గణనీయంబగు భాషలందు తెలుగున్ గాంచంగ మేల్మేలు.. తాన్ విన సొంపై , ప్రకటించు భావ సరళిన్ దృప్తిన్, విశేషించి పల్ ఘన కావ్యామృత సంవిధాన మహిమల్ గాంచంగ నాంధ్రామృతం బను యీ బ్లాగును గొల్పి యుంటి. కనుడీ ! ఆంధ్రామృతం బందుడీ ! .

19, జులై 2024, శుక్రవారం

అవధానంలో కమ్మగా పద్య రూపంలో పాడుతూ ఆశువు అడుగుతున్న అవధానాచార్య పద్మశ్రీ ఆశావాది ప్రకాశరావు...

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.

బ్రహ్మశ్రీ ఎం వి సింహాచల శాస్త్రి హరికథ. రామ వంశమాదినుంది రాముని వరకు.

0 comments

జైశ్రీరామ్.
రామవంశము.
విష్ణువు
బ్రహ్మ
మరీచి
కశ్యపుఁడు
వివస్వంతుఁడు
వైవశ్వతుఁడు
ఇక్ష్వాకు
కుక్షి
వికుక్షి
బాణుఁడు
అనరణ్యుఁడు
పృథువు
త్రిశంకుఁడు
దుందుమారుఁడు
యవనాశ్వుఁడు
మాంధాత
సుసంది
ద్రువసంది
భరతుఁడు
అసితుఁడు
సగరుఁదు
అసమంజసుఁడు
అంశుమంతుఁడు
దిలీపుఁడు
భగీరథుఁడు
కకుత్సుఁడు
రఘువు
కల్మాషపాదుఁడు
శంకరుఁడు
సుదర్శనుఁడు
అగ్నివర్ణుఁదు
శీఘ్రకుఁడు
మరువు
ప్రకుత్సకుఁడు
అంబరీషుఁడు
నహుష్ఁడు
యయాతి,
నాభాగుఁదు
అజుఁడు
దశరథుఁడు
రాముఁడు.

జైహింద్.

మూర్ఖేణ సహ సంయోగో ... మేలిమిబంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్లో.  మూర్ఖేణ సహ సంయోగో - విషాదపి సుదుర్జరః

విజ్ఞాన సహ సంయోగ: - సుధారససమ: స్మృత:.

తే.గీ.  విషముకన్నను ఘోరమౌ విషము తలప  

మూర్ఖ సంగతి జనులకున్, బూజ్యులార!

సుజన సంగతి పరికింప సుధకు మించి

గొప్ప సుధయౌను మనలకు కువలయమున.

భావము. మూర్ఖుడితో సంబంధాలు విషం కన్నా ఎక్కువ విషం. సజ్జనులతో 

సహవాసం సుధ అంటే అమృతంతో సమానం.

జైహింద్.

అపర్ణసూర్య నేత్రమందు నా ముదంబు పుట్టెడిన్. ఈ సమస్యకు నా పూరణము. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

పం.చామ.  ప్రపూజ్యమాన సద్వధాన భాస్కరుండు నాముదం

బపారసూర్య తేజమై నయాన్వితంపు పద్యమై

తపఃఫలంబటుల్  లభించి దర్పిలన్  నిజంబుగా

నపర్ణసూర్య నేత్రమందు నా ముదంబు పుట్టెడిన్.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

ఆంధ్రభాషా సరసవల్లి యరసవల్లి. ఈ సమస్యకు నా పూరణము. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

కం.  సాంద్ర కవితా ప్రసూనాళి సరసజపతి

కమిత సంతోషమును గూర్చు ననవరతము

సత్కవీశుల కాణాచి కల్పవల్లి

ఆంధ్రభాషా సరసవల్లి యరసవల్లి.

జైహింద్.

View Synonyms and Definitions

అన్నయె తమ్ముఁడయ్యె మర్ యన్నగ మారెను తమ్ముడత్తరిన్. ఈ సమస్యకు నా పూరణము. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

ఉ.  అన్నగ రామచంద్రుఁడవ నాతని తమ్ముఁడు లక్ష్మణుండుగా

మన్ననద్వాపరంబుగన, మాన్యులు ద్వాపర మందు మారుచున్

మిన్నగు గౌరవార్హముగ మేలగు రాముడు కృష్ణుఁడౌచు నా

యన్నయె తమ్ముఁడయ్యె మర్ యన్నగ మారెను తమ్ముడత్తరిన్.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

కాకులమంద సాధ్యమెటు కాంత యపర్ణ వధాన కీర్తులన్. ఈ సమస్యకు నా పూరణము. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

ఉ.  శ్రీకరమైన పద్యములు శ్రేయము గొల్పుచు చెప్పచుండ నీ

శ్రీకర సద్వధాని వివశీకృతులై  జనకోటి మెచ్చ, ని

ర్వ్యాకుల ప్రాశ్నికుల్ పొగడ  హాయిగ నొప్పెడు నీ సభా స్థలిన్

కాకులమంద సాధ్యమెటు కాంత యపర్ణ వధాన కీర్తులన్.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

అపర్ణసూర్య నేత్రమందు నా ముదంబు పుట్టెడిన్. ఈ సమస్యకు నా పూరణము. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

పం.చామ. ప్రపూజ్యమాన సద్వధాన భాస్కరుండు నాముదం

బపారసూర్య తేజమై నయాన్వితంపు పద్యమై

యపేయసమ్ముదంబుపుట్టె నద్భుతంబుగా నిదే

అపర్ణసూర్య నేత్రమందు నా ముదంబు పుట్టెడిన్.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

విద్యను వీడి యొక్కరుడు వేదవిశారదుఁడయ్యెనిద్ధరన్. .. ఈ సమస్యకు నా పూరణము. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

జైశ్రీరామ్.
ఉ.  విద్యలనేకముల్గలుగు విశ్వసువేద్యుని తెల్పు నట్టి యా

విద్యలె నేర్చుచున్, కడపు విద్యయయోగ్యమటంచు నెంచి యా

సద్యశభాస్కరుండు మనసా వచసా ధర దుష్టమైనయా

విద్యను వీడి యొక్కరుడు వేదవిశారదుఁడయ్యెనిద్ధరన్.
జైహింద్.
Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

బకదీక్షను పొంది ముక్తి బడయగవచ్చున్. ఈ సమస్యకు నా పూరణము. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

కం.  బకమొక దీక్షను బూనుచు

నికరంబగు ఫలితమొందు, నిరుపమమగు నా

బకదీక్ష ఫలితమొసగును.

బకదీక్షను పొంది ముక్తి బడయగవచ్చున్.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

తెలుఁగు నశించిపోవునని తెల్పెను కోవిదకోటి తృప్తితో.. ఈ సమస్యకు నా పూరణము. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

 జై శ్రీరామ్.

చం.  వెలుగులనీను తెల్గును నవీనులనేకము లన్యభాషలన్

కలుగుడు చేయఁ గాంచి, యది కాదని కల్మషమెల్ల పాపియా

కలితపు తెల్గు శుద్ధియయి గౌరవమందగ దుష్టమైనయా

తెలుఁగు నశించిపోవునని తెల్పెను కోవిదకోటి తృప్తితో.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

అది చూచుటకాత్రమగుదు రతివలు మిగులన్. ఈ సమస్యకు నా పూరణము. తే.13 - 7 - 2024

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

కం.  మదిలో కలిగిన దైవము

నెదురుగ చూపించ గురఁడనేకవిధములన్

మదిపడి ముందుకి వచ్చుచు

నది చూచుటకాత్రమగుదు రతివలు మిగులన్.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

శూరుండొక్కఁడు వెన్నుఁ జూపె ననిలో శోభాయమానంబుగా. .. సమస్యకు నా పూరణము. తే.13 - 7 - 2024.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శా.  శూరాగ్రేసరుడైనభీష్ముడనిలోఁ జూచెన్ శిఖండిన్ , హరీ!

శూరుల్పాండవు లుత్సహించి రణమున్ శోభిల్లగా జేయగా

వీరుండయ్యును భీష్మదీక్ష గొనుటన్ వీడెన్ యుద్ధమే యప్పుడా 

శూరుండొక్కఁడు వెన్నుఁ జూపె ననిలో శోభాయమానంబుగా.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

వల్మీకమునందు జొచ్చె వసుధయె భళిరా! .. నేను ఇచ్చిన సమస్యకు నా పూరణము. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

కం.  కల్మషహీనుఁడు శ్రీహరి

వల్మీకము కాగ లక్ష్మి  వసుధా స్థలియై

చెల్మియె మీరగ చేరెను,

వల్మీకమునందు జొచ్చె వసుధయె భళిరా!

జైహింద్.

గదిలో మూగది పాటపాడె శ్రుతిలో గాంధర్వమొప్పారగా... సమస్యకు నా పూరణ. తే.12 - 7 - 2024.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

మ.  మదిలో నిల్చిన మాతృమూర్తి కృపచే మాతృప్రభా దర్శనం

బెదలో నిండుచు, పొంగిపొర్ల నదియే యీశాని వాగ్రూపమై

సుధలంజిందుచు శబ్దరూపమవగా శోభాయమానంబుగా

గదిలో మూగది పాటపాడె శ్రుతిలో గాంధర్వమొప్పారగా.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

కాంతల్ కన్యలె సంతతిన్ గలిగియున్, కల్యాణమూర్తుల్ ధరన్. సమస్యకు .. నా పూరణ. తే.10 - 7 - 2024

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్రీమతి బులుసు అపర్ణ ద్విశతావధాని హర్షవల్లిలో చేసిన ద్విశతావధానంలో 

నేనిచ్చిన సమస్యకు నా పూరణ.

శా.  సంతానంబును గల్గినంత వనితల్ సంతున్ సదా కావగా

భ్రాంతుల్ వీడుచు లోకమాతయగుచున్ నిత్యంబు యోచించుచున్,

శాంతిన్వెల్గెడి కన్యకాజననితో సాదృశ్యమై యొప్పు నా

కాంతల్ కన్యలె సంతతిన్ గలిగియున్, కల్యాణమూర్తుల్ ధరన్.

జైహింద్.

18, జులై 2024, గురువారం

ఓకారము - ఓంకారము.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

ఓకారము - ఓంకారము. 


ప్రథమ వయస్సులో నున్నబాలురకు ఓంకారము ఉపదేశింపబడదు. ఓంకార ప్రతీకగా ఓ కారము దేశింప బడుచున్నది. ప్రణవమును " ఓమ్ " అని "ఓ " అని ఉచ్చరించుట లేక వ్యవహరించుట వైదిక సంప్రదాయము. ఓంకారాకృతి ఓ కారమని శ్రుతి వర్ణించుచున్నది. 

" ఓమిత్యేదను కృతి హస్మవాఆప్యోశ్రావయేత్యాశ్రావయాన్తి "( థైత్తెరీ యారణ్యక ) 

అస్మిన్ మంత్రే యదేత దోకారొచ్చారణమ్ తదేత దో మిత్యేత దను కృతియే ( సాయణ భాష్యం ) " ఓంకారాను కృతియే ఓకారము. 

ఈ శ్రుతి ప్రమాణము ననుసరించి , సంప్రదాయము ననుసరించి ఓంకారమోకార ప్రతిరూపమే అగుచున్నది. ప్రథమ వయసునున్న బాలునకు సంప్రదాయo ఓంకారమును సరాసరి ఉపదేశింపక తత్ప్రతి రూపము నుపదేశించుచున్నది. ఓంకారోపదేశమును తురీయాశ్రమమున ప్రవేశించు యతులకు మాత్రమే ఉపదేశింప బడుచున్నది. కనుకనే భారతీయుల అక్షరాభ్యాసము ఓంకారోపాసనతో ప్రారంభమగుచున్నది. కనుకనే పెద్దలు దీనిని 

" అక్షరవిద్యోపాసన " అని చెప్పుచున్నారు. 

                    శ్రుతి ఎన్నో ఉపాసనలను విధించినది. ఆ ఉపాసనలు విద్యాలుగా వ్యవహరింపబడుచున్నవి. శాండిల్య వైశ్వానర విద్య పంచాగ్ని విద్య పర్యంక విద్య మొదలగు విద్యలు ఉపాసనా రూపములే. ఈ విద్యలకు మూలభూతమగు అక్షరవిద్య బాలిశమునందే అక్షరాభ్యాసారంభమున ఉపదేశించుచున్నది. అనగా భారతీయ జీవితమునకు బాల్యము నుండియే ప్రణవ సంబంధ మేర్పడుచున్నది. పరోక్షముగా ప్రణవ విద్య అభ్యసింప బడుచున్నది. ఓనమాలు దిద్దుటతో ప్రారంభమైన ఈ అభ్యాసము విద్యనార్జించిన కొలది గురు శుశ్రూష చేసిన కొలది జన్మతారక మగుచున్నది. 

" చిత్తస్య ఏకస్మిన్ అవలంబనే సర్వతః సమాహృత్య పునః స్థాపన మభ్యాస " ( గీత శాంకరభాష్యం ) 

చిత్తమును యితరవిషయముల నుండి మరల్చి యొకే లక్ష్యమున నిలుపుటకు మరలమరల జేయు యత్నము అభ్యాసము. " 

బాల్యమున ప్రారంభమైన ఓనమాలు దిద్దుట అక్షర విద్యాభ్యాసము జ్ఞాన యోగమున ప్రణవ విద్యోపాసనగా రూపొందుచున్నది. 

యోగనిష్ఠుడైన సాధకుడు బాల్యమున తానభ్యసించిన అక్షర విద్యాస్వరూపము నవగతము జేసుకొనుచున్నాడు. 

జైహింద్.

నిశ్శ్వాసే న హి విశ్వాసః .. .మేలిమిబంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్లో.  నిశ్శ్వాసే న హి విశ్వాసః  -  కదా రుద్ధో భవిష్యతి |

     కీర్తనీయమతో నిత్యం  -  హరేర్నామైవ కేవలమ్ ||

తే.గీ.  ఏది చివరిదౌ నిశ్శ్వాసొ యెఱుఁగలేము.

ఎప్పు డది యాగిపోవునో యెవరి కెఱుక?

కనుక హరినె చిత్తంబున కనుచునుండ

పాప ముక్తులమై ముక్తిఁ బడయగలము. 

భావము. బయటకు వెళ్ళిన ఊపిరి (నిశ్శ్వాస) ఎప్పుడు అక్కడే నిలచిపోతుందో 

ఎవరికి తెలుసు? ఆ నిశ్శ్వాసాన్ని ఎవ్వరూ విశ్వసించకూడదు. ఈ కారణం చేత 

ఎల్లప్పుడూ దైవ నామస్మరణను చేస్తుండాలి.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

త్రివర్గఫలదాః సర్వే .. మేలిమిబంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్లో.  త్రివర్గఫలదాః సర్వే  -  దానయజ్ఞజపాదయః |

ఏకం సంగీతవిజ్ఞానం - చతుర్వర్గఫలప్రదమ్ ||  (శివసర్వస్వం)

తే.గీ.  దాన యజ్ఞ జపాదులు ధరణిపైన 

పరగు ధర్మార్థకామసత్ఫలము లొసగు,

పూజ్య సంగీత మొసగును మోక్షఫలము,

భక్తిసంగీత సాధకుల్ ముక్తిగాంత్రు.      

భావము.

దానము చేయుట, యజ్ఞయాగాదులను ఆచరించుట, దివ్యమంత్రాల 

పునశ్చరణ  అనునవి త్రివర్గ ధర్మము అర్థము కామము అను ఫలములను 

మాత్రమే ఇచ్చును. సంగీతము యొక్క సమ్యక్‌జ్ఞానమొక్కటే నాలుగవదైన  

మోక్షాన్ని ఇవ్వగలదు.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

స్వభావోనోపదేశేన .. మేలిమిబంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్లో.  స్వభావోనోపదేశేన - శక్యతే కర్తుమన్యథా,

సుతప్త మపి పానీయం - పునర్గచ్చతి శీతతామ్.

తే.గీ.  మార్చలేము స్వభావమున్ మాటలాడి,

నీటినెంతగా కాచినన్ నిజమునకది

చల్లగానగు మరల నో సత్యదేవ!

నైజమది మారబోవదనంతశయన!

భావం: ఉపదేశాలతో ఎవరి స్వభావాన్ని ఎప్పటికీ మార్చడానికి సాధ్యం కాదు. 

నీటిని బాగా మరగ కాచినా మళ్ళీ మళ్ళీ చల్లగా అవుతాయి. అలాగే, పుట్టుకతో 

వచ్చిన స్వభావాన్ని ఎవరివలన మార్చడానికి సాధ్యపడదు.

జైహింద్.

ధిక్ తస్య జన్మ య: పిత్రా ... మేలిమిబంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్లో.  ధిక్ తస్య జన్మ య: పిత్రా - లోకే విజ్ఞాయతే నర:l

యత్పుత్రాత్ ఖ్యాతి మభ్యేతి - తస్య జన్మ సుజన్మ:ll

తే.గీ.  తండ్రిచేఁ దిలియఁబడెడి తనయుఁడు ధర

వ్యర్థజన్ముఁడు, తనకీర్తి వలన తండ్రి

కిలను గుర్తింపుఁ గొలిపెడి సలలితుఁడగు

సుతుఁడు కల తండ్రి జన్మము శోభఁగాంచు.

భావం: ఎవడు తండ్రి యొక్క ఖ్యాతి చేత లోకానికి తెలియబడుచున్నాడో వాడి జన్మ వ్యర్థం. ఏ తండ్రి పుత్రుని యొక్క జన్మ వలన కీర్తించబడుచున్నాడో ఆ తండ్రి యొక్క జన్మయే సార్థకం.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

అగచ్ఛన్ వైనతేయోఽపి - మేలిమిబంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

జైశ్రీరామ్. 

శ్లో.  అగచ్ఛన్ వైనతేయోఽపి - పదమేకం న గచ్ఛతి

యోజనానాం సహస్రాణి - శనైర్గచ్ఛేత్ పిపిలికాః.

తే.గీ.  ఒక్క యడుగైన వేయక నిక్కవముగ

వెడలేడుగరుఁడుడైన విశ్వమందు,

చీమమెల్లగా నడచుచు చేరుకొనదె

వేలయోజనాల్ గతియించు వలయు చోటు.

భావము.  ప్రయత్నం-కదలిక లేనిదే గరుత్మంతుడైనా అంగుళం 

ముందుకు పోలేడు..అదే..చీమలు క్రమశిక్షణ, నిబద్ధతో మెల్ల మెల్లగా 

వేలకొలది యోజనాలను దాటిప్రయాణిస్తాయి. 

జైహింద్.

చిదావాస,సదానంద,సుధీర,చిదానంద,ఆనందభర,క్షుదార్తి,పూజ్యతాం,జాగృతిం,చరాచర,సద్భీజ,హర్తవ్య,శోభాయమాన,కరుణార్ద్ర,ఆర్తిహర,గర్భ"దీపక"వృత్తము రచన:-వల్లభ వఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,,

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

సదానంద మయం దేవమ్!సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!చరాచర జీవ జాగృతిమ్!
సు ధీరం కురు మాంగళ్యమ్!క్షుద్బాధ హర్తవ్య దీసకమ్!సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!
చిదానంద భరం జీవమ్!చిద్భాస శోభాయ మానకమ్!స్ధిరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!
బుధాక్రాంత చిదావాసమ్!ప్రోద్భాసి జీవంబుబుద్బుదమ్!పురార్తి హరం శివాత్మకమ్!

సృజనాత్మక గర్భ కవితా స్రవంతి యందలి"అనిరుద్ఛందాంతర్గత"ఉత్కృతి"
ఛందము లోనిది,ప్రసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,9,18,అక్షరములకు చెల్లును,

1.గర్భగత"చిదావాస"వృత్తము,

సదానంద మయం దేవం!
సు ధీరం కురు మాంగళ్యమ్!
చిదానంద భరం జీవమ్!
బుధాక్రాంత చిదావాసమ్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"అనుష్టుప్"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"8"అక్షరము లుండును,

2.గర్భగత"సదానంద"వృత్తము,

సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!
క్షుద్బాధ హర్తవ్య దీపకమ్!
చిద్భాస శోభాయమానకమ్!
ప్రోద్భాసి జీవంబు బుద్బుదమ్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"బృహతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును,

3.గర్భగత"సుధీర"వృత్తము,

చరాచర జీవ జాగృతిమ్!
సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!
స్ధిరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!
పురార్తి హరం శివాత్మకమ్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"బృహతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును,

4.గర్భగత"చిదానంద"వృత్తము,

 సదానంద మయం దేవమ్!సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!
 సు ధీరం కురు మాంగళ్యమ్!క్షుదార్తి హర్తవ్య దీపకమ్!
చిదానంద భరం జీవమ్!చి ద్భాస శోభాయ మానకమ్!
బుధాక్రాంత చిదావాసమ్!ప్రోద్భాసి జీవంబు బుద్బుదమ్!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"1 7,అక్షరము లుండును,
యతి"9"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

5.గర్భగత"ఆనంద భర"వృత్తము,

సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!సదానంద మయం దేవమ్!
క్షుదార్తి హర్తవ్య దీపకమ్!సుధీరం కురు మాంగళ్యమ్!
చిద్భాస శోభాయ మానకమ్!చిదానంద భరం జీవమ్!
ప్రోద్భాసి జీవంబు బుద్బుదమ్!బుధాక్రాంత చిదావాసమ్!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

6.గర్భగత"క్షుదార్తి"వృత్తము,

సదానంద మయం దేవమ్!చరాచర జీవ జాగృతిమ్!
సుధీరం కురు మాంగళ్యమ్!సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!
చిదానంద భరం జీవమ్!స్ధిరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!
బుధాక్రాంత చిదావాస మ్!పురార్తి హరం శివాత్మకమ్!

అణిమా ఛందము నందలి అత్యష్టి ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి"9"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

7.గర్భగత"పూజ్యతాం"వృత్తము,

చరాచర జీవ జాగృతిమ్!సదానంద మయం దేవమ్!
సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!సుధీరం కురు మాంగళ్యమ్!
స్ధిరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!చిదానంద భరం జీవమ్!
పురార్తి హరం శివాత్మకమ్!బుధాక్రాంత చిదావాసమ్!

అణిమా "ఛందము నందలి,"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి.10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

8.గర్భగత"జాగృతిం"వృత్తము,

సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!చరాచర జీవ జాగృతిమ్!
క్షుద్బాధ హర్తవ్య దీపకమ్!సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!
చిద్భాస శోభాయ మానకమ్!స్ధిరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!
ప్రోద్భాసి జీవంబు బుద్బుదమ్!పురార్తి హరం శివాత్మకమ్!

అణిమా "ఛందము నందలి"ధృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"18"అక్షరములుండును,
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

9,గర్భగత"చరాచర"వృత్తము,

చరాచర జీవ జాగృతిమ్!సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!
సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!క్షుద్బాధ హర్తవ్య దీపకమ్!
స్ధీరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!చిద్భాస శోభాయ మానకమ్!
పురార్తి హరం శివాత్మకమ్!ప్రోద్భాసి జీవంబు బుద్బుదమ్!

అణిమా "ఛందమునందలి"ధృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"18"అక్షరము లుండును,
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

10.గర్భగత"సద్భీజ"వృత్తము,

సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!సదానంద మయం దేవమ్!చరాచర జీవ జాగృతిమ్!
క్షుద్బాధ హర్తవ్య దీపకమ్!సు ధీరం కురు మాంగళ్యమ్!సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!
చిద్భాస శోభాయ మానకమ్!చిదానంద భరం జీవమ్!స్ధిరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!
ప్రోద్భాసి జీవంబు బుద్బుదమ్!బుధా క్రాంత చిదావాసమ్!పురార్తి హరం శివాత్మకమ్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,18,అక్షరములకు చెల్లును,

11.గర్భగత"హర్తవ్య"వృత్తము,

సదానంద మయం దేవ మ్!చరాచర జీవ జాగృతిమ్!సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!
సు ధీరం కురు మాంగళ్యమ్!సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!క్షుద్బాధ హర్తవ్య దీపకమ్!
చిదానంద భరం జీవమ్!స్ధిరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!చిద్భాస శోభాయ మానకమ్!
బుధాక్రాంత చిదావాసమ్!పురార్తి హరం శివాత్మకమ్!ప్రోద్భాసి జీవంబు బుద్బుదమ్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,9,18,అక్షరములకు చెల్లును,

12.గర్భగత"శోభాయమాన"వృత్తము,

చరాచర జీవ జాగృతిన్!సదానంద మయం దేవమ్!సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!
సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!సు ధీరం కురు మాంగళ్యమ్!క్షుద్బాధ హర్తవ్య దీపకమ్!
స్ధీరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!చిదానంద భరం జీవమ్!చిద్భాస శోభాయ మానకమ్!
పురార్తిహరం శివాత్మకమ్!బుధా క్రాంత చిదావాసమ్!ప్రోద్భాసి జీవంబు బుద్బుదమ్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,18"అక్షరములకు చెల్లును,

13.గర్భగత"కరుణార్ద్ర"వృత్తము,

సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!చరాచర జీవ జాగృతిమ్!సదానంద మయం దేవమ్!
క్షుద్బాధ హర్తవ్య దీపకమ్!సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!సుధీరం కురు మాంగళ్యమ్!
చిద్భాస శోభాయ మానకమ్!స్ధీరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్! చిదానంద భరం జీవమ్!
ప్రోద్భాసి జీవంబు బుద్బుదమ్!పురార్తి హరం శివాత్మకమ్! బుధాక్రాంత చిదావాసమ్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు.26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,19,అక్షరములకు చెల్లును,

14.గర్భగత,"ఆర్తిహర"వృత్తము,

చరాచర జీవ జాగృతిమ్!సద్భీజ బాహుళ్య శక్తిదమ్!సదానంద మయం దేవమ్!
సురాసుర పూజ్యతాం వరమ్!క్షుద్బాధ హర్తవ్య దీపకమ్!సు ధీరం కురు మాంగళ్యమ్!
స్ధీరం కరుణార్ద్రతాం భువిమ్!చిద్భాస శోభాయ మానకమ్!చిదానంద మయం దేవమ్!
పురార్తి హరం శివాత్మకమ్!ప్రోద్భాసిజీవంబు బుద్బుదమ్!బుధా క్రాంత చిదావాసమ్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,19,అక్షరములకు చెల్లును,

జైహింద్.

అర్పణము,దర్పము,మొద్దుబారు,తాయిలాలు,గోయినెట్టు,చెడునైజం,సన్మార్గ,చిదుపు,జీవము,లోకోద్థరణ,శ్రమపడని,నందనము,ఛిద్రమేర్చు,జీవా,గర్భ "శ్రేయమెంచు"వృత్తమురచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,,

0 comments

జైశ్రీరామ్. 

అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్!అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?

దర్ప మెంచెను మొద్దు బార్చెన్!తాయిలాలే తప్పు పంచన్!తదనర్ధంబు శ్రమ మృగ్యమ్!
కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!గోయి నెట్టే నైజమాయెన్!కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!
చేర్పు మెల్లెర నందనంబున్!శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!చిదుపం జీవములు పాపమ్!

సృజనాత్మక గర్భ కవితా స్రవంతి యందలి.అనిరుద్ఛందాంతర్గత"ఉత్కృతి"
ఛందము లోనిది,ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10.18,అక్షరములకు చెల్లును,

1.గర్భగత"అర్పణము"వృత్తము,

అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!
దర్ప మెంచెను మొద్దు బార్చెన్!
కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!
చేర్చు మెల్లెర నందనంబున్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"బృహతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును,

2.గర్భగత"దర్పము"వృత్తము,

హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్!
తాయిలాలే తప్పు పంచన్!
గోయి నెట్టే నైజమాయెన్!
శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"అనుష్టుప్"ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు పాదమునకు"8"అక్షరము లుండును,

3.గర్భగత"మొద్దు బారు"వృత్తము,

అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?
త దనర్ధంబు శ్రమ మృగ్యమ్!
కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!
చిదుపం జీవములు పాపమ్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"బృహతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదము నకు"9"అక్షరము లుండును,

4.గర్భగత"తాయిలాలు"వృత్తము,

అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్!
దర్ప మెంచెను మొద్దు బార్చెన్!తాయి లాలే తప్పు పంచన్!
కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!గోయి నెట్టే నైజ మాయెన్!
చేర్పు మెల్లెర నందనంబున్!శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!

అణిమా ఛందము నందలి అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

5.గర్భగత"గోయి నెట్టు"వృత్తము,

హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్!అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!
తాయి లాలే తప్పు పంచన్!దర్ప మెంచెన్ మొద్దు బార్చెన్!
గోయి నెట్టే నైజమీయెన్!కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!
శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!చేర్పు మెల్లెర నందనంబున్!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి"9"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

6.గర్భగత"చెడు నైజం"వృత్తము,

 అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!అది లోకోద్థరణ మెట్లౌ? 
దర్ప మెంచెను మొద్దు బార్చెన్! త దనర్ధంబు శ్రమ మృగ్యమ్!
కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!
చేర్పు మెల్లెర నందనంబున్!చిదుపం జీవములు పాపమ్!

అణిమా ఛందము నందలి"ధృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు"18"అక్షరము లుండును,
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

7.గర్భగత"సన్మార్గ"వృత్తము,

అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!
త దనర్ధంబు,శ్రమ మృగ్యమ్!దర్ప మెంచెను మొద్దు  బార్చెన్!
కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!
చిదుపం జీవములు పాపమ్!చేర్పు మెల్లర నందనంబున్!

అణిమా ఛందము నందలి"ధృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు"18"అక్షరము లుండును,
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

8.గర్భగత"చిదుప"వృత్తము,

హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్!అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?
తాయి లాలే తప్పు పంచన్!త దనర్ధంబు,శ్రమ మృగ్యమ్!
గోయి నెట్టే నైజమే యౌ!కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!
శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!చిదుపం జీవములు పాపమ్!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి,9"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

9.గర్భగత"జీవము"వృత్తము,

అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్!
త దనర్ధంబు, శ్రమ మృగ్యమ్!తాయి లాలే తప్పు పంచన్!
కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!గోయి నెట్టే నైజమే యౌ!
చిదుపం జీవములు పాపమ్!శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరములుండును,
యతి10,వ యక్షరమునకు చెల్లును,

10,గర్భగత"లోకోద్ధరణ"వృత్తము.

హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్!అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?
తాయిలాలే తప్పు పంచన్!దర్ప మెంచెను మొద్దు బార్చెన్!త దనర్ధంబు శ్రమ మృగ్యమ్!
 గోయి నెట్టే నైజమే యౌ!కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!
శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!చేర్పు మెల్లర నందనంబున్!చిదుపం జీవములు పాపమ్!

అనిరుద్ఛందము నందలి "ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,9,18,అక్షరము లకు చెల్లును,

11.గర్భగత"శ్రమ పడని"వృత్తము,

అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్!
దర్ప మెంచెను మొద్దు బార్చెన్!త దనర్ధంబు, శ్రమ మృగ్యమ్!తాయి లాలే తప్పు పంచన్!
కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!గోయి నెట్టే నైజమే యౌ!
 చేర్పు మెల్లర నందనంబున్!చిదుపం జీవములు పాపమ్!శ్రేయమెంచే మార్గ మెంచుమ్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు.10,19,అక్షరము లకు చెల్లును,

12.గర్భగత"నందనము"వృత్తము,

అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్! 
త దనర్ధంబు.శ్రమ మృగ్యమ్!దర్ప మెంచెను మొద్దు బార్చెన్!తాయి లాలే తప్పు పంచన్!
కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!గోయి నెట్టే నైజమే యౌ!
చిదుపం జీవములు పాపమ్!చేర్పు మెల్లర నందనంబున్!శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,19,అక్షరములకు చెల్లును,

13.గర్భగత"ఛిద్ర మేర్చు"వృత్తము,

హాయిగా త్రాగుళ్ళ కాయెన్!అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?అర్ప ణంబుగ పొందు సొమ్మే!
తాయిలాలే తప్పు పంచన్!త దనర్ధంబు,శ్రమ మృగ్యమ్!దర్ప మెంచెను మొద్దు బార్చెన్
గోయి నెట్టే నైజమే యౌ!కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!
శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!చిదుపం జీవములు పాపమ్!చేర్పు మెల్లర నందనంబున్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు.9,18,అక్షరములకు చెల్లును,

14.గర్భగత"జీవా"వృత్తము,

అది లోకోద్ధరణ మెట్లౌ?హాయిగా త్రాగు ళ్ళ కాయెన్!అర్పణంబుగ పొందు సొమ్మే!
త దనర్ధంబు,శ్రమ మృగ్యమ్!తాయిలాలే తప్పు పంచన్!దర్ప మెంచెను మొద్దు బార్చెన్!
కొదు వేదీ?శ్రమకు జీవా!గోయి నెట్టే నైజమే యౌ!కూర్పు మాదరణంబు మంచిన్!
చిదుపం జీవములు పాపమ్!శ్రేయ మెంచే మార్గ మెంచుమ్!చేర్పు మెల్లర నందనంబున్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,18,అక్షరములకు చెల్లును,
జైహింద్.

రాయగడను రంజింపజేసిన గీతావధానం | 13-3-24 || @UmamaheswararaoYarramsetti

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.

10. శా. మిన్నున్ గాంచిన నీవె నిండితివటన్ ... శ్రీమన్నారాయణ శతకము. .. గానం శ్రీమతి దోర్బల బాలసుజాత.

0 comments

 

జైశ్రీరామ్.

 10. శా. మిన్నున్ గాంచిన నీవె నిండితివటన్ మిధ్యా స్వరూపుండవై!

మన్నున్ గాంచిననుంటివీవె యచటన్  మాదేవరా! యెట్లు నీ

వున్నావన్నిట నెల్ల వేళలను ? నేనున్నా నిటన్, జూడు.  శ్రీ

మన్నారాయణ! నీదు పాదములె సమ్మాన్యుండ! నన్ జూడనీ.

 భావము.  శ్రీమన్నారాయణాజగత్కారకుడవైన ఓ శ్రీకృష్ణాఆకాశమును 

చూచినచో అక్కడ మిధ్యాస్వరూపుఁడవై నీవే  నిండియున్నావు. భూమిని 

చూచినను అక్కడ కూడా నీవే నిండియున్నావు మా దైవమా! అన్ని 

సమయములందును అన్ని ప్రదేశములయందునుఏ విధముగా నీవుంటివి?

ఇక్కడ నేనుంటిని. నన్ను చూడుమునీ పాదద్వయమును నా మనమున

గౌరవముతో గాంచునట్లు చేయుము.

జైహింద్.


14. శా. కన్నుల్ సూచెడి శక్తి కల్గియును..... శ్రీమన్నారాయణ శతకము. గానం శ్రీమతి దోర్బల బాలసుజాత.

0 comments

 

జైశ్రీరామ్.

14. శా. కన్నుల్ సూచెడి శక్తి కల్గియును నిన్ గాంచంగ లేవేలనో?

మన్నైపోయెడి దేహమందు కల నిన్ మర్యాదగాఁ జూడలే

కున్నన్ గన్నులవేల మాకుఁ? గననీవో నిన్ను గుర్తించి? శ్రీ

మన్నారాయణ! దేహివౌచుఁ గల నిన్ మా కండ్లతోఁ జూడనీ.

భావము.

శ్రీమన్నారాయణా! కన్నులకు చూచెడి శక్తి యున్నప్పటికీ ఎందుచేతనో కాని నిన్నుచూడలేకపోవుచున్నవి మన్నైపోయే శరీరమునగల నిన్ను గౌరవప్రదముగా చూడలేకపోయినచో అట్టి కన్నులు మాకెందులకు? నిన్ను గుర్తించి చూడనీయవా యేమి? దేహధారివై మా రూపములోనున్న నిన్ను కన్నులతో చూడనిమ్ము.

జైహింద్.

107. శా. ఉన్నంజాలును దేవ ... శ్రీమన్నారాయణశతకము. గానం .. శ్రీమతి దోర్బల బాల సుజాత.

0 comments

 

జైశ్రీరామ్.

107. శా. ఉన్నంజాలును దేవ సంతతము నా యుచ్ఛ్వాస నిశ్వాసలై.
కన్నన్ జాలును కాంతులీను కనులన్ కారుణ్య! మిత్రుండవై.
నిన్నున్నే వరచిత్ర గర్భకవినై నేర్పారఁ జూపింతు శ్రీ
మన్నారాయణ లోకులెన్నఁగ మహిన్, మాన్యుండ! ముక్తిప్రదా! 
భావము. 
ఓ శ్రీమన్నారాయణా! ముక్తిని ప్రసాదించు ఓ సర్వ శ్రేష్టుఁడా! నీవు నా ఉచ్ఛ్వాసనిశ్వాసవై ఎల్లప్పుడు  ఉండిన చాలును.ఓ కారుణాస్వభావా! నీ కాంతులు చిందే కనులతో మిత్రుల సమూహమై నన్ను చూచిన చాలును.

జైహింద్.

8, జులై 2024, సోమవారం

యదధ్రువస్య దేహస్య .. మేలిమిబంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్లో.  యదధ్రువస్య దేహస్య - సానుబంధస్య దుర్మతిః |

ధ్రువాణి మన్యతే మోహాద్గృ - హక్షేత్రవసూని చ || (భాగవతం)

తే.గీ. నిత్యదూరమౌ దేహ సన్నిహితమైన

ధరను గృహము, పొలము, స్వర్ణ ధనములయెడ,

భ్రాంతి వీడక మూర్ఖుఁడు బ్రతుకుచుండు,

మోసపోవుచుండెనుండె తా నాస మునిగి.        

భావము.  వివేకంలేని మనిషి అనిత్యమైన మరియు అనేక బంధాలతో కలిగిన 

ఈ శరీరానికి సంబంధించిన ఇల్లు, భూమి, ధనం మొదలైన వాటిని మోహంతో 

శాశ్వతమైనవి అని తలుస్తాడు.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

బ్రహ్మశ్రీ నారుమంచి వేంకట అనంతకృష్ణ మహోదయులకు కళామందిర్ ఫౌండేషన్ వారు సేవా పురస్కారం.

0 comments

 

జైశ్రీరామ్.
నా సహోదరులు బ్రహ్మశ్రీ నారుమంచి వేంకట అనంతకృష్ణ మహోదయులకు కళామందిర్ ఫౌండేషన్ వారు సేవా పురస్కారాన్ని నిన్న అందఁజేశారు.
అనంతకృష్ణ గారికి నా హృదయపూర్వక అభినందనలు. ఇటువంటి సత్కారాలు నిరంతరం వీరికి లభిస్తూ అందరికీ ఆదర్శప్రాయంగా ఉండాలని ఆ జగన్మాతను కోరుకొంటున్నాను.
జైహింద్.


7, జులై 2024, ఆదివారం

యాజ్ఞవల్క్య చరిత్రము సూర్యస్తోత్రం!! ఘట్టు ప్రభువు

0 comments

 యాజ్ఞవల్క్య చరిత్రము 

సూర్యస్తోత్రం!!   ఘట్టు ప్రభువు

వసంతతిలక వృత్తం.

గాఢాంధకార హరణాయ జగద్ధితాయ 

జోతిర్మయాయ నళినీదళలోచనాయ 

క్రూరగృహాప్రబల దోషవిభంజనాయ 

సూర్యాయ తీవ్రకిరణాయ నమోనమస్తే॥ 1


చాయాప్రియాయ మణికుండల మండితాయ 

అజ్ఞానకర్మహరణాయ దివాక రాయ 

మం దేహదైత్య భుజగర్వవిభంజనాయ 

సూర్యాయ తీవ్రకిరణాయ నమోనమస్తే ॥ 2


సౌవర్ణరత్న మకుటాయ వికర్తనాయ 

విశ్వాయ పంకజభ వేంద్ర సువందితాయ 

శ్రీభాస్కరాయ జగతాం పరబోధనాయ 

సూర్యాయ తీవ్రకిరణాయ నమోనమస్తే ॥ 3


సూర్యాయ దీనభరణాయ జలప్రదాయ 

తోయాపహార కరుణామృతపూరితాయ 

నారాయణాయ సురలోక సుపూజితాయ 

సూర్యాయ తీవ్రకరుణాయ నమోనమస్తే ॥ 4


నారాయణాయ నరుణాయ న రేశ్వరాయ 

గౌరీశపంకజభవ స్తుత విగ్రహాయ 

లోకేక్షణాయ తపనాయ దివాకరాయ 

సూర్యాయ తీవ్రకిగణాయ నమోనమ సే ॥ 5


సప్తాశ్వసంగతరథాయ దినాధిపాయ 

రక్తాంబరాయ శరణాగతవత్సలాయ 

జాంబూనదాచనసన్మణికుండలాయ 

సూర్యాయ తీవ్రకిరణాయ నమోనమస్తే॥ 6

జైహింద్.

యావత్తోయధరా ధరా ధర ధరాధారాధర శ్రీధరా .. గానం .. శ్రీమతి దోర్బల బాల సుజాత.

0 comments

జైశ్రీరామ్.
 గానం.  శ్రీమతి దోర్బల బాల సుజాత.

శ్లో.  యావత్తోయధరా ధరా ధర ధరాధారాధర శ్రీధరా

యావచ్చారుచచారుచారుచమరం చామీకరం చామరమ్ |

యావద్రావణరామ రామరమణం రామాయణం శ్రూయతే

తావద్భో భువి భోగభోగ భువనం భోగాయ భూయాద్విభో |

పదవిభాగము.

యావత్, తోయధరాః, ధరా, ధర, ధరా + ఆధార, అధర, శ్రీధరా, యావత్, చారు, 

చచా, రు, చారు, చమరం, చామీకరం, చ, అమరం, యావత్, రావణరామ, రామ, 

రమణం, రామాయణం, శ్రూయతే, తావత్, భో, భువి, భోగభోగ, భువనం, భోగాయ, 

భూయాత్, విభో.

అన్వయము.

తోయధరాః, ధరా, ధర, ధరా + ఆధార, అధర, శ్రీధరాః, యావత్, చ, చారు, 

చచా, రు, చారు, చమరం, అమరం, చామీకరం, యావత్, రావణరామ, రామ, 

రమణం, రామాయణం, భువి, యావత్, శ్రూయతే, తావత్, భోగభోగ, భో విభో, 

భువనం, భోగాయ, భూయాత్.

ప్రతిపదార్థము.

తోయధరాః = సముద్రాలు

ధరా = భూమి

ధర = పర్వతాలు

ధరా + ఆధార = భూమికి ఆధారమైన

అధర = అధోలోకంలో ఉండే

శ్రీధరాః = విషధరుడైన ఆదిశేష సర్పం (లేదా లక్ష్మిని ధరించిన కూర్మం)

యావత్ = ఎప్పటివరకు (ఉంటాయో)

చ = మరియు

చారు = మనోజ్ఞమైన

చచా = ‘చచ’ అనే

రు = ధ్వనిని చేసే

చారు = అందమైన

చమరం = చమరమృగాలు కల

అమరం = దేవతలకు సంబంధించిన

చామీకరం = స్వర్ణనిలయమైన మేరుపర్వతం

యావత్ = ఎప్పటివరకు (ఉంటుందో)

రావణరామ = రామ రావణు లనే

రామ = జగత్తు నాకర్షించే

రమణం = నాయక, ప్రతినాయకులు కల

రామాయణం = రామాయణం

భువి = భూమిపైన

యావత్ = ఎప్పటివరకు 

శ్రూయతే = వినిపిస్తుందో

తావత్ = అప్పటివరకు

భోగభోగ = భోగాలకు భోగభూతుడవైన

భో విభో = ఓ రాజా!

భువనం = భూమండలం

(తే) భోగాయ = నీ అనుభవం కోసం

భూయాత్ = అగును గాక!

తాత్పర్యము.

ఓ రాజా! సముద్రాలు, భూమి, పర్వతాలు, భూమికి ఆధారమైన అధోలోకంలో ఉండే

విషధరుడైన ఆదిశేష సర్పం (లేదా లక్ష్మిని ధరించిన కూర్మం) ఎప్పటివరకు 

(ఉంటాయో), చ = మరియు, మనోజ్ఞమైన, ‘చచ’ అనే ధ్వనిని చేసే అందమైన

చమరమృగాలు కల, దేవతలకు సంబంధించిన, స్వర్ణనిలయమైన మేరుపర్వతం

ఎప్పటివరకు (ఉంటుందో) రామ రావణు లనే జగత్తు నాకర్షించే నాయక, 

ప్రతినాయకులు కలరామాయణం భూమిపైన ఎప్పటివరకు  వినిపిస్తుందో 

అప్పటివరకు భోగాలకు భోగభూతుడవైన భూమండలం, నీ అనుభవం కోసం 

అగును గాక!

జై హింద్.

భాషాసు ముఖ్యా మధురా .. మేలిమిబంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్లో. భాషాసు ముఖ్యా మధురా - దివ్యా గీర్వాణ భారతీ |

తస్యాం హి కావ్యం మధురం - తస్మాదపి సుభాషితం ||  

తే.గీ.  భాషలందున ముఖ్యమై వరలు మధుర

భాష గీర్వణ భాషయే, వాస్తవమిది,

అందుకావ్యముల్ మధురమ్ము లరసి చూడ,

వరసుభాషితములు గొప్ప వాటికన్న.

భావము. భాషలన్నిటిలోనూ ముఖ్యమైనది, తీయనిది, దివ్యమైనది 

(విశేషమైనది) గీర్వాణ భారతి అనగా సంస్కృత భాష. అందులోకూడా 

కావ్యం మధురమైనది. దాని కంటెనూ కూడా సుభాషితం మధురమైనది.

జైహింద్.

6, జులై 2024, శనివారం

నా సహోదరులు వాగ్విదాంవర బిరుదాంకితులు బ్రహ్మశ్రీ నారుమంచి వేంకట అనంత కృష్ణ గారికి కళామందిర్ ఫౌండేషన్ వారి నుండి సేవారత్న పురస్కారము.

0 comments

 

జైశ్రీరామ్.
బ్రహ్మశ్రీ నారుమంచి వేంకట అనంతకృష్ణ.
శ్రీ కళామందిర్ ఫౌండేషన్ వారిచే అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన 
సేవారత్నపురస్కారము 
గ్రడించిన, నిరంతర లోక సేవయే అమ్మసేవగా చేయుచున్న పునీత జన్ములయిన నా సహోదరులకు నా అభినందనలు, అమ్మవారి నిరంతర ఆశీస్సులు. 
శా.  శ్రీమన్మంగళ నారుమంచి శుభ సేవాపూర్ణవంశాత్మజా!
శ్రీమన్మాతృ పదార్చనానిరత! రాశీభూత చేతోనిధీ!
భామోద్ధామ మదంబ సత్కృపను సేవారత్నమున్ బొందితే!
శ్రీమంతా! శుభసంహతుల్ వడయుచున్ జెల్వొందు మిద్ధాత్రిపై.
లలితాంబను స్మరిస్తూ ఆశీస్సులతో
అన్న
చింతా రామకృష్ణారావు
జైహింద్.

4, జులై 2024, గురువారం

3. శా. క్రన్నన్ గావఁగ వచ్చి ప్రోతు వనుచున్, ..గానం శ్రీమతి దోర్బల బాలసుజాత.

0 comments

 

జైశ్రీరామ్.

3. శా. క్రన్నన్ గావఁగ వచ్చి ప్రోతు వనుచున్, గన్పింతువీవంచు నో

కన్నా! చిత్త కవాటమున్ దెఱచి, నిన్ గాంచంగ నేనుంటి, నా

కన్నుల్ కాయలు కాచుచుండె, నయినన్ గన్పింప రావేల? శ్రీ

మన్నారాయణ! గాంచ నేరనయితో మాన్యా! మదిన్ వెల్గు నిన్.

భావము.

శ్రీమన్నారాయణా! కన్నతండ్రీ! వేగమే కాపాడుటకు వచ్చి నన్ను కాపాడుదువనియు, నీవు నాకు కనిపింతువనియు, నా హృదయ కవాటమును తెరచి యుంచితిని. నా కన్నులు కాయలు కాచుచుండెను అయినప్పటికీ నీవు నాకు కనిపించగా రావేమి? నా హృదయముననే నీవు ప్రకాశించుచున్నప్పటికీ నిన్ను చూచుట నే నెఱుఁగకుంటినా?

జైహింద్.

సరళ సంస్కృతము. కాశీ కృష్ణమాచార్య. Sanskrit Learning With Telugu Easily Lesson 3 Part 1 |

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.

సరళ సంస్కృతము .. కాశీ కృష్ణమాచార్య .. Sanskrit Learning With Telugu Easily Lesson 2 Part 1 |

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.

సరళ సంస్కృతము .. కాశీకృష్ణమాచార్య. Sanskrit Learning With Telugu Easily Lesson 1 Part 1 |

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.

సత్యం మాతా పితా జ్ఞానం .. మేలిమి బంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్

శ్లో.  సత్యం మాతా పితా జ్ఞానం - ధర్మోభ్రాతా దయా సఖాI

శాంతి: పత్నీ క్షమా పుత్రా: - షడైతే మమ బాంధవా:II

తే.గీ.  సత్యమే తల్లి యగు నాకు, శాంతి భార్య,

ధర్మమే భ్రాత, జ్ఞానంబు తండ్రి యగును,

క్షమయె సుతుఁడగును, దయయె కనగ హితుఁడు, 

పరగు నీయారుగురె నాదు బంధుకోటి. 

భావము: సత్యమే తల్లి, జ్ఞానమే తండ్రి, ధర్మమే సోదరుడు, దయయే స్నేహితుడు, 

శాంతియే భార్య, ఓర్పే పుత్రుడు.. ఈ ఆరు మానవునకు నిజమైన బంధువులు.

జైహింద్.

Rephrase with Ginger (Ctrl+Alt+E)

3, జులై 2024, బుధవారం

నేను రచించిన అష్టవిధ నాయికలు పద్యములపై శ్రీ టేకుమళ్ళవేంకటప్పయ్యగారి విశ్లేషణ. 30 - 7 - 2020.

0 comments


జైశ్రీరామ్.

నేనేమంటానంటే...

వెంకటప్పయ్య టేకుమళ్ళ గారి సమీక్ష.

చిత్ర కవితా సామ్రాట్ శ్రీ చింతా రామకృష్ణరావుగారి పద్యాలను విశ్లేషించుకునే ముందుగా చిత్రకవిత గురించి కొంత చెప్పాలి. ఒక పద్యంలో ఉండే అక్షరాలు, పదాలు, వాటి అమరికల గురించి అసాధారణమైన షరతులకు లోబడి రాసే, లేదా చెప్పే, పద్యాన్ని చిత్రకవితగా నిర్వచించొచ్చు. కే.వి.ఎస్ రామారావుగారు చిత్రకవిత్వంపై అద్భుతవ్యాసం వ్రాశారు. దానిలోని కొన్ని విశేషాలు మీరు తెలుసుకుని తీరాలి. ఉదాహరణకి, అష్టావధాన ప్రక్రియలో దత్తపది, న్యస్తాక్షరి, నిషిద్ధాక్షరి, సమస్యాపూరణం పద్యాలు చిత్రకవిత కిందికి వస్తాయంటే అవధానులు ఆక్షేపణ చెయ్యొచ్చుగానీ, దత్తపదిలో పృఛ్ఛకుడు ఇచ్చిన పదాలు ఆ పద్యంలో వచ్చి తీరాలి; న్యస్తాక్షరిలో అక్షరాలూ, వాటి స్థానాలూ నిర్దేశించిన విధంగా ఉండితీరాలి; నిషిద్ధాక్షరిలో పృఛ్ఛకుడు నిషేధించిన అక్షరాల్ని వాడటానికి లేదు; సమస్యా పూరణానికి పృఛ్ఛకుడిచ్చిన పాదాలో, పాదభాగమో ఎలా ఇచ్చారో అలా పూర్తి పద్యంలో వచ్చి తీరాలి. నా ఉద్దేశంలో ఇవన్నీ చిత్రకవితలో భాగాలే!

మనకు తెలిసినంత వరకు తెలుగు కావ్యాల్లో చిత్రకవిత్వం తొలిసారిగా కన్పించేది నన్నెచోడుని “కుమారసంభవం” లో. ఇతను కూడ నన్నయ కాలానికి చాలా దగ్గరి వాడు. ఇతను నాగభూషణుడైన శివుణ్ణి ఒక నాగబంధ పద్యంలో స్తుతిస్తాడు; అంటే, కొన్ని చుట్టలు చుట్టుకున్న ఒక పాము బొమ్మ గీసి ఆ పాము శరీరం మీద అడ్డగళ్ళు పెట్టి ఒక్కో గళ్ళో ఒకో అక్షరం రాస్తారు; ఆ పాము తల నుంచి తోక వరకు వరసగా చదువుకుంటూ వెళ్తే పద్యం వస్తుంది. అలాగే చక్రధరుడైన విష్ణువుని ఒక చక్రబంధ పద్యంతో స్తుతిస్తాడు నన్నెచోడుడు. మరొక విశేషమైన పద్యంలో, “భక్తుడి శరీరంలో భగవంతుడు ఉంటాడు” అని చెప్తూ దానికి ఒక కందగర్భ చంపకమాల ని వాడాడు.అనగా చంపకమాల పద్యంలో ఓ కందం కూడా ఇమిడి ఉంటుందన్న మాట. ఆ పద్యం ఇది. "హరు మనమార గొల్చు; డరుదాతని గొల్చయు నాది బోడగా - బొరియునె భూరి భోగ పుర భూతి విభుత్వము పొంది పేర్మితోన్ - పరజన దారుణోగ్ర శరపాత నియుక్త పదంబు నందు తా - బొరయడు వారకోర్చి పొరి భూతగణేశ్వరు పొందు నాత్మలోన్" దీన్లో ఉన్న కందం ఇది. "మనమార గొల్చు డరుదా - తని గొల్చయు నాది బోడగా బొరియునె భూ - జన దారుణోగ్ర శర పా - తనియుక్త పదంబు నందు తా బొరయడు వా! అలాంటి చమత్కారాలున్నదే చిత్ర కవిత్వం.
భారతంలో ఎక్కడా చిత్రకవిత్వం వాడలేదని అంటారు. భాగవతంలో పోతన గారు కొన్ని సర్వలఘు కందాల్ని రాశారు. వాటిలో గజేంద్రమోక్షణ ఘట్టంలో “అడిగెద నని కడువడి జను” అనే పద్యం ఆ సందర్భానికి అద్భుతంగా అతికింది. 15వ శతాబ్దం వాడైన భైరవకవి “శ్రీరంగ మహాత్మ్యం” లో శివుణ్ణి ఒక సర్వలఘుకందంలో స్తుతిస్తాడు. 16వ శతాబ్దం వరకు చిత్రకవిత్వాన్ని కావ్యాల్లో వాడినా, అది చెదురుమదురుగా, కేవలం ఒక సందర్భానికి అవసరం అనుకుంటే తప్ప, వాడలేదు. ఆ తర్వాత మాత్రం, “చిత్రకవిత్వం కోసమే చిత్రకవిత్వం” అన్నట్టుగా విజృంభించారు మన కవులు. అప్పుడే పింగళి సూరన “రాఘవపాండవీయం” అనే ద్వ్యర్థి కావ్యం రాశాడు. అంటే ప్రతి పద్యం లోనూ రామాయణానికి సంబంధించిన అర్థం ఒకటి, భారతానికి సంబంధించిన అర్థం మరోటి ఉంటాయన్న మాట. అతన్ని చూసి “నేనేం తక్కువ తిన్లే”దంటూ భట్టుమూర్తి “హరిశ్చంద్రనలోపాఖ్యానం” రాశాడు హరిశ్చంద్రుడి కథనీ నలచరిత్రనీ కలిపి ముడేస్తూ. ఇంక ఆ తర్వాత ఎన్నో వచ్చాయి ఇలాటి రెండర్థాలు, మూడర్థాలు, నాలుగర్థాల కావ్యాలు. వీటన్నిట్లో “రాఘవపాండవీయం” ఒక్కటే మామూలు మనుషులకి కొంతైనా కొరుకుడు పడేది. ఐతే పింగళి సూరన ” కళాపూర్ణోదయం” లో చేసిన ప్రయోగాలు సందర్భానుకూలంగా ఉండి కొంతవరకు ఉల్లాసాన్ని కలిగించగలవ్. నలుగురు కవులు ఓ రాజుని చూట్టానికి వెళ్తే ఒక మంత్రి వాళ్ళకి అడ్డు తగుల్తుంటాడు. ఇలా కాదని వాళ్ళు పల్లెటూరి వాళ్ళ వేషాల్లో ఆ రాజు దగ్గరికెళ్ళి ఓ పద్యం యిలా చెప్తారు "మాయమ్మాన సు నీవే - రాయలవై కావ దేవరా జేజేజే - మాయాతుమ లానిన యది - పాయక సంతోసమున్న ఫల మిలసామీ" చదువేమీ రాని వాళ్ళ మాటల్లా అనిపించే ఈ పద్యం నిజానికి తెలుగు పద్యం గానూ, సంస్కృత శ్లోకం గానూ కూడా చదువుకోవచ్చు. ముందుగా, తెలుగు పద్యానికి అన్వయం ఇది దేవరా, జేజేజే, ఇలసామీ (భూమిని పాలించే వాడా), నీవే రాయలవై కావ, సంతోసము, పాయక (విడవకుండా), మాయాతుమలు (మా ఆత్మలు), ఆనినయది (తాకింది), ఉన్నఫలము, మాయమ్మ, ఆన, సు! అని అర్ధం వస్తుంది. ఇదే పద్యం సంస్కృతంలో ఐతే హే, సునీవే (శుభప్రదమైన మూలధనము కలవాడా), ఆయమ్ (రాబడిని), మామాన (లెక్కపెట్టుకో వద్దు), అలవా (ముక్కలు కాని), రాః (ధనము), ఏకైవ (ఒక్కటే), అవత్ (కష్టాల్లో రక్షించేది); అజేజే (యజ్ఞం చేసే), రాజే (రాజు కోసం), మా (లక్ష్మి), ఆయాతు (వస్తుంది), మలాని న (పాపాలు అంటవు); పాయక (ఓ రక్షకుడా), సః (మంచివాళ్ళు), యది (దర్శనానికొస్తే), అసముత్ (సంతోషం లేకుండా), నఫల (వాళ్ళని చూడకుండా ఉండొద్దు), మిల (వాళ్ళతో కలువు), అమీ (వచ్చిన మేము), సా (ఆ లక్ష్మీ దేవే అనుకో) ఇంత వ్యవహారం ఉంది ఆ చిన్ని కందంలో! ఈ సందర్భంలో మరో వింతైన పద్యం కూడా గమనించండి "తా వినువారికి సరవిగ - భావనతో నానునతి విభా వసుతేజా - దేవర గౌరవ మహిమన - మా వలసిన కవిత మరిగి మాకు నధీశా" దీన్ని తిరగేస్తే ఓ సంస్కృత శ్లోకం ఔతుంది! "శాధీనకు మా గిరి మత - వికనసి లవమాన మహిమ వర గౌరవ దే - జాతే సువ భావి తినను - నాతో నవభాగ విరస కిరివానువితా" వీటికిక్కడ అర్థాలు చెప్పటం కష్టం.
చిత్రకవిత్వానికి స్వర్ణయుగం 17, 18 శతాబ్దాలు. “ఉషాపరిణయం” లో దామెరల అంకన్న ఒక కందపద్యంలో 108 కందాల్ని బంధించాడు. అంటే, ఏ అక్షరం దగ్గర మొదలై ముందుకు వెళ్ళినా, వెనక్కి వెళ్ళినా ఓ కందం వస్తుందన్న మాట.
అలాగే, గణపవరపు వేంకటకవి “ప్రబంధరాజ వేంకటేశ్వర విజయవిలాసం” అనే కావ్యం రాశాడు. దీన్లో ఇతను చెయ్యని చిత్రకవితా ప్రదర్శనం లేదు. వెయ్యి పైగా పద్యాల్ని ఇముడ్చుకున్న ఓ సీసం కూడా ఉన్నదిందులో! ఆ తర్వాత ఇంకా ఎన్నో చిత్రకవితా విశేషాల్తో కావ్యాలొచ్చాయి. ఉదాహరణకి రావిపాటి లక్ష్మీనారాయణ “భారతగర్భ రామాయణం” లో పద్యాలు రామాయణార్థంలో ఉంటే ప్రతి పద్యంలోను ఇమిడి ఉన్న మరో పద్యం భారతార్థాన్నిస్తుంది!ఇలా ఎన్నో రకాల చిత్ర విచిత్ర పాండిత్య విన్యాసాలు సాగేయి మన చిత్రకవిత్వం లో. వందల కొద్ది చిత్రాలు గీసుకుని వాటిలో పట్టే పద్యాల్ని తయారు చేశారు అసలు నిజమైన చిత్రకవిత ఇదేనంటారు కొందరు. ఈ ప్రక్రియలో కవి కంట బడ్డ ఏ వస్తువైనా చిత్రకవితకి అర్హమే! గుళ్ళు, గోపురాలు, రథాలు, చక్రాలు, ఖడ్గాలు, ఛురికలు, చెట్లు, సర్పాలు, గోవులు (గోమూత్రం కూడా), కోతులు, ఇంకా ఎన్నెన్నో ఆకారాలు చిత్రకవిత్వానికి పనికొచ్చినయ్. ఆరుద్ర తన సమగ్రాధ్ర చరిత్రలో చిత్రకవిత్వం గురించి చెబుతూ చిత్రకవిత్వంలో చిత్రాలే తప్ప కవిత్వానికి తావుండదన్నాడు. అయినా ఇప్పటికి ఎంతో మంది చిత్రకవిత్వం పట్ల ఆకర్షితులౌతూనే ఉన్నారు. సరి ఇంతటితో ముగిస్తాను.
సుదీర్ఘ ఉపోద్ఘాతాననంతరం విషయంలోకి వెళ్దాం. పద్యంతో పరిచయం ఉన్న ఏ కవికైనా చింతా కాదు కాదు చిత్రకవిత రామకృష్ణారావు గారి గురించి తెలిసే ఉంటుంది. ఆయన 2008 సం నుండి "ఆంధ్రామ్రుతం" పేరుతో బ్లాగు నిర్వహిస్తూ ఈనాటికి అనేక ఉపయోగరమైన టపాలను పెడుతున్నారు. యలమంచిలి సమీపంలోని సర్వసిద్ధి అనే ప్రాంతానికి చెందిన వీరు చోడవరం కళాశాలలో ఆంధ్రోపన్యాసకులుగా పని చేసి పదవీ విరమణ తర్వాత హైదరబాదులో స్థిరపడ్డారు. ఆయన 2016 చివరిలో అనుకుంటాను 118 ఛందస్సులతో 108 సీసగర్భ పద్యాలతో యాదాద్రి నృసింహ శతకం వ్రాసి రికార్డు సృష్టించడం నాకు బాగా జ్ఞాపకం. ఇంక ఇంతకంటే ఆయన్ను గురించిన ఇంట్రో ఎందుకు చెప్పండి?
కవిగారు వ్రాసిన పద్యాలను చూద్దాం. ఆయన అష్టవిధ నాయికలను శ్రీకృష్ణుని అష్ట మహిషులతో పోల్చి మూడు చంపకమాలలలోను, ఐదు ఉత్పలమాలలతోను కవిత్వ చెప్పారు. మొదట స్వాధీనపతికను రుక్మినిగా సంభావించారు. ఆవైనం కొంచెం చూద్దాం. "తన యనురాగ హేలను ముదంబును గూర్చెడి రుక్మిణీ సతిన్ - మనమున నిల్పి, యామె యభిమాన సుఖప్రద మందిరంబహో! - వినుత ముకుంద! వీడవుగ, విజ్ఞత క్రోల్పడి భామ ప్రేమచే - తనకు వశుండవై చెలగ తాను రహించెను నీదు ప్రేమచే" అన్నారు. రుక్మిణీదేవి సామాన్యమైనదా వలచి వలపించుకొన్న భాగ్యశాలి. దంతవక్తృని సంహరించి, జరాసంధుణ్ణి, శిశుపాలురలను యుద్ధంలో నిలువరించి తెచ్చుకున్న అనుంగు ప్రేయసి. శ్రీకృష్ణుడు రుక్మిణీ సతిని సదా మనస్సులో నిల్పుకొండాటట. ఆమెకు వశుడై, వశ్యుడై నడుచుకుంటూ ఉంటే ఆమె ప్రేమాతిశయంతో ఆయన వర్ధిల్లాడట. వాసకసజ్జికను సత్యభామగా వర్ణిస్తూ "తానిచ్చనలంకరించుకొని, నేర్పుగ తల్పమలంకరించి పల్ - ముచ్చటతోడ నిన్ గవసి పోఁడిమినొప్ప నుపేక్ష చేయ నీవిచ్చట కృష్ణ!" అన్నారు. కృష్ణుడుకి ప్రీతిప్రదంగా అలంకరించుకొని, తలమూ అలంకరించి, పోడిమి అంటే ఒప్పు, సంపద, సౌఖ్యం అని చాలా అర్ధాలున్నై - ఉపేక్ష చేయడం ఎందుకు ? అని ఆమె వేదనను వివరించారు. శ్రీకృష్ణుని అష్టభార్యలలో సత్యభామ పాత్ర చిత్రణ తెలుగునాట సాహిత్యంలో ఎంత విశిష్టమైన పాత్ర సంతరించుకొంది మనకు తెలుసు. స్వాధీనపతికయైన నాయికగా, భావిస్తారు ఆమెను. సరస శృంగారాభిమానవతిగాను, విభునికి తనపైనున్న ప్రేమకారణంగా గర్వం మూర్తీభవించినదానిగాను సత్యభామ పాత్ర ఉంటుంది. సత్యభామజడ కూచిపూడి సాంప్రదాయ నృత్యంలో ఎంత ప్రాచుర్యం ఉన్నది అందరికి తెలిసిందే! స్వాధీన పతికను వాసకసజ్జిక చేసిన కవి చమత్కారం గొప్పది. విరహోత్కంఠితను జాంబవతిగా వర్ణిస్తూ "విరహము చేత కల్గనిట వేగిరపాటు, భరింప లేనిదై -సరగున చేరె పాన్పునకు చప్పున జాంబవతీలలామ. నీ - వరుగుము కృష్ణ! యామెమదినాత్రతఁ గాంచి సుఖింపఁ జేయగా" అన్నారు. విరహం కలిగిన నాయిక పానుపు చేరింది. అయ్యా! కృష్ణా తాము వెళ్ళండి. ఆమె విరహం తీర్చండి అని బ్రతిమాలుతున్నాడు. జాంబవతి కథ మనకు తెలిసిందే! రామాయణం నాటి జాంబవంతుడు తనకు దొరికిన శమంతకమణి జాంబవతికి బహూకరిస్తాడు. జాంబవంతుడిని 28 రోజుల యుధ్ధంలో ఓడించి, జాంబవతిని చేపడతాడు శ్రీకృష్ణుడు. ఈమె గొప్ప వీణా విద్వాంసురాలు. ఇక విప్రలబ్ధను మిత్రవిందతో పోల్చి కృష్ణా మరచిపోయావా! మిత్రవిందకు మాటిచ్చావు. ఈనాటి రాత్రికి వస్తానని. ఆమె పరిస్థితి గమనించు కొంచెం "తరుణిని విప్రలబ్ధగను ధాత్రిని మార్చితివీవె కృష్ణ. సుం - దరమగు మేని సొమ్ములను తా పెకలించి విదల్చె కోపియై" అన్నాడు. వేసుకొన్న నగా నట్రా విసిరేసింది. వెళ్ళి ఓదార్చటం, కైవసం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం అంటున్నాడు. ఈమె శ్రీకృష్ణుని మేనత్త కూతురు. స్వయంవరంలో శ్రీకృష్ణుని వరమాల వేసి వరించిందీమె. ఇక భద్రను ఖండితగా వివరించారు. భద్ర శ్రుతకీర్తి అనే రాజు పుత్రిక. ఈమె సకల సలక్షణ సమన్విత. జాగ్రత్త గల నడవడిక కలది. కృష్ణుడికి మేనమరదలి వరుస. ఆమెను "భద్రతఁ గొల్పి సాధువుల వర్ధిలఁ జేయగ రాత్రి నీ వహో - నిద్రను మాని యుండుటను నీ కను లెఱ్ఱగ నుండు టెన్ని నీ - భద్ర ‘పరాంగనన్ కలిసి వచ్చితివంచు’ బ్రమించి కోపియై - ఛిద్రము చేసె వస్తువులు శ్రీహరి! ఖండితనెట్లు మోసెదో?" అన్నారు. స్వామి సాధురక్షణకై వెళ్ళియుండగా ఆ రాత్రి కన్నులెర్రబడి యుండగా ఆమె వేరే గోపకాంతతో కులికి వచ్చాడనుకొని ఫ్రిజ్, డ్రెస్సింగ్ టబుల్ సారీ! హంసతూలికాతల్పము,అలంకరణ పేటికలు నాశనం చేసిందట అదీ కథ. కలహాంతరితగా నాగ్నజితిని వర్ణించారు. పద్యంలో ఆమె పేరు ప్రస్తావన లేకపోయినప్పటికి ఆమె నాగ్నజితే! ఆమె కోసల దేశాధీశుడైన నగ్నజితి అనే మహారాజు రాజ్యంలో వృషభాలు మదించిన ఏనుగుల మాదిరిగా ఊరిమీదపడి ప్రజలను బాధిస్తుండగా ఆ నాగ్నజితు యెవరైతే వృషభాలను బంధిస్తారో వారికి తన కుమార్తెనిచ్చి పెళ్ళి చేస్తానని చాటించాడు. పెళ్ళికి ఆశ పడకపోయినా లోకోపకారార్ధం దేవకీ సుతుడు వెళ్లి అనాయాసంగా వృషభాలను బంధించాడు. రాజుగారు అన్నమాట ప్రకారం తన కుమార్తె నాగ్నజితినిచ్చి అంగరంగ వైభవంగా పెళ్ళి చేశాడు. ఇక ఆమె ఏమంటున్నదంటే "కోపము చెందె నీ మరులు గొల్పెడి మాటలకా సుదంత.. సం- తాపము తోడ నిన్ విడిచె దర్పముతో. మదిలోన నిన్ను తా - కోపము వీడి రావలచి చింతిలుచుండెను. గాంచితే హరీ!- హా! పరమేశ! యంచు కలహాంతరితాత్మఁ గృశించె. గాంచితే?" అన్నాడు. కోపంతో ఏవో నాలుగుమాటలన్నది. ఆమె చింతిస్తూ కృశించి పోతున్నది హరీ! వచ్చి ఏలుకో ఆమెను అంటునాడు. ప్రోషితభర్తృక గా కాళింది నిలిచింది. కాళింది సూర్యుని కూతురు. ఆమె విష్ణుమూర్తి భర్త గావాలని తపస్సు చేసింది. కృష్ణార్జునులు యమునా నదిలో స్నానం చేయటానికి వెడితే ఆవిడ కామవాంచతో కృష్ణుని చూచింది. అర్జునుడు ఆమె వివరాలు అడిగి ఆమె మనోగతాభిప్రాయం కృష్ణునికి చెప్పి యిద్దరికీ సంధానం చేశాడు. గోపాలుడు ఆమె భక్తికి మెచ్చి ఆమెను ద్వారక తీసికెళ్ళి వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమెను కవి "కాళింది మనంబునన్ వగచె క్లేశమునొందుచు నీవు లేక తాన్. సందడి చేయు నీవచట చక్కని ప్రోషిత భర్తృకన్ గనన్" అన్నాడు. అయ్యా! కృష్ణా నీవు నీ రాచకార్యాలమీద ఇళ్ళు విడిచి వెళ్ళావు. ఆమె మనోవ్యధతో మంచం పట్టింది. వచ్చి ఆమెతో సందడి చెయ్యి కాసేపు అంటున్నాడు. ఇక చివరిగా అభిసారికగా లక్షణ. ఆమెను "సన్నుతితోడ నిన్ను కను సన్నల రమ్మను చోటు చేరగా - నన్నులమిన్న లక్షణ సమస్త భయంబులు వీడి వచ్చి నీ - కన్నుల ముందటన్ నిలిచె కష్టములెన్నిటినైన నోర్చి. సం-పన్నతనొప్పు నామెకగు భవ్యముగా నభిసారికా ప్రియా" అంటున్నాడు. లక్షణ బృహత్సేనుని ముద్దుల కూతురు. ఈమె శ్రీకృష్ణుని గుణగణాలు, మాయలు, రూపురేఖలు, సామర్ధ్యము నారదుని వల్ల విని అతనినే పెండ్లాడ గోరింది. ఆమె తండ్రి ఒక మత్స్య యంత్రం ఏర్పాటు చేసి దానిని కొట్టిన వానికి కూతురుని ఇస్తానని చాటించాడు. అనేక దేశాధీశులు, రాజకుమారులు ప్రయత్నించి విఫలమయ్యాక నందనందనుడు సునాయాసంగా మత్స్యాన్ని పడేశాడు. లక్షణ తన లక్ష్యం సిద్ధించిందని ఆనందించి వరమాల వేసి వరించింది. శ్రీకృష్ణుడు తనకు అడ్డు వచ్చిన రాజులందరినీ యెదురించి లక్షణని తీసుకుని ద్వారక చేరాడు.మరి మత్స్యయంత్రం కొట్టి తెచ్చిన నాయికను మల్లారి ఆమెను అభిసారికగా మారిస్తే ఎలా చెప్పండి? ఆమె అంత ఇష్టంతో, సమస్త భయాన్ని వీడి రమ్మన్న చొటుకుకు వచ్చింది కదా? అక్కడికి చేరుకోవాలి కదా! అంటునాడు. ఇదీ ఇవాళ్టి కథా కమామిషూ. మళ్ళీ రేపు. శెలవు.
జైహింద్.

శ్రీమతి గంగామాత గానం చేసిన నాచే రచింపఁబడిన శివాష్టోత్తరపంచచామరావళి(శివశతకము)లోని కొన్ని పద్యములు.

0 comments

జైశ్రీరామ్
జైహింద్.

శ్రీరమా సహిత శ్రీహరీ! నతులు చేసెదన్ గొనుమ శ్రీకరా! .. భ్రమరశింజిని/సురనర్తకి (ర న ర న ర న ర - యతి 7, 13) రచన .. చింతా రామకృష్ణారావు.

0 comments

జైశ్రీరామ్. 

భ్రమరశింజిని/సురనర్తకి (ర న ర న ర న ర - యతి 7, 13)

శ్రీరమా సహిత శ్రీహరీ! నతులు చేసెదన్ గొనుమ శ్రీకరా!

భారవాహివయి భక్తఁపాళిఁగను పావనాఘ్రియుత! వందనం

బో రమాహృదయ! యో శుభావహుఁడ! యో జగన్నుతుఁడ! యోధుఁడా!

నేరముల్ గనక నీవె నన్నుఁ గను, నీదు భక్తుఁడను, నిత్యుఁడా!🙏🏼

జైహింద్.


బ్రహ్మశ్రీ వద్దిపర్తి పద్మాకర్ గారి 1247వ అష్టావధానం | Avadhanam | Sri V...

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.

2, జులై 2024, మంగళవారం

రాబోతున్న వినాయకచవితిని ఎలా చేసుకోవాలి? ఏమేమి పత్రాలు ,.... అమ్మమ్మతో నేను చానల్ సమర్పణ.

0 comments

జైశ్రీరామ్.
చిరంజీవి సాధు శ్రీవైష్ణవి తన అమ్మమ్మ విజయలక్ష్మిగారితో...
జైహింద్.

చిత్రకవితకే అలంకారమనదగిన శ్రీ అలంకారం వేంకటరమణరాజు గారు ప్రొద్దుటూరునుండి నిన్నను మా యింటి వచ్చి మాకానందం కలిగించారు.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్రీమాన్ నరహరి గారు కూడా నా ఆహ్వానముపై మా యింటికి వచ్చి శ్రీ అలంకారం వేంకటరమణరాజుగారికి సత్కారం చేసేరు. ఇరువురికి నా ధన్యవదములు.
ఈ గ్రంథము వీరి పరిశోధన పన్నెండు భాగములలో మొదటి భాగము.

శ్రీ అలంకారం వారు చిత్రకవిత్వ సాహితీ సాగరాన్ని ఆపోసనపట్టినవారిగా చెప్పవచ్చును. మొత్తం ఎనిమిది భాషలలో ఉన్న చిత్ర కవిత్వములను సేకరించి పరిశోధించి, మొత్తము మన ఆరుద్రగారివలె పన్నెండు భాగాలుగా రూపొందించారు. అందు రెండవ భాగము ముద్రణ పూర్తికావొస్తున్న విషయాన్ని నాకు తెలియజేయుటకు స్వయముగా వారు మా యింటికి వచ్చుట మిక్కిలి ఆనందకరమయిన విషయము.

జైహింద్.

అవధాన విద్యావికాస పరిషత్తు శిక్షణ శిబిరంIIఛాత్రావధానులకు మరుమాముల దత్తాత...

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.

కాశ్మీరపురవాసిని శారదామాత సర్వజ్ఞ పీఠ వైశిష్ట్యం|శ్రీతంగిరాల శివకుమారశర్...దర్శనం పత్రిక నమర్పణ.

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.

ఛాత్రావధానులను మంత్రముగ్ధులను చేసిన పంచ సహస్రావధాని డా.మేడసాని మోహన్ గారు.

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.

అటు పద్యాలు ఇటు ప్రశంసలు - అలరించిన అష్టావధానం | Dr. Bulusu Aparna Asht...

0 comments

జైశ్రీరామ్.
జైహింద్.