభూతము’ అని సంభావించి, ఆనాటి గంగావతరణ పవిత్రతను ఈనాటి కృష్ణా డెల్టా కాలువల ప్రవాహానికి అన్వయించి కావ్యానికి పౌరాణిక దీప్తిని చేకూర్చారు.

ఆనాడు దేవలోకం నుండి దిగివచ్చిన దేవగంగ ఏడు దివ్య పాయలుగా చీలి సమస్త భూమండలాన్ని ఎలా సస్యశ్యామలం చేసిందో, నేడు కృష్ణానది కూడా అనేక కాలువలు (కుల్యలు), పిల్ల కాలువల రూపంలో పాయలు పాయలుగా చీలి కారంచేడు పంటపొలాలను అమృతజలాలతో ముంచెత్తుతున్నదని పౌరాణికోత్ప్రేక్ష చేశారు.

పంటలు, తోటలు కేవలం నీటివల్లనే కాదు, పూర్వజన్మల సుకృతం, నదీజలాల పావనత్వం కలగలసినప్పుడు మాత్రమే ఇంతటి అద్భుతమైన దిగుబడులు వస్తాయన్నది భారతీయ విశ్వాసం. ఆ పవిత్ర జలాలే ఒక ‘పుణ్యఫలం’గా మారి వనాలుగా, శాలిక్షేత్రాలుగా అవతరించాయని కవుల తాత్త్విక కల్పన.

5. పూర్వ పద్యంలో "ధరానాక పదంబునీపురి కొనందగె" అని కారంచేడును 'భూస్వర్గం'గా వర్ణించిన కవులు, ఈ పద్యంలోనూ ముగింపుగా "భోగభాగ్యముల నా ప్రోలొప్పు నాకంబనన్" అని అనడం ద్వారా — ఆ పట్టణపు పాడిపంటల సుభిక్షత, జలసంపద దేవలోకానికి ఏమాత్రం తీసిపోవని తిరిగి సమర్థవంతంగా స్థిరపరిచారు.

6. ఈ పద్యంలో కొప్పరపు కవులు వరిచేలు’ అనకుండా ‘శాలి భూములు’ అనే విశిష్ట శాస్త్ర పదాన్ని ప్రయోగించారు.సాధారణమైన చవకరకం వరి పండే నేలలు వేరు, రక్తశాలి, మహాశాలి, సుగంధిక వంటి రాజభోగ్యమైన, ఓజోవర్ధకమైన ‘శాలి ధాన్యాలు’ పండే మాగాణులు వేరు.

7. ఆయుర్వేద మూలగ్రంథమైన శ్రీమద్వృద్ధవాగ్భటాచార్య ప్రణీత ‘అష్టాంగ సంగ్రహము’ (సూత్రస్థానము – 7వ అధ్యాయము: అన్నస్వరూపవిజ్ఞానీయమ్) లోని ఈ ప్రారంభ శ్లోకాలలో శాలిధాన్యాల వర్ణన ఉన్నది

ఆయుర్వేదంలో వరి ధాన్యాలను ప్రధానంగా రెండు వర్గాలుగా విభజిస్తారు:

శాలి ధాన్యాలు: వర్షాకాలం చివర/హేమంతంలో పండేవి (ముళ్ళ వంటి సూక్ష్మ శూకములు కలిగిన మేలురకం వరి).

వ్రీహి ధాన్యాలు: శరదృతువులో త్వరగా పండే సాధారణ రకాలు.

8. ‘అష్టాంగ సంగ్రహము’ లో పేర్కొన్న శాలి ధాన్య రకాలు:

రక్తశాలి: ఎర్ర రాజనాలు (ఆయుర్వేదంలో సమస్త ధాన్యాలలోకెల్లా పరమ శ్రేష్ఠమైనది, త్రిదోషహరం).

మహాశాలి: లావుగా, పెద్ద గింజగా ఉండే మేలైన రాజనాలు.

కలమ / సకలమ: కట్టడి చేలలో పండే విశిష్ట ధాన్యం.

తూర్ణక, శకునాహృత: పక్షుల ద్వారా తీసుకురాబడి పండించబడిన పవిత్ర వరి రకాలు.

శారదాముఖ, దీర్ఘశూక (పొడవాటి ముల్లు గలది), లోధ్రశూక, సుగంధిక (సువాసన వెదజల్లే బాస్మతి వంటిది).

పుండ్ర, పాండు (తెల్లటి బియ్యం), పుండరీక (కమలం వంటి వర్ణంగలది), ప్రమోద, గౌర, శారివ, కాంచన (బంగారు వర్ణం), మహిషశూక, దూషక, కుసుమాండక, లాంగల, లోహవాల, కర్దమ, శీతభీరుక (చలిని తట్టుకోలేనిది), పతంగ, తపనీయ శాలులు.

9. కారంచేడు పరిసరాల్లో ప్రవహించే కృష్ణా డెల్టా కాలువల (కుల్యల) నీరు సాక్షాత్తూ ‘మందాకినీ శివజలాలు’. అటువంటి అమృతప్రాయమైన జలాలతో సాగయ్యే ఆ భూములు — అష్టాంగ సంగ్రహం వర్ణించిన లఘు, హిమ, వృష్య, పథ్య గుణాలు కలిగిన దివ్యమైన శాలిధాన్యాలను పండిస్తున్నాయని కవులు ‘శాలిభూములు’ అను పదప్రయోగం ద్వారా ధ్వనింపజేశారు.

ఈ విధంగా వైద్యశాస్త్ర సత్యం, కావ్య వర్ణనా శిల్పం రెండూ కలిసి కారంచేడు నగరపు భోగభాగ్యాలను, ప్రజల ఆరోగ్య సంపన్నతను కొప్పరపు కవుల పద్యంలో  పరిపూర్ణంగా నిరూపిస్తున్నాయి.

స్వస్తి.

బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి పతంజలి మహోదయులకు ధన్యవాదములు.

జైహింద్.

Print this post