ప్రమాణి వృత్తద్వయ గర్భ పంచచామరము...... చింతా రామకృష్ణారావు.

 జైశ్రీరామ్.

ప్రమాణి వృత్తద్వయ గర్భ పంచచామరము.

అహంబుతోడ వెల్గు నా యిహంబులేదు చూడగా

నహమ్ము వీడు చుండెగా విహంగమై చరింపగా

యిహంబుకోరుకొన్నచో సుహృజ్జనంబె తోడగున్,

స్పృహన్ మెలంగుచుండుమా సుహృన్మనోజ్ఞ తేజమై.

పంచచామర వృత్త గర్భ ప్రమాణి వృత్తము

(జ ర వ. యతి. లేదు.  ప్రాసనియమము కలదు.) 

౧. అహంబుతోడ వెల్గు నా 

యిహంబులేదు చూడగా

నహమ్ము వీడు చుండెగా 

విహంగమై చరింపగా.

౨. ఇహంబుకోరుకొన్నచో 

సుహృజ్జనంబె తోడగున్,

స్పృహన్ మెలంగుచుండుమా 

సుహృన్మనోజ్ఞ తేజమై.

జైహింద్.

అవధాన విద్యా వికాస పరిషత్ భాగ్యనగరం వారి 5వ శిక్షణా శిబిరం. నిర్వహణ శ్రీ మరుమాముల దత్తాత్రేయశర్మ. సమీక్షకురాలు ఏ. ఉమాదేవి. వరంగల్.

జైశ్రీరామ్.

అవివిప ఐదవ అవధానశిక్షణ సప్తాహం

అవధాన విద్యా వికాస పరిషత్ – భాగ్యనగరం ఐదవ అవధాన శిక్షణ,  పద్య శిక్షణ సప్తాహ శిబిరం, 'శతావధాన తిలక ' బ్రహ్మశ్రీ ఉప్పలధడియం భరత శర్మ గారి ఏకదిన సంపూర్ణ శతావధాన కార్యక్రమాల పై ఒక నివేదిక 

తెలుగువారికి మాత్రమే స్వంతమైన, ప్రత్యేకమైన విద్య అష్టావధాన, శతావధాన ప్రక్రియ.  ఈ అపురూపమైన మేధావికాసక్రీడ తరాలు గడుస్తున్న కొలదీ క్రమంగా కనుమరుగు అవుతుందనే శంక కలుగుతోంది. ఈ రంగం వైపు నేటి యువతను ఆకర్షించి నూతన అవధానులను గుర్తించి ప్రోత్సహించి, భావి అవధానులను తయారు చేయవలసిన ఆవశ్యకత పెరిగింది. ఈ నేపథ్యంలో గత మూడు దశాబ్దాలుగా అవధాన విద్యను అనేక విధాలుగా ప్రోత్సహిస్తూ విశేష కృషి చేస్తున్న శ్రీ మరుమాముల దత్తాత్రేయశర్మ గారు నూతన అవధానులకు ఒక శిక్షణా శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని, భావి అవధానులను తీర్చి దిద్దాలనే బలమైన సత్సంకల్పంతో వ్యవస్థాపక అధ్యక్షులుగా ఏర్పాటు చేసినదే “అవధాన విద్యా వికాస పరిషత్” సంస్థ. ఈ సంస్థను తొలిసారిగా 2022, జూన్లో  ఏర్పాటు చేసారు. ఇప్పటికి నాలుగు శిబిరాలు జరిగాయి. గత శిబిరాలలో పదిమందికి పైగా అవధానులు, వందలాది మందిపద్యరచనా ప్రవీణులు సిద్ధమయ్యారు. ఈ శిక్షణ శిబిరాలు ప్రతి సంవత్సరం మే నెలలో జరుగుతాయి. వీటిలో పాల్గొనడానికి ఎటువంటి రుసుము లేకపోగా వారం రోజులు ఉచిత భోజన వసతి సదుపాయాలను కూడా నిర్వాహకులు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ఈ శిక్షణా శిబిరంలో పాల్గొనడానికి పద్యం పై మక్కువ, ఛందస్సుపై, అవధాన విద్యపై ప్రాథమిక అవగాహన, ఆశువుగా పద్యాలు స్వయంగా రచించి ఉండటం లాంటివి ప్రధాన అర్హతలుగా ఛాత్ర అవధానులు  కలిగిఉండాలనే నిబంధనతో రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల లోని  సంవత్సరాల  యువకులను ఆహ్వానిస్తారు. ఈ ఆహ్వానాన్ని స్వీకరించి వచ్చినవారిలో బాలబాలికలే కాక 15నుండి - 65 సంవత్సరాల మధ్య వయసువారు యాభైమందికి పైగా ఉత్సాహంగా ఈ ఐదవశిబిరంలో పాల్గొనడానికి ముందుకురావడం ముదావహం. వీరిలో తెలుగు పండితులే కాక, ఇతర రంగాలలో ఉద్యోగం చేసి విశ్రాంతి జీవితం గడుపుతున్నవారు కూడా ఉండటం నిర్వాహకులకు చాలా ఆనందాన్ని కలిగించింది. ఈ విధంగా భాగ్యనగరంలో నివసిస్తున్నవారు, తెలంగాణ లోని వివిధ ప్రాంతాలనుండి, ఆంధ్ర ప్రాంతం లోని అనంతపురం జిల్లా లోని సెంట్రల్ యూనివర్సిటీలో పీజీ తెలుగు చేస్తున్న విద్యార్థులు 15 మంది , హైదరాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ విద్యార్థులు పాఠశాల విద్యార్థు మొత్తం 25 మంది ఛాత్ర అవధానులు “అవధాన విద్యా వికాస పరిషత్” నిబంధనలకు లోబడి ఉంటామనే హామీ పత్రం సమర్పించి ఈ శిక్షణ శిబిరంలో పాల్గొన్నారు. హైదరాబాదు నగరం “ ఈ శిబిరానికి దీన్ దయాల్ నగర్ నేరేడ్మెట్  లోని సెయింట్ మార్క్స్ గ్రామర్ హై స్కూల్ వేదిక గా ఎంచుకున్నారు. దాని నిర్వాహకులు మావుడూరి మల్లికార్జున్ గారు వారం రోజులపాటు శిక్షణ శిబిరాన్ని నడుపుకోవడానికి సకల సదుపాయాలు కలిగిన తమ భవనాన్ని ఉచితంగా ఇవ్వడమే కాక, ఈ వారం రోజులు ఛాత్రులకు , నిర్వాహకులకు, బోధకులకు, అతిథులకు అవసరమైన అన్ని సదుపాయాలను అందించి వారి విశాల హృదయాన్ని చాటుకున్నారు. వారికి అవధాన విద్యా వికాస పరిషత్ ఎంతైనా ఋణపడి ఉంది. అవధాన విద్య బోధించడానికి ప్రత్యేకమైన పాఠ్యాంశం (సిలబస్) రూపొందించి, ప్రణాళికాబద్ధమైన కాల నిర్ణయ పట్టికతో , విద్యార్థులకు అవధాన విద్యపై సక్రమ అవగాహన కలిగించడానికి తమ అనుభవాలనే పాఠ్యాంశంగా వివరించడానికి ఎందరో ప్రముఖులు ఈ సప్తాహానికి వచ్చారు. వారిలో శ్రీ దోర్భల ప్రభాకర శర్మ, (మహోపాధ్యాయ బిరుదాంకితులు, భారతదేశం గర్వించదగ్గ సంస్కృత, తెలుగు భాషా పండితులు), శ్రీమాన్ నల్లాన్ చక్రవర్తుల శ్రీరామ చక్రవర్తి( విశ్రాం గురుకుల ఆచార్యులు ), శ్రీ గౌరీభట్ల మెట్రామ శర్మ (శతావధాని, శతావధాన పంచానన బిరుదాంకితులు), శ్రీ ఆముదాల మురళి (శతావధాని), శ్రీ కోట లక్ష్మీ నరసింహం ( సహస్రావధాని),  శ్రీ మావుడూరి సూర్యనారాయణ మూర్తి ( అష్టావధాని), డా. శ్రీమతి జంధ్యాల సుబ్బలక్ష్మి  (అచ్చ తెలుగు శతావధానిని), సంగనభట్ల నరసయ్య(భాషా వ్యాకరణ కోవిదులు), శ్రీ చిటితోటి విజయకుమార్(అష్టావధాని, సంస్కృతాంధ్ర భాషాపండితులు), గౌరీశంకరశర్మ(అష్టావధాని), నారాయణం బాలసుబ్రహ్మణ్యం (శతావధాని) ,శ్రీ అన్నమరాజు ప్రభాకరరావు (కవి),  శ్రీ చింతా రామకృష్ణారావు ( చిత్ర కవిత్వ బంధ కవిత్వంలో విశేష కృషి చేసినవారు ) శ్రీ పాలపర్తి శ్యామలానంద ప్రసాద్ (అసమాన అచ్చతెనుగు అవధాన సార్వభౌములు) విచ్చేసారు. మరెందరో కవిపండితులు పాల్గొన్నారు . 

18.05.2026 (సోమవారం) నాడు ఉదయం పది గంటలకు శిక్షణ శిబిరం ప్రారంభమయ్యింది. ప్రారంభ సమావేశానికి  బ్రాహ్మణ సంక్షేమ పరిషత్ చైర్మన్ శ్రీ బసవరాజు శ్రీనివాస్ గారు ముఖ్య అతిథిగావచ్చారు. మహా సహస్రావధాని, ప్రవచనకర్త పద్మశ్రీ డా. గరికపాటి నరసింహారావు గారు విశిష్ట అతిథిగా విచ్చేసి లాంఛనంగా శిబిరాన్ని ప్రారంభించారు. 

ఛాత్ర అవధానులను ఉద్దేశించి స్ఫూర్తిదాయకమైన అద్భుత ప్రసంగాన్నిచేసి విద్యార్థులను ఆశీర్వదించారు. గొప్ప బాధ్యతను చేపట్టిన అవధాన విద్యా వికాస పరిషత్ కార్యవర్గాన్ని అభినందించారు అవధానం నిర్వహించుటకు సెయింట్ మార్క్స్ గ్రామర్ హైస్కూలును వేదికగా కూర్చిన యాజమాన్యం మావుడూరి మల్లికార్జున్ గారి దంపతులను సన్మానించారు. సహకరిస్తున్న ఉపాధ్యాయులను ప్రశంసించారు. ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమంలో వేదికపై సహస్రావధాని శ్రీ కోటలక్ష్మీనరసింహం, మహామహోపాధ్యాయ  డా.దోర్భల ప్రభాకర శర్మ, శతావధాని శ్రీ జీ. ఎం. రామశర్మ, అచ్చతెనుగు శతావధాని శ్రీ డా.పాలపర్తి శ్యామలానంద ప్రసాద్, శతావధాని శ్రీ ఆముదాల మురళి, ద్విశతావధాని శ్రీమతి డా.బులుసు అపర్ణ తదితర గొప్ప అవధానులు, పండితులతో సభ కళకళలాడింది. అనంతరం ప్రాచార్య మల్లాప్రగడ శ్రీమన్నారాయణ మూర్తి సంచాలకత్వంలో 'అవధాన కళాకౌముది ' శ్రీమన్ నల్లాన్ చక్రవర్తుల సాహిత్ (అవధాన విద్యావికాస పరిషత్ తొలి అవధాని) స్వర్ణ (అర్ధ)శతావధానం దైవ ప్రార్థనతో ప్రారంభమైంది. అందులో ముందుగా 13సమస్యలు, తర్వాత 13దత్త పదులు పూర్తిచేసారు స్వల్ప భోజన విరామం అనంతరం 12వర్ణనలు కొన్ని 10ఆశువులు అద్భుతముగా పూర్తి చేసారు.

రెండవ రోజు 19/05/2026 ఉదయం 6 :00 గంటలకు దోర్భల ప్రభాకరశర్మ గారి సంస్కృత పాఠం అనంతరం సాహిత్ గారి  స్వర్ణ శతావధానం తిరిగి ప్రారంభమైంది. అందులో భాగంగా మిగిలిన 3 ఆశువులను పూర్తిచేసి అన్ని పూరణలు చేసి, నిర్విరామముగా ధారణ పరిసమాప్తం చేసి ప్రముఖుల ప్రశంసలనందుకున్నారు .

భోజనాల అనంతరం అవధాన శిక్షణ ప్రధానాచార్యులు శ్రీ ఆముదాల మురళిగారు అష్టావధానంలోని ప్రాధమిక అంశాలన్నిటి గురించి వివరణాత్మక పాఠం చెప్పారు. 

అనంతరం వరంగల్ వాసి తిరుక్కోవళ్ళూర్ శ్రీహర్ష గారు అష్టావధానం చేసి చక్కని ధార, ధారణలతో పలువురి ప్రశంసలనందుకున్నారు.

మూడవరోజు 20/05/2026 రోజున ఉదయం నుండి ప్రతిరోజు పద్యరచనలో మెళకువలు నేర్చుకునేవారికి ప్రత్యేక శిక్షణ ఒక విభాగంగా, అవధాన ఛాత్రులకు అవధాన శిక్షణ మరొకవిభాగంగా తరగతులు జరిగాయి. శ్రీ నారాయణం బాలసుబ్రహ్మణ్యం గారు పద్యరచనా విభాగ ప్రధానాచార్యులుగా వ్యవహరించగా పూర్వ శిబిరాల ఛాత్రావధానులు బోరెల్లి హర్ష గారు, గట్టెడి విశ్వంత్ గారు, ఎర్రంశెట్టి ఉమామహేశ్వర్ రావుగారు పద్య రచనలో శిక్షణాచార్యులుగా  అనేక అంశములను  ప్రతిరోజు తెలియజేశారు.

అవధాన శిక్షకులకు ముందుగా మొదటిరోజు దోర్బల ప్రభాకరశర్మగారు సంస్కృతంలో పురాణ పఠన తరగతి నిర్విహించిన అనంతరం 'భాష వ్యాకరణాంశాల' గురించి ప్రముఖ భాషావేత్త శ్రీమాన్ నల్లాన్ చక్రవర్తుల శ్రీరామ చక్రవర్తి గారు తెలుగు సంధుల గురించి  పద్య ప్రయోగాలగురించి అనేక అంశాలను తెలియజేశారు. మధ్యాహ్నం ఆముదాల మురళి గారు అవధానంలోని సమస్యాంశాల పైగురించి పాఠంచెప్పారు. అనంతరం డా.మండపాక మహేశ్వరి గారు ( విఖ్యాత వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త)  అష్టావధానం చేశారు. తమ ప్రతిభాయుత అవధానంతో  పలువురి ప్రశంసలనందుకున్నారు.

నాలుగవ రోజు (గురువారం) 21 .5 .2026 ఉదయం 6 గంటలకు దోర్బల ప్రభాకరశర్మ గారు సంస్కృతపాఠం చెప్పారు . శ్రీమాన్ చక్రవర్తి గారు భాష వ్యాకరణం లో సంధులు సమాసముల గురించి తెలియజేసారు. తర్వాత చిటితోటి విజయకుమార్ గారు అవధానంలో వార గణనం గురించి చక్కని పాఠం చెప్పారు. అనంతరం శ్రీ నారాయణం బాలసుబ్రమణ్యం గారు యాంత్రిక గణితం గురించి తెలియజేసారు .

ఆ తర్వాత శ్రీ చిటితోటి విజయకుమార్ గారు విశేష యతుల గురించి అనేక ఉదాహరణలతో పాఠ్యాంశాన్ని నిర్వహించారు. అదేరోజు భోజనాల అనంతరం శ్రీ ఆముదాల మురళి గారు అవధానంలోని నిషిద్ధాక్షరి అంశంలో అనేక మెళకువలు తెలియజేశారు. అనంతరం శ్రీ నల్లాన్ చక్రవర్తుల సాహిత్ గారు అవధానులకు ఉపయోగపడే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం గురించి చక్కగా  తెలియజేశారు . ఆ తరువాత అచ్చ తెలుగులో శతావధానం చేసినటువంటి డా.జంధ్యాల సుబ్బలక్ష్మి గారు అవధానంలో అచ్చ తెలుగు పద ప్రయోగం గురించి అనేక అంశాలు వివరించారు.

అనంతరం శ్రీ గట్టెడి విశ్వంత్ గారు (పూర్వఛాత్రావధాని)అష్టావధానం అద్భుతంగా పూర్తి చేసి అందరి మెప్పులను పొందాడు.

5వ రోజు (శుక్రవారం) 22 .5 .2026 ఉదయం దోర్భల ప్రభాకర శర్మ గారి సంస్కృతాధ్యయనం పురాణ పఠనం అనంతరం  శ్రీ మావుడూరి సూర్యనారాయణ మూర్తి గారు అప్రస్తుత ప్రసంగం గురించి అనేక ఉపయుక్త విషయాలు తెలియజేశారు. అనంతరం శ్రీ ఆముదాల మురళి గారు భావి అవధానులకు ఉపయుక్తమైనటువంటి అనేక నిఘంటువుల వినియోగంపై విలువైన సూచనలతో పాఠం చెప్పారు. తర్వాత అవధానంలో పురాణ పఠనం గురించి శ్రీ అన్నమరాజు ప్రభాకర రావు అనేక  కావ్యేతిహసాల పద్యాలను ఉదాహరణలతో వివరించారు.  భోజనానంతరం దేశి ఛందస్సు గురించి డా.సంగన భట్ల నరసయ్య గారు ప్రసంగిస్తూ మార్గ దేశి పద్ధతుల గురించి పాఠంచెప్పారు. ఎన్నో ఉదాహరణలు తెలియజేశారు .అనంతరం  చిత్రకవి సమ్రాట్ శ్రీ 

చింతా రామకృష్ణారావుగారు అవధానంలో 'గర్భ కవిత్వం బంధకవిత్వం' గురించి తెలియజేస్తూ ఉదాహరణలతో వివరించారు. సాయంకాలం వేళ బృహద్ద్విసహస్రావధాని డా.మాడుగుల నాగఫణి శర్మ గారు తమ అమూల్య ప్రవచనామృతమునందించి అవధాన విద్యావికాస పరిషత్ వారిని వారి సేవలను కొనియాడారు .

అనంతరం ఈ ఐదవ శిబిరం నుండిఆవిర్భవించిన శ్రీ భైరవనేని పోతురాజు చౌదరి గారు అష్టావధానం చక్కగా చేశారు .

ఆరవ రోజు (శనివారం) 23 .5 .2026 డా.దోర్బల ప్రభాకర శర్మ గారి సంస్కృత పురాణ పాఠం అనంతరం శ్రీ ఆముదాల మురళి గారు అవధానంలో వర్ణన ,ఆశువు అంశాల గురించి అనేక అంశాలు పాఠంగా తెలియజేశారు. అవధానములో గుర్తుంచుకోవలసినటువంటి ఎన్నో విషయాలను తెలియజేశారు. ముఖ్యమైన పదాల గురించి వివరించారు. అనంతరం శ్రీ చిటితోటి విజయ్ కుమార్ గారు అవధానంలో వ్యస్తాక్షరి, న్యస్తాక్షరి గురించి చాలా విషయాలను ఉదాహరణ పూర్వకంగా వివరించారు. అనంతరం ఈ సంస్థకు అవధాన విద్యా వికాస పరిషత్ అను నామకరణం చేసినటువంటి శతావధాన పంచానన డా. జీ ఎం రామశర్మ శతావధానిగారు అవధానంలోని ధార ధారణ గురించి అనేక విశేషాలు తెలియజేశారు. సాయంత్రం పద్యకోకిల డా. బోచ్కర్ ఓం ప్రకాశ్ గారు తిరుపతి వేంకట కవుల పద్య వైభవం గురించి సాధికారంగా ప్రసంగం చేశారు.  అనంతరంఅవివిప పూర్వ ఛాత్రావధాని చి. వింజమూరి సంకీర్త్య శర్మ అష్టావధానాన్ని చక్కగా పూర్తి చేశారు.

ఏడవ రోజు (ఆదివారం) 24/ 5/2026 ఉదయం డా.దోర్బల ప్రభాకర శర్మ పురాణ పఠన తరగతి ముగిసిన తరువాత శ్రీ ఆముదాల మురళి గారు అవధానంలో దత్తపదుల గురించి సోదాహరణ పాఠం అందించారు ,అనంతరం అవధానంలోనూ ,తెలుగు భాషా ఔన్నత్యాన్ని చాటడంలో విశేష కృషి చేస్తున్న ప్రముఖులను అవధాన విద్యా వికాస పరిషత్ గౌరవపురస్కారాలతో గౌరవించింది. వారిలో తెలుగు భాషా వికాసోద్యమ సారథి శ్రీ జగర్లపూడి సీతారామకృష్ణ శర్మ ( కర్నూల్)  వారికి, సమస్య పృచ్ఛక చక్రవర్తి శ్రీ కంది శంకరయ్య ( వరంగల్ )వారికి ,చంద్రశాస్త్ర రత్నాకర, శ్రీ తోపెల్ల బాలసుబ్రమణ్యం ( పగోజిల్లా) వారికి దేశి ఛందస్సులో విశేష కృషిచేస్తున్న సంగనభట్ల నరసయ్య గారికి అవధాన విద్యా వికాస పరిషత్ గౌరవ పురస్కారాలు అందజేశారు. డా.సంగనభట్ల గారిని 'దేశి చ్ఛందోంబుధి' అన్న బిరుదంతో గౌరవించారు. 

25/05/2026 (సోమవారం) రోజున త్రిభాషా మహా సహస్రావధాని వద్ధిపర్తి పద్మాకర్ గారి సమక్షంలో ఉప్పధడియం భరత్ శర్మ గారి ఏకదిన శతావధానం మరియు విద్యా వికాస పరిషత్ 5వ శిక్షణ శిబిరం సమాపనోత్సవ కార్యక్రమాలు అత్యంత వైభవంగా జరిగాయి.

ఉదయం 7:00 గంటలకు ఏకదిన శతావధాన కార్యక్రమానికి స్వాగతం పలుకుతూ పద్య అంత్యాక్షరితో శోభా యాత్ర గావించారు. అనంతరం ప్రముఖులు జ్యోతి ప్రజ్వలన గావించిన తరువాత. వికాస పరిషత్ పూర్వ ఛాత్రావధాని యైన శ్రీ ఉప్పలధడియం భరత్ శర్మ గారు దైవ ప్రార్థనతో ఏక దిన శతావధానమును ప్రారంభించారు. ముందుగా సమస్యలు, తరువాత దత్తపదులు ఆతర్వాత వర్ణన ఆశువు అంశాలని దీర్ఘ సమాసాలతో అద్భుతంగా పూర్తిచేసారు .అనంతరం స్వల్ప విరామము తరువాత నిరాటంకముగా ధారణ పూర్తిచేసి పలువురి ప్రశంసలనందుకున్నారు.అందరినీ అబ్బురపరిచారు. ఈ విధంగా శిక్షణ కార్యక్రమం ముగిసింది మరుమాముల దత్తాత్రేయ శర్మ గారూ ,మరుమాముల వెంకట రమణ శర్మ గారూ ఇంకా అనేక ప్రముఖుల నిర్విరామ కృషితో అవధాన సప్తాహం విజయవంతమైనది. ఈ కార్యక్రమం ఎందరో విద్యార్థులకు పద్య రచనలో మరియు అవధానంలో మెళకువలు నేర్పడమే కాకుండా ప్రతి రోజు రాత్రి సాధనావధానం శ్రీ ఆముదాల మరళి గారి సమక్షంలో జరిగింది.  ప్రతి రోజు జరిగిన కార్యక్రమాలను, పాఠాలను మరుమాముల వెంకటరమణ శర్మగారి దర్శనమ్ యూట్యూబ్  ఛానెల్ లో ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేయడం విశేషం.

మండువేసవిలో పన్నీటి జల్లులాగా హృద్యపద్యాలలతో మల్లినాథ అవధాన ప్రాంగణంలో ఎనిమిది రోజుల ఆనంద వృష్టి కురిసింది. ఇది తరతరాల మనవారసత్వవిద్యను భావితరాలకు అందించే గొప్ప ప్రయత్నంగా చరిత్రలో నిలిచి పోతుంది.

జైహింద్.

ఇచ్ఛావాక్య సంఘట్టన కందం..... సమర్పణ శ్రీ వైద్యంవేంకటేశ్వరాచార్యులు.

 జైశ్రీరామ్.

               ఇచ్ఛావాక్య సంఘట్టన కందం

   కవిశరభ పెదమందడి వేంకటకృష్ణకవి (క్రీ.శ1888- 1943) దోమకొండ సంస్థానాస్థానకవి. ఈ కవివర్యుడు

తెలంగాణాలోని గద్వాలాది సంస్థానాలన్నిటిలోను సము

చితంగా సత్కరింపబడినాడు. వీరు అనేక రచనలు చేశారు.

వాటిలో  నిర్వచనమహాభక్తవిజయం గొప్పరచన,నాలుగు

సంపుటాల గ్రంథం. అందులో మొదటి సంపుటం సురవరం

రంగారెడ్డిగారి(ప్రతాపరెడ్డిగారి చిన్నాన్న)ఆర్థిక సహకారంతో

ప్రచురితం.సురవరంరంగారెడ్డిగారిని గురించి వేంకటకృష్ణకవి

ఇచ్ఛావాక్యసంఘట్టనకందం రచించారు. ఆపద్యం-

క. కుసుమ శర రిపు వరద రం

    గ సురంజితగాన మీరె కావుడి నను ని

    త్య సుమన వినుత ప్రచురా

    యసమనుత విహిత గుణ మురహరయదువీరా!

పై పద్యాన్ని  కిందివలె నిలువుగ మూడు పంక్తులలో ఇలా

రాయాలి-

కు రి పు గ సు న మీ న ను న  వి  రా య వి హి ర  హ  రా

సు ర వ రంరం గా  రె  డి ని  మ ను చు  స  త తముర   వీ 

మ శ ర  ద జి  త  కా వు త్యసు  త ప్ర   మ ను గుణయ దు

పై పంక్తులను నిడివిగా క్రమంగ పైనుండికిందికీ,కిందినుండి

పైకీ చదివితే కందపద్యం ఉంటుంది.

పై  మూడు అడ్డం పంక్తులలో మధ్యపంక్తిని వరుసగా చదివితే

సంఘట్టన ఇచ్ఛావాక్యం ఉంటుంది. ఆ వాక్యం-

 సురవరం రంగారెడ్డిని మనుచు సతతము రవీ!

ఈ వివరాలు మా ఆత్మీయమిత్రులు డా.శ్రీరంగాచార్య,రిటైర్డ్

ప్రిన్సపాల్ గారు నా దగ్గర గ్రహించి తెలుగువిశ్వవిద్యాలయం

వారు2005లోప్రచురించిన చాటుపద్యరత్నావళిలో చేర్చారు

        ‌                  🙏🙏🙏

                             సమర్పణ

                     వైద్యంవేంకటేశ్వరాచార్యులు

జైహింద్.

శ్రీ వల్లభేయ ఛందోదర్పణము అణిమా ఛందము 2.వ,భాగము, 14.శక్వరీ ఛందము, రచన;-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

జైశ్రీరామ్.

శ్రీ వల్లభేయ ఛందోదర్పణము

                        అణిమా ఛందము                                         

                                        2.వ,భాగము,

                                   14.శక్వరీ ఛందము,

                            (వెలసిన వృత్తములు,16.384.)

  [  ప్రతి చరణమున 14.అక్షరము లుండును,ప్రాస నియమము కలదు,]

.1.వరమయ వృత్తము,

           వరాంగ!పారగా!హరా!పరాత్పరా!శివా!

           తిరంబు తీరు గూర్చుమా!విధేయుడం!సుమా!

          తరింప దారి చూపుమా!తపింతు నెన్నడున్!

          చిరాశ్రి వీవు!నామదిన్!స్థిరంబు నిల్వుమా!

వరామ వృత్తము,జ,ర,జ,ర,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5462.

2.నరవర వృత్తము,

         మనమున హరిం గొలుచు!మహితుండిలన్!

        ధనమును సుజీవనము!దయయుం వరం

       బొనరగ! పరార్ధమున!బుధతం జనున్!

       కనగలడు మోక్షమును!కడకున్భళెన్!

నర వర వృత్తము,న,స…

[9:11 pm, 19/5/2026] Appala narasimhamurthy Vallabhavajhala: 54.హేతు భూత వృత్తము,

                భవ బంధ!హేతు భూతమ్!బద్ధమ్!మనస్సే నౌ!

               శ్రవణం!సుకీర్తనంబుల్!సర్వమ్!ధృవమ్!చిత్తమ్!

              స వచా!విశేష!ధర్మమ్!సత్వమ్!సమోత్కృష్టమ్!

             రవి తేజ!భాస్వ కీర్తిన్!రమ్యమ్!సదా!శైవమ్!

హేతు భూత వృత్తము,స,జ,మ,ర,గగ,గణములు

,యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-1068.

55.సంస్తుత్య వృత్తము,

               సత్యమ్!బ్రహ్మమ్!సదా నిత్యమ్!సర్వేశ్వరం బదే!

               నిత్యమ్!జ్ఞానాభి ధామంబై!నీమానువర్తి యౌ!

              కృత్యమ్!దైవాత్మకమ్!ముక్తిమ్!కీర్తి న్ద దామిదమ్!

             భత్యం బేర్చున్!భవం బాపున్!భద్రాత్ము సంస్తుతిన్!

సంస్తుత్య వృత్తము,మ,ర,మ,ర,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5137.

56.చెల్వపు వృత్తము,

              నీటి బుడగ జీవమ్!నేడొ!రేపొ?మాయులే!

             పోటి పడుమి!నీతిన్!పోడిమెంచు!ఖ్యాతిలన్!

            తేట తెలుగు భాషన్!తెల్వి నొందు!సోదరా!

           చేటు పనులు మానన్!చెల్వ మౌను!జీవితమ్!

చెల్వపు వృత్తము,భ,స,త,ర,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5407.

57.జాతి తీర్చు వృత్తము,

                  జడ్డి తత్వ మేలయ్యా?జాతి తీర్చి దిద్దరా!

                 గడ్డురోజు లొచ్చెన్లే!కాయు నీతి పోకడన్!

                 సొడ్డుపెట్టి మ్రింగేవా?సోలిపోవు లోకమున్!

                నెడ్డి కర్వు  సర్వంబున్!నేర్మి కూర్మి నింపుమా!

జాతి తీర్చు వృత్తము,ర,య,,త,ర,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5403.

58.సర్వమంగళ వృత్తము,

              మిక్కుటమౌ!భక్తికే!మీన మేష,భ్రాంతిడెన్!

             చక్కటి రాజ్యంబిదే?సర్వ మంగళంబగున్!

             తక్కువ లేదీ భువిన్?ధర్మ రక్ష తోడవన్!

             అక్కజమౌ!నీతినిన్?హర్ష మొప్ప నొప్పుమా!

సర్వమంగళ వృత్తము,భ,త,త,ర,లగ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5415.

59.లయకర వృత్తము,

             వాసనా,విషయముల్!వర సమిథ,నేతుల్!

            భాసిత జ్జ్వలనమే?మనస్థితపు !పాత్రై!

            శాసితాశ్రిత!ధృతౌ!సమయ బడుటే?యౌ!

            వాసిలున్!లయమునై!వరలు నదె?సుమ్మా!

భావము:-పంచేంద్రియములనే(ఐదుగురు ఱుత్విక్కులచే

విషయములనబడు నాజ్యముచే,వివిధములగు వాసనలనే

 కట్టెలచే,మనోమయాగ్నిని యెప్పుడు హోమము చేయబడునో?

అప్పుడు ప్రపంచ మంతా లయమై పోవును,

లయకర వృత్తము,ర,న,భ,న,గగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3027.

60.మనోహర,వృత్తము,

              వివిధ కారకముల్!విమోహ సమోహముల్!

             పవలు చర్యలవే!పరుండ గనంబడున్!

            శివ మమేయ మదే?చిరామయ మోఘమౌ!

           అవధి మీరు మనమ్!యనంత మనంతమై!

మనం=మనస్సు,

పవలు జీవు డనుభవించిన కష్ట సుఖములు,చర్య ప్రతి చర్యలు

చేయవలసిన ప్రతిక్రియలు అవధులుమీరి సాధించ గల్గినదే!కల!

అది శివమయము!సురా మయము,అమేయము,అనంతము,

అనుభవ పూర్వక మనోభావమే కల,అది నిజము కాదు,

నిరాధారము,,స్వేచ్ఛాయుత భావ మనోజ్ఞమే!కల,

మనోహర వృత్తము,న,భ,ర,స,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5816.

61.వేధిలు వృత్తము,

             రస,విష,గంథక,రాజిత!ప్రయోగమై!

            అసదృశ లీలస్వహాయె!తమ చైదమై!

           దెస వెస నీతిని!ధీనత!దలిర్పగా!

           వెసలు సమానత!వేధిలదె?భారతీ!

వెధిలు వృత్తము,న,జ,జ,స,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5000.

62.చెలంగు వృత్తము,

              హంతక రాజకీయ హర్మ్య!విజ్ఞాన మేలన్!

              చింతల కాలవాల చిన్ముద్రనౌను సుమ్మా!

             పంతము నెంచె నేమొ?భద్రత గూర్చు దేవా!

             సంతస మొంద!సర్వ జన్మలు!స్వేచ్ఛిలంగన్!

చెలంగు వృత్తము,భ,ర,జ,జ,గగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2903.

63.రాజ్యకాంక్ష వృత్తము,

              కాటు పోటు వేటు కాలమాయెలే!చూడగా!

             చేట చెర్గి నీతి!చీటి చించెనే?భాగ్యమున్!

            పోటు వాట మెల్ల!భూటకాలకే?వాటమై!.  

            రాటు దీరె!జాతి!రాజ్య కాంక్షయే!మోహతన్!

రాజ్యకాంక్ష వృత్తము,ర,జ,ర,య,లగ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4779.

64.తారాస్థాయి వృత్తము,

              తేరే!సర్వంబెంచ!తేరు మోయు వారేరిలన్?

              తారా స్థాయెంచ?దక్కునే?దలంప రేలనో?

              పారా వారంబు! పట్ట దల్చ!వీలు నౌ నొకో?

             మేర  న్మీరంగ!!మట్టి పాలు గాక తప్పునే!

తారాస్థాయి వృత్తము,మ,త,ర,య,లగ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4869.

65.మోక్ష గామి,వృత్తము,

               కామంబెంచు ముక్తికిన్!కాన గల్గు!స్వర్గమున్!

              సామం బెంచు స్వచ్ఛతన్!సద్వరంబు!జాతికిన్!

              నీమమ్! నిష్ట లేనిదే?నిల్చునే?శరీర మున్!

             రామం బెంచి!మెల్గుమా!రమ్య జీవనం.బగున్!

మోక్షగామి వృత్తము,త,జ,త,ర,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,5421.

66.దోచి దాచు వృత్తము,

               పుట్ట పట్టు యెల్గులై!!భూతల!శ్రేయ మెల్లన్!

               పట్టి పట్టి మాపుటే?భద్రత దందు రొక్కో?

               పట్టి భావి జీవముల్!భ్రష్ట మదెంచ రేలన్?

              ఇట్టి పాప చైదముల్!యేవగమౌ!తుదెంచన్!

ఎలుగు=భల్లూకము,

దోచి దాచు వృత్తము,ర,జ,త,జ,గగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2859.

67.గండి గొట్టు వృత్తము,

              గండి గొట్టి శ్రేయమున్!గంప నింప నెంచగన్?

              దండమూను దైవమున్!దండ ధారి!చూచులే?

             మొండి ఘోష!దండుగౌ!మోడువారు జీవముల్!

              ఛెండ తత్వ మెంచకన్?జీవ మేర్చు నీతినిన్!

దండ ధారి=యమ ధర్మరాజు,

గండి గొట్టు వృత్తము,ర,జ,త,ర,లగ,గణములు,

యతి,.8,వయక్షరము,వృ,సం:-841.

68.విషతా వృత్తము,

              పాలలోన విష చుక్క!ప్రాణ హాని జేయున్!

             కాల తీరు దురహంబు!కాటు వేయు జాతిన్!

             మేలు కాని చెడు యూహె?మీటు భావి నీటన్!

             జాల మేల!పరమెంచ!సర్వ శ్రేయ మేర్చున్!

విషతా వృత్తము,ర,న,ర,జ,గగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2447.

69.మాయామయ వృత్తము,

                      తల్లి మాయ!పిల్ల మాయ!తల్లీ పిల్లే మాయై!

                     తెల్లమాయె!లోకమెల్ల!తిండి యొండే!నండై!

                    చెల్ల!నూక లెల్ల జాతి!చిల్లు చెంబై యొప్పెన్!

                    అల్ల!యేసు!ఈశు డైన!హాయి గూర్చన్!రారే!

మాయా మయ వృత్తము,ర,జ,ర,య,గగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-683.

70.ఓటుమాట,వృత్తము,

                  ఓటు మాట నోటు చిత్త!యున్న తెంచు దీక్షే?

                  గోటే?భూట కాటకంబు!కొంప లార్పు నైజమ్!

                  చేటే!వాట మాట తీరు!చీటి చింపు టాశే?

                 టాటా బిర్ల నెత్తి దన్ను!తల పెంచే!లోకమ్!

ఓటుమాట=పనికిరాని కబురునోటు చిత్తం=ధనార్జనా మనస్సు,

ఓటుమాట వృత్తము,ర,జ,ర,జ,గగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2729.

71.అతి స్థితి,వృత్తము,

             అతి సామ్యమ్!యతి తీవ్రమ్!హర్షమా?భూతలిన్!

             మితి మీర  న్గతి మాయున్! మేతకే? చేతనౌ!

             భృతి దోషమ్!క్షితి జేర్చున్!భుద్భుదమ్!జీవితమ్!

            కృత కృత్యం చెడు గేర్చున్?కీడు నెంచు న్సదా!

అతి స్థితి వృత్తము,స,భ,మ,య,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4660.

72.పరాన్న వృత్తము,

              పరపాటు పొరపాటు పడబోకు!తప్పౌ!

             నిరసించు పరభుక్తి!నిగుడే వదేలన్?

             తర కీర్తి!చెడు బుద్ధి! తమ యిచ్ఛ మార్చన్!

              వెరపౌర!సమతత్వ!బిగు వార్ప జూడన్!

పరాన్న వృత్తము,స,న,భ,జ,గగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2994.

73.తగని పని వృత్తము,

                   శ్వాన ,వేసడ రోద!సందర్భ భేద మదే!

                   హాని గూర్చెను!గాదె?యార్తేల?నందె దిలన్!

                   కానిపోనివి మప్ప!కాలార్తి! పాశ మగున్!

                   దీన రక్షకు పెట్టు!దిక్కేది?భూ తలినిన్!

తగని పని వృత్తము,ర,స,య,జ,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-6747.

74.మాన్య జీవ వృత్తము,

              అన్య జీవాలతో!నాట!హంతంబుకే?నయా!

             మాన్య జీవీవనన్?మంచి మార్గాన!సాగుమా!

             ధన్య మేపారు!లోకాన!ధర్మంబు!వర్తిలున్!

            స్థన్యము న్గ్రోలి!స్థన్యాన్నె!తప్పౌను?కొర్కంగ!

మాన్య జీవ వృత్తము,ర,ర,ర,ర,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5266.

75.గాలి వాట,వృత్తము,

                గాలి వాటపు జీవితమ్!కడకు నేమౌనో?

               కాల దోషము!కర్మమున్!గడియు నేతీరో?

              చీలె!సఖ్యము!స్వార్ధతన్!  శివము లేదాయెన్?

              కాలతీరను దోష తం గడగె సర్వంబున్!

గాలి వాట,వృత్తము,ర,స,జ,స,గగ,గణములు,

యతి,9.వ. యక్షరము,వృ,సం:-1883.

76.మాయ ఛేదనా వృత్తము,

               మనసు మంచి చేత!మాయ ఛేదన మగున్!

              మనుజు చేతన లెల్ల?మహిమేర్చు మనసే!

              మనసు మించింది లేదు!మహి కీర్తిద మదే!

             కను నశాంతంబుభాగ్య!కరమౌను!భువిన్!

మాయ ఛేదన వృత్తము,న,ర,జ,భ,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం;-9504.

77.సహజ సిద్ధ వృత్తము,

              సహజ సిద్ధ సంస్కారమ్!సద్విలం బగున్!

             అహరహమ్ !పఠేర్నిత్యమ్!హర్ష మౌ?నిలన్!

             అహిత కార్య కర్తవ్యమ్!ఆర్తియౌ!తుదిన్!

             సహన ముర్వి!సర్వార్థమ్!సామ్యమే?యగున్!

సహజ సిద్ధ వృత్తము,న,ర,మ,స,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5656.

78.తెలివి వృత్తము,

             చదువు రాని చాకలే!చక్క లెక్క చేయున్!

             చదువు కన్న జ్ఞానమే?సంస్కరించు లోకమున్!

            విధి విధాన స్వచ్ఛతే?విస్తరించు నీతిన్!

            పదవి యాశదే?సుమా!పాడు జేయు సర్వమ్!

తెలివి వృత్తము,న,ర,జ,జ,గగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2904.

79.సంస్తుత్య వృత్తము,

              సత్యమ్!బ్రహ్మమ్!సదా నిత్యమ్!సర్వేశంబదే!

              నిత్య జ్ఞానాభి దామంబై!నీమాను వర్తియౌ!

             కృత్యమ్!దైవాత్మకమ్!ముక్తిమ్!కీర్తిం దదామిదమ్!

            భత్యం బేర్చున్!భవమ్ బాపున్!భద్రాత్ము!సంస్తుతిన్!

సంస్తుత్య వృత్తము,మ,ర,మ,ర,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృసం:-5137.

80.కాలజ్ఞాన వృత్తము,

             భీషణ ఘోషణలే!భిభీషార్భటు లయెన్!

             వేషము భాష లవే?వియత్తంటె!ననగా!

             భూష విభూషలే?ప్రమాదా లలమన్?

             విశేష వాగ్ఘరులే?వినాశం బలమెన్

కాల జ్ఞాన వృత్తము,భ,భ,ర,భ,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-7351.

81.తెలివిలు వృత్తము,

              బడి ఘంట మ్రోగగా!వడి నేగు!చదువన్!

              నెడ నెంచ బోకుమా!నిడుపైన!చెలిమిన్!

              వడి సంతస మూనుచున్!పస పెంచు!తెల్విన్!

               నడు నీతి చేతనన్!నయమొప్ప!భవితన్!

తెలివిలు వృత్తము,న,జ,భ,భ,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం;-7596.

82.ధర్మనిరతి వృత్తము,

                   మేను మంచి మనసున్!మనుజాళి మెచ్చగన్?

                   విను నీతి సతతమ్!వినుతింతు రెల్లన్!

                   చను ధర్మ నిరతిన్!జయ మౌను!సర్వదా!

                   మనుజన్మ వరదమౌ!మది మెచ్చు దైవమున్!

ధర్మ నిరతి వృత్తము,,ర,న,భ,ర,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5563.

83,చలాయింపు వృత్తము,

             బలంబొప్ప చలాయింపు!భవిత ఘాతమై!

            కులం జబ్బు!కలం జిడ్డు!కులుకు లోపెగా!

            తెలుంగెల్ల వెరం గొప్ప!దివిరె!చూడగా!

            కొలే!మారె!తలపోయ!కువల యంబునన్!

చలాయింపు వృత్తము,య,స,భ,స,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-6032.

84.శివ రక్ష.వృత్తము,

            తోలు తిత్తి లోని గాలి తొలగు రోజునన్!

            మేలు కోరి వెంటరారు!విరుగు బంధమున్!

           చేల మైన మేను వీడు!జిలుగు లేలయా?

           ఫాల నేత్ర దిక్కు నీవె?బ్రతుక దింతె లే!

(పవన గుభిత చర్మ భస్త్రి=గాలితో నిండిన చర్మముగల దేహము).

శివ రక్ష వృత్తము,ర,జ,భ,స,లగ,గణములు

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-6059.

85.అనర్ధ వృత్తము,

           చలిత త్ప్రేత!సాదృశ జన్మ మనర్థమౌ!

           బలవ ద్హింస!దుష్కృతి!భద్రత శూన్యమౌ!

          తలపన్లేవు!సద్వర ధర్మత!నైచ్యతన్!

          విలువ ల్జార్చు!జీవన !వేధను!గూర్చుచున్!

అనర్థ వృత్తము,స,ర,స,స,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5844.

86.తీరని నీతి వృత్తము,

             తారలు ముద్దిడు కీర్తి!ధరణి భారతీ!

            మేడలు దాటెను సామ్యమిలన్!శ్రీలచేన్!

            పారెను ధర్మము, ప్తీతి!బలిదు లొద్దకున్!

           తేరని నీతయె?జాతి కులుకు లోపగన్!

తీరని నీతి వృత్తము,భ,భ,భ,స,లగ,గణములు,

యతి.9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-6071.

87.మంచెంచు వృత్తము,

               పూర్వ జన్మ కర్మ శేషమ్!పూర్తి జేయు జీవా!

              సర్వ కర్మ సాక్షి వొచున్!సాకు నీతి!ధాత్రిన్!

              పర్వ మేర్చు జీవ ధాత్రిన్!పాడు నెంచ కోయీ!

             సర్వ మేలె?శర్వు గొల్వన్!శ్రావ్య మౌను!ధాత్రిన్!

 మంచెంచు వృత్రతము,,ర,,జ,మ,జ,గగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2603.

88.హర్షిలు వృత్తము,

               అందరి స్వేచ్ఛయె!నెంతొ?యానందమదియే!

              కొందరి శాంతత! పూర్తి! కూర్మెంచ బడకన్?

              బంధు జనంబుల! ప్రీతి! బాగోత గరిమన్!

              అందరి మేలెంచి!యొప్ప!హర్షించు!శివుడున్!

హర్షిలు వృత్తము,భ,త,ర,భ,లగ,గణములు,

యతి.9.,వ,యక్షరము,వృ,సం:-7335.

89.తగని. తెగువ,వృత్తము,

               జగడాల మారీవు!జగతికే!ముప్పెంచన్!

              పగ తప్పు!పారంబు!వగపుకే?మూలంబౌ!

             నెడపెట్టు లోకాన్ని!చెడుప!శఖ్యంబౌనే?

             తెగి పోవు!జీవాలు!తెరవదే?యార్తెంచున్!

తగని తెగువ వృత్తము,స,య,న,య,గగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-973.

90.ఱుణ బాధ వృత్తము,

             పాలకుండ!విష చుక్క!పట్టి చంపి తీరున్!

            నేల దుష్టు డొక డుండ!నీల్గు దేశ!ఖ్యాతే!

            తూలెదేల?సమతంచు!తుప్పునీతి బట్టెన్!

           తలమించు!ఱుణ మాయె!తట్టు కొందు మెట్లో?

ఱుణ బాధ వృత్తము,ర,న,ర,జ,గగ,గణములు,

యతి.9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1567.

91.మారు తీరువృత్తము,

            తిన్నదే!దక్కు ననెండు!తెల్వరు లుండిరే!

           మిన్నయౌ నీతి యటంచు!మన్నుట!న్యాయమే?

          కన్నడే?మిన్న యనంగ!కావబడున్!తుదిన్!

          చెన్ను శ్రీ మార్గ మొసంగ!జేయవలెన్!భువిన్!

           (  కన్నడు=కన్నము వేయువాడు దొంగ,)

మారు తీరు,వృత్తము,ర,భ,ర,స,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-5811.

92.దురాశా వృత్తము,

            తిన్నదానితోడ తృప్తి దేలని యో నరా!

           ఉన్నదెంత యున్న గాని!యోడక వాంఛిలన్!

           పన్ను నౌనె?పాప భీతి పట్టని!మూర్ఖుడా!

           దన్ను జార!వెన్ను జారు!తల్ప వదేమొకో?

దురాశా వృత్తము,ర,జ,ర,స,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5803.

93.సువేధీ వృత్తము,

            ఆర్తినిన్!ధైర్యంబు!యంచిత సంపదం దోర్మిన్!

           పూర్తి విశ్వాశంబు!పొత్తగు!ధర్మ గమ్యంబున్!

           కర్తవై!మంచెంచు!కర్మకు!సత్యతం బొప్పన్!

           వర్తిలం? సర్వార్థ! వేధివి! యౌదిలన్! జీవా!

సువేధీ వృత్తము,ర,త,భ,ర,గగ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1443.

94.ఛెండనీతి,వృత్తము,

              కొండ మీది కోతైన!కోరి వచ్చి నిల్చునే!

             దండి సొమ్ము యండైన!దాసియౌ?లోకమున్!

             ఛెండ నీతి!సర్వంబు!శ్రీ వరంబై!జనన్!

            బెండు తీర్ప శక్యంబె? విష్ణు మూర్తేనియున్!

ఛెండ నీతి వృత్తము,ర,య,జ,ర,లగ,గణములు,

యతి.8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5431.

95.ధర్మ వేదనా వృత్తము,

             కంట బడ్డ దేదైనా!కా జేయు తీరాయెనే!

            కొంటి బుద్ధి దౌర్జన్యమ్!కూర్మెంచు!లోకంబయెన్?

            పంటి మాట లౌక్యంబై!పాపానుభూతాయెనే!

            వెంట బెట్టె!ధర్మాన్నే?వేధించి కాటేసిరే!

ధర్మ వేధనా వృత్తము,ర,య,మ,య,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4619.

96.కావ రండు వృత్తము,

              నీరజాల వ్యోమమే?నిండు చీకటాయెనే?

             పారమైన తెల్విచే?పండె!స్వీచ్ఛ పాపమున్!

            చేరె జాతి నీతదే?చింత గూర్చె!పంతమున్!

            కారణాలు యేవైనా!కావ రండు!భారతిన్!

కావరండు వృత్తము,ర,జ,త,ర,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5323.

97.ఇహం తీరు,వృత్తము,

                అవరోధముల పుట్ట!యహమొప్పె లోకమ్!

                వ్యవహార విధులెల్ల!వరమాయె!జాతిన్!

                నివహాలు పరహాని!నిగు డొప్పె!చూడన్?

               భవ రోగములు బాప వలె నయ్య దేవా!

ఇహం తీరు వృత్తము,స,న,భ,జ,గగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3006.,

98.చేటు పాటు వృత్తము,

            వాట మైన చేటు పాటు!వన్నె గూర్చె!కలిన్!

            ఆట కాట కంబు పెచ్చె!హర్ష మేర్చె!నిటన్!

            తేట తెన్గు భాష కొచ్చె!ధీన చింత!గనన్?

            కోటి మేటి తీట దీర్ప!కూర్మి!రావ!శివా!

చేటు పాటు వృత్తము,ర,జ,ర,జ,లగ,గణములు,

యతి,9.వ యక్షరము,వృ,సం:-6827.

99.సన్మిత్ర వృత్తము,

            సాటివారు తమవారు సమమనంగనన్!

            మాటలాడు పరుషాలు!మనసు మార్పుకే!

            పాటు నీతి వరలంగ!భవిత మార్పుకే?

            పోటులాడ  జన మాని!పొసగు మంచిగాన్!

సన్మిత్ర వృత్తము,ర,న,భ,స,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,భృ,సం:-5574.

100.న్యాయశీల వృత్తము,

                  మనసు మంచి నింపుచున్!మనుమి సఖ్యతన్!

                 మనుజ దైవ మీవనన్!మమత పెంచుమీ!

                 మనసు నీతి నింపుమీ!మహిత. జీవనన్!

                సమత న్యాయ శీలతన్!సరగు!మిత్రమా!

న్యాయ శీల వృత్తము,న,ర,జ,స,లగ,గణములు,

యతి9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5976.

101.భూతి భాతి వృత్తము,

                సుభూతి భాతి తెల్గు!సురా మోదమై!జనెన్!

               విభూతి తెల్వి పెంపు విశుద్ధంబు నేర్చుమా!

              ప్రభా విభావ భాస!ప్రబోధంబు!కీర్తిలన్!

              ప్రభూతి మేథ సాధ్య!పదాంబోధి!కమ్మికన్!

భూతి భాతి వృత్తము,జ,ర,స,ర,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5334.

102.అనిత్య వృత్తము,

             కనినదే!సత్యమా!కర్మ సాక్షి లేనిచోన్?

            వినుకలే?ధర్మమా!విశ్వశింప శక్యమా?

            మనుజతే?శుద్ధమా?మర్మ చింత పొంతనన్!

           తనువదే?నిత్యమా!తప్పు లొప్పు చొప్పునన్!

అనిత్య వృత్తము,న,త,త,ర,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5320

103.స్థవా!శివా!వృత్తము,

              సదానంద భావజాల!సమాశ్రి వీవయా!

              చిదానంద మొంది నాడ!శివా!వశంకరా!.

              సదామోద కావ్య మందు!సరంగుమా!హరా!

              సు ధీరంబు నిమ్ము!హరా!సురాధి!దైవమా!

స్థవా!శివా!వృత్తము,య,జ,భ,ర,,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-6634.

104.సఖ్యతా వృత్తము,

                మనసు మంచి నింపుచున్!మనుమి సఖ్యతన్!

               మనుజ దైవ మీవనన్?మను మంచి పెంచున్!

               మనసు నీతి నింపుమా!మహితు డీవనన్!

               సుంత న్యాయ శీలతన్!సరగు మిత్రమా!

సఖ్యతా వృత్తము,న,ర,జ,స,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5476.

105.చేతనా చర్య వృత్తము,

                సీత వాతాతపాను కూల సృష్టి యేగదా!

               చేతనాభావచర్య! చెర జీవ  భ్రాంతియే?

               కాతు వేనాటికైన!కర్మ కాష్ట్య!సామ్యతన్!

               మేత నెంచంగ!సర్వ మిథ్య!మేలుకో?నరా!

చేతనా చర్య వృత్తము,ర,ర,జ,ర,లగ,గణములు,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5449.

106.వాయ గొట్టు వృత్తము,

             చేయు తప్పు లెక్కించున్!చిత్ర గుప్తు డొక్కడే?

             వాయ గొట్టి హింసించున్!పాయు నాడు కాలుడే?

             శ్రీ యశుండ!నేనంటే?చిత్తు జేయును!దండమున్!

            బాయు పాప చైదాలే?భద్రు గొల్వ నిచ్చెలున్!

    ( కాలుడే=యముడే పాయినాడు=శరీరమును విడుచు నపుడు).

వాయ గొట్టు వృత్తము,ర,య,ర,ర,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5387,

107.అనర్థాశ్రిత వృత్తము,

                 అనర్థ మాశ్రిత లోక హర్ష  వినాశ కమ్!

                 అనంత కీర్తి వి.శాల హర్మ్య!తిరోగమమ్!

                 కనంగ స్వార్థ వికార!కారక!మాశ్రితమ్!

                మనంగ నౌనె?వి నోద మందుచు! జీవముల్!

అసర్థాశ్రిత వృత్తము,జ,భ,ర,స,లగ,గణములు,

యతి,9.యక్వషరము,వృ,సం:-5812.

108.భ్రమవిడు వృత్తము,

                క్రమత లేని సమతే?కాయ కష్ట మేర్చున్!

               భ్రమలు వీడి!మనుచో?భద్ర మౌను!లోకమ్!

              అమర నీతి కధలే?ఆయువార్చు!భావిన్!

              విమల మొప్ప జనుమా!విశ్వ ఖ్యాతి!నీదే!

భ్రమ విడు వృత్తము,న,భ,త,ర,లగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1366.

109.ఊహాతీత వృత్తము,

                 నానా గోత్రా లేకం సేయన్!నానా రోగా లంటున్!

                 పోనీలేనీ!నైచ్యం బేనౌ? పోకార్చు న్జీవాలన్!

                 కానీ పోనీ కల్హాలేర్చున్! కాటేవేటౌ!ద్ధాత్రిన్!

                 దీనావాసమ్!దేహార్తే!నౌ!తెల్వే?వెఱ్ఱౌ!నెంచన్!

ఊహాతీత వృత్తము,మ,మ,మ,మ,గగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-01.

110..సర్వమీవే వృత్తము,

               తామసాహారానన్!తమ స్సాప!శక్య మౌనే?

               కామ క్రోధావేశమ్!కడన్నొప్పురౌద్రం. బెంచన్!

               నీమ నిష్టన్ నీతిన్!నెడం నిల్పు!సత్య మింతే!

              సామ మెంచే జీవా!సదా చారి!సర్వ మీవే?

సర్వ మీవే వృత్తము,ర,మ,య,జ,గగ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2627.

111.నిర్విరామ వృత్తము,

                 తామసై!రాజర్షి!తత్వ తాత్వికంబు మీరెన్!

                సామతన్!బ్రహ్మర్షి!సత్వ సాక్షి నిల్చె గాదే!

                హైమమే!హర్షంబ?హర్ష నీతి నెంచు!ధాత్రిన్!

                క్షేమమౌ!సర్వంబు?జీవ!నిర్విరామ!సేవన్!

నిర్విరామ వృత్తము,ర,త,ర,జ,గగ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2723.

112..తగని పగ,వృత్తము,

               తెగని పంపక తీరే?తెల్వి మాపు సర్వమ్!

              పగను పెంచును!నిత్యమ్!పోదు భేదమెంచన్?

             జగ బిభీషణ!చిక్కున్!సర్వ శూన్య మేర్చున్!

             తెగులు స్వార్థ రోగమ్!దిక్కు మాలు లోకమ్!

తగని పగ,వృత్తము,న,భ,మ,జ,గగ,గణములు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2616.

113..సత్యవాద వృత్తము,

              వేది కైన నొక్కెడన్?దివు రసత్య వాదమ్!

              పారమైన నీతదే?భవుడు మెచ్చు నిచ్ఛన్!

              సాధనంబు సేయుమా!జన వినోద మేర్చన్!

              బోధకాగ్రణౌదువే?పురుషలక్ష్య!దీక్షన్!

 (వేది=వేదాధ్యయనము చేయు వాడు)

సత్య వాద వృత్తము,ర,జ,భ,జ,గగ,గణములు

యతి8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2987.

114..పడని తనమ్ వృత్తము,

               తర తరాల ద్వేషమ్!తట్టి లేపె!నేడున్!

               వెరపు గూర్చు భావమే?విచ్ఛి తేర్చు లోకమ్!

               చెర గొనంగ!నీతిన్!జీవ సౌమ్య!మారున్!

               పరుల హాని పాపమ్!పట్టి కుడ్పు!సుమ్మీ!

పడని తనమ్,వృత్తము,న,ర,త,జ,గగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5397.

115.మాతృ వేదనా,వృత్తము,

                ఎన్ని కోట్లున్న సరే?యెసగు పేదరికమ్!

               దన్ను బట్టే?పెరుగున్!తర తరాలు సిరుల్!

               మన్ననంబే గనెలే?!మహినిబీద యనన్!

              కన్న తల్లీ!వెటుల న్గడిపెదో?భవితన్?

మాతృ వేదనా వృత్తము,ర,భ,భ,జ,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-7091.

116.బెట్టేల?వృత్తము,

             స్థిరత లేదేలయా?చిత్త స్వార్ధ చింతనన్!

            మెరుపు టెక్కేలయా?వర్ధిలంగ!నెంచుమా!

            సరగు నీతెంచకన్?సర్వ శూన్యమెంచితే!

           నిరత భాగ్యాలకున్!నీతి జోడు చేయుమా!

బెట్టేల?వృత్తము,న,త,త,ర,లగ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5284.

                            మంగళమ్ మహాత్

                                శ్రీ,శ్రీ,శ్రీ,శ్రీ,శ్రీ,

(అణిమా ఛందాంతర్గత శక్వరీ ఛందము నందు,కొన్నివృత్తములు

మాత్రమే గైకొన బడినవి,)

జైహింద్.

చతుర్దళపద్మబంధ సరోజ వృత్తము. ... శ్రీమతి పావులూరి సుప్రభ.

 జై శ్రీరామ్.

చతుర్దళపద్మబంధ సరోజ వృత్తము.

రార మాధవ ధీర రా,

రార ధీనుత సార రా,

రా రసాశ్రయ మార రా,

రార మా ముదమార రా.

జైహింద్.

కూర్మ బంధ కందము..... భాగవతము 8 వ స్కంధమున114వ పద్యము.

జై శ్రీరామ్.

జైహింద్. 

శివ స్మరణము (నూతన ఛందముల లో) రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

జైశ్రీరామ్. 

శివ స్మరణము(నూతన ఛందముల లో)

     రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

                                                                              జుత్తాడ,

 1.కమనీయ వృత్తము,

               కలను గంటి నీ కమనీయ రూపమున్!

              బలము నీవయా!భవదూర శంకరా!

              కొలువు దీరితే!కొమరారు!డెందమున్!

             తెలుపు ఛాయనే?తిలకింతు నెన్నడున్!

కమనీయ వృత్తము,న,ర,స,జ,గ,గణములు,అతి జగతీ ఛందము,

ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు13.అక్షరము లుండును,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2776.

2.సమతేర్చు వృత్తము,

             తెల్లని లింగంబు!దివి కీర్తి మల్లేశా!

            చల్లగ దీవింపు!సమతేర్చి సర్వంబున్!

           తల్లి యుమా దేవి!దయ గోరి కీర్తింతున్!

           మెల్లగ రా రండి మమకార భావానన్!

సమతేర్చు వృత్తము,భ,త,స,య,గ,గణములు,అతి జగతీ ఛందము,

ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు13.అక్షరము లుండును,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-743.

3.శూరమా వృత్తము,

             ఓ!శివా!మా!శివా!ఓంకార శ్రీ కరా!

             రాశివీ!భాసివీ!రాగాను రంజితా!

            కాశి నీదే?నయా!కందర్ప దర్పకా!

           శాశ్వకా!సద్వరా!సంసార క్షేమకా!

శూరమా వృత్తము,ర,ర,త,ర,గణములు,జగతీ ఛందము,

ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు,12.అక్షరము లుండును,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-1299.

4.నీమనా వృత్తము,

             మామకా!సోమకా!మదీయ!దైవమా!

            నీమకా!నామనా!నీమంబు!పెంచుమా!

            కోమలా కారుడా!ఘోరాల నాపుమా!

           రామ మేవే నయా!రాజిల్ల జేయుమా!

నీమనా వృత్తము,ర,ర,జ,ర,గణములు,జగతీ ఛందము,

ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు 12.అక్షరములుండును,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1363.

5.వరదాయినీ వృత్తము,

               కోర్కెక ల్దీర్చెండు!గురు దేవ!మల్లేశా!

              పారగ!పర్మాత్మ!వరదాయి!జీవాత్మా!

             ధీరజ!దివ్యాత్మ!దివి నేలు పర్మాత్మా!

             వారిద నీరాశ్రి వరదంబు నీవేగా?

వరదాయినీ వృత్తము,ర,త,స,య,గ,గణములు,అతి జగతీ ఛందము,

ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు 13.అక్షరము లుండును,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-739.

6.శూరమా వృత్తము,

             భీమకా!స్తోమకా!భీభత్స!రుద్రుడా!

             రామకా!రాజితా!రత్నాల పెన్నిథీ!

            కామితా!శ్రామ్యతా!కాలాంత కాంతకా!

            క్షేమకా!నీమకా!జీవార్తి దీర్చుమా!

శూరమా వృత్తము,ర,ర,త,ర,గణములు,జగతీ ఛందము,

ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు12.అక్షరము లుండును,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1299.

7.వాసితా వృత్తము,

          అర్ధ నారీశ్వరా!యాది దైవమీ వయా!

         స్వార్థ జీవాళికిన్!చావు దెబ్బ కొట్టవా!

        వర్ధమానుండవే!వాసితా నివాసితా!

       నిర్దయ న్వీడుచున్!నీతి దీర్చు జాతినిన్!

వాసితా వృత్తము,ర,ర,ర,జ,గ,గణములు,అతి జగతీ ఛందము,

ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు13.అక్షరము లుండును,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2759.

8.అరమరిక వృత్తము,

              అమరు డీవయా!అరమరి కేలయా?

             కుములు చుండిరే?కుల స్థితి గానకన్!

            శ్రమిక జీవులే?సతతము చింతిలన్!

            సమత నేర్చుమా!సదమల భారతిన్!

అరమరిక వృత్తము,న,ర,న,ర,గ,గణములు,జగతీ ఛందము,

ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు,12.అక్షరములుండును,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1496.

9.గుట్టు జీవనా వృత్తము,

           రక్షమాం!దక్షకా!రమ్యార్థ భావాత్మతన్!

          శీక్షకే?శిక్షవై!శిక్షించు!పాపిష్టులన్!

         కుక్షికిన్!గూటికిన్!గుట్టైన జీవం బీవే!

        దక్ష తీవే?నయా!ధర్మాన్ని కాపాడంగన్!

గుట్టు జీవనా వృత్తమ ర,ర,త,త,గ,గణములు,అతి జగతీ వృత్తము,

ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు13.అక్షరములుండును,

యతి,7.వ యక్షరము,వృ,సం:-2323.

జైహింద్.

పాల్కురికి పాషాణపంచకము.

 

జైశ్రీరామ్.

జైహింద్.

అణిమా ఛందము 13.అతి జగతీ ఛందమి (వెలసిన వృత్తములు,8192 )రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి, జుత్తాడ,

జైశ్రీరామ్.

అణిమా ఛందము

                              13.అతి జగతీ ఛందమి

                      (వెలసిన వృత్తములు,8192 )

            ప్రతి పాదమున,13.అక్షరములుండును,

                     ప్రాస నియమము కలదు,

                                                        రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

                                                                                     జుత్తాడ,

1.శ్రీ హరా వృత్తము,

            శ్రీమంతా నంత పేరీవయౌ?!మల్లేశ్వరా!

             ధీమంతా! తేజమౌ?దివ్యుడా?మారేనివై!

            నీమంబారంగ!నిన్నెంచ?రక్షించే!భవా!

            క్షేమంబీయంగ!సజ్జీవ!భాగ్యంబౌ!శివా!

శ్రీ హరా వృత్తము,మ,ర,ర,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2193.

2.కందర్ప వృత్తము,

             కందర్ప దర్పా!యోంకార!శ్రీకార!శర్వా!

             మందార సౌమ్యా!మామంది రానంద మీవే?

             ఛందాలు,బంధా లాచంద్ర తారార్క మేర్చన్!

             స్ఫందించు!మల్లేశా!సర్వ మీవేను!మాకున్!

కందర్ప వృత్తము,తమ,ర,ర,గ,గణములు,

యతి,,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1157.

3.శ్రీమంత వృత్తము,

          1  శ్రీమంత ధీమంత!సేవ్యాను కూల్యా!శివా!

              రామంబు లీడేర్చు!రాజన్యు డీవే?హరా!

              నామాన సంబందు!నర్తించు!దేవా?భవా!

               కామారి మల్లేశ కారుణ్య!రక్షింపుమా!

        2. భీమంబులం బాపు!భీమేశ!భద్రాత్మకా!

            శ్రీమంత!ధీమంత!సిద్ధింప సౌఖ్యంబులన్?

           సోముండ వీవయ్య?శ్రీ కర్తృ వాగార్థతన్!

          సోమంబు జేకూర్చు!సర్వత్ర నీ స్తోత్రముల్!

శ్రీమంత వృత్తము,త,త,త,త,గ,గణములు,

యతి,.7వ,యక్షరము,వృ,సం:-2341.

3.నీమానువర్తి వృత్తము,

            నేరంబు సేయక న్నీమాన!వర్తింతునే!

            పేరాశ!లేదయా?విన్నాను కన్నాను లే?

           మారాడ నేరకన్!మన్నింపు!కోరేను లే?

           సారావళీ వయా?సర్వేశ!రక్షింపుమా!

నీమాను వర్తి వృత్తము,త,ర,త,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరముశవృశసం:-3125.

4.ఆకాంక్ష వృత్తము,

          దోషాలు వేషాలు తీరుకే!స్ఫందిపవే?

          మేషాది రాశెంచి మీరక న్వర్తింపగా!

         శోషేమి?లేదంచు!స్తోత్రతన్?సర్వేశునిన్!

         భూషింప మేల్గూర్చు!భూతలిన్?యోచింపుమా!

ఆకాంక్ష వృత్తము,త,త,ర,త,గ,గణములు,

యతి,.7.వ యక్షరము,వృ,సం:-2213.

5.మతము,వృత్తము,

              అరులే!లేరయ!యవనియం దెంచగన్!

             స్థిర జీవంబది!చెలగు నాకాంక్షయే!

            తరుముంగా మది !తమము!పోనాడుచున్

            సరిజేయంగను!సదమలంబే?సుమా!

మతము,వృత్తముస,భ,న,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2548.

6.మానాభిమాన వృత్తము,

                భానోదయంబవ!భాగ్యంపు తేజ మట్లే!

                మానాభి మానము!మాంగళ్య దామ మేర్చన్!

                 వే నూరు వత్సర!భీతంబు బాపు నూహన్!

                 జ్ఞానాంబుధీ దగ!సంఘీభవించ గా!నౌ?

మానాభిమాన వృత్తము,త,భ,మ,ర,గ,గణములు,

యతి.7వ,యక్షరము,వృ,సం;-1333.

7.నీర్ష్యా వృత్తము,

           మాటాడ నేరని మహి జంతు జాలమే?

           చేటొంద నౌదల చెలిమెంచి రోధించున్!

          మాటాడు జన్మకు!మది నీర్ష్య లేలయా?

          చాటంగ రమ్మిక!సమతెంచి నీతిన్!

నీర్ష్యా వృత్తము,త,భ,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1781.

8.బాధిలు వృత్తము,

             పరమెంచు వారే?పడులే?పలు బాధల్!

            నిరతంబు నీవే?నిడుపెంతు సుఖాలన్!

           పరమాత్మ భద్రా!భవదూర వరాంగా!

           నిరవద్య నిత్యా!నిడు పేర్చు!సురేశా!

బాధిలు,వృత్తము,స,య,స,స,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,972.

9.దొరకొను వృత్తము,

              తోరంపు భక్తియే!దొరకొను నీతినిన్?

              నేరంపు జీవియే?నొడి దుడు కేర్చులే?

              సారంపు జన్మయే?జగదభి దంబు నౌ?

             పేరాశ మానుమా!పరమ మదే?సుమా!

దొరకొను వృత్తము,త,ర,న,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1525.

10.సాకుమా!వృత్తము,

              నోములు వ్రతాలు నోచి చేయంగ నౌనే?

              భాములవి తీరి! భాగ్య మే పారు నంటే?

             రామ మదిలేక?రాజిలం సాధ్య మౌనే?

            సామమున జీవజాలమున్సాకు!మేలౌ!

సాకుమా వృత్భతము,భ,,జ,ర,ర,గ గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1199.

11.జిహ్వ శుచి వృత్తము,

            సుచి జిహ్వ మది!సురభినై యేపవన్?

            వచ సామ్య రస వశితమే యోపగన్?

            స చరిత్ర రతి జనగ! నేపౌ దిలన్?

           పచి తాన్న రుచి బరగ భాగ్యంబదే!

జిహ్వ శుచి వృత్తము,స,న,న,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2556.

12.దక్షయౌ వృత్తము,

              పక్షమే!దక్షయౌ?పక్షి జీవితంబదే?

              రక్షయే?మోక్షమౌ?ధన్య మానవత్వమై!

              కుక్షి పోషింపదే?కోర్కె మూలమౌ?నంతే!

              శిక్ష లేదెంచగా?జీవి మాయకున్?రసన్!

దక్షయౌ వృత్తము,ర,ర,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2707.

13.మాన రక్ష వృత్తము,

                మానమే!సర్వము!మంచి నెంచనిశమున్

               దానమే!సత్యము!ధర్మ మౌ నదిల లోన్

               పానమే?ముఖ్యమ!పారమదే?యనకన్!

               కానవే?నిత్యము!కర్మ సదా!సుమతిన్!

మాన రక్ష వృత్తము,ర,భ,ర,న,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,,వృ,సం:-1971.

14.కలహంస వృత్తము,

               నీరము క్షీరమున్నిరుపమ నైపుణిన్?

              వేరొన రించగన్?విహగ!మరాళివై!

               తీరుచు మంచినిన్?తరుము చెడు న్వడిన్!

               మెరుగు నీతినిన్?మెదలు మి లోకమున్!

కలహంస వృత్తము,భ,ర,న,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2519.

 15.గతిచెడు వృత్తము,

               గతజల సేతు కట్టడ మనందువా?

               గతిచెడు వాని కల్మిల దలంపగన్!

               మతి నుతి సత్య మన్నది?మహోత్తమే!

               స్తుతియుత పాత్రజొచ్చిన!శుభం బిడున్!

గతి చెడు వృత్తము,న,జ,భ,జ,గ,గణములు, 

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2992.

16.తృప్తిలు వృత్తము,

              కోరిక తృప్తినిం గోరగ నీ దవనిన్!

              మేరకు మీరి నన్మీదికి!నెట్టు గదే?

              తారక స్థాయికి న్దక్కుడు కోర్చు నొకో?

             చేరక సత్యము న్జీరడు సౌఖ్య మిలన్!

 తృప్తిలు వృత్తము,భ,ర,భ,భ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3479.

17.గురుత వృత్తము,

             గురు తెరిగించు!గురుండు!విరించియే!

             పర మమరంగ!పరంతపుడే?సుమా!

             తెరవగు జీవ వరంబు!తెరంగు నై!

             పరగును నిత్య వసంత!సు శోభలన్!

గురుత వృత్తము,న,జ,జ,జ,గ,గణములు, 

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1420.

18.ముక్తిదా వృత్తము,

               చారు విక్రమంబు సమకూర్చు దైవమై!

              చేరి గొల్వ ముక్తి!శివమొప్పు జీవమౌ?

              జీరు సత్సమంబు!చివురించు న్యాయమున్!

              పారమార్థ చింత ప్రభు తేర్చు!పాలనన్!

  ముక్తిదా వృత్తము,ర,జ,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1515.

19.చెడు స్వార్థ వృత్తము,

                 యాకొన్న బీద కాకలి తీర్ప!మేలేయౌ?

                  మేకొన్న కోటి కేమొకొ?భుక్తాశాయెన్!

                  చేకొన్న సాయమే?చెడి!స్వార్థం బాయెన్!

                   వాకొన్న మాటకున్?పడ నౌనే?నీర్ష్యన్?

 చెడు స్వార్థ వృత్తము,త,ర,స,య,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-373.

20.క్రమ పంపక వృత్తము,

               పధకాలు మంచి బరగ!సౌఖ్యం బేపౌ?

              బుధతెంచి మెల్గ!భువికి క్షేమం బేర్చున్!

              నిథి కొల్లగొట్టు నెపమె?పాపంబే యౌ!

             కుదరంగ నీతి?కొదువ గాదెంచన్?

క్రమ పంపక వృత్తము,స,జ,న,మ,గ,గణములు,

యతి,.7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-493.

21.శుభాశ్రితా వృత్తము,

                 నాశమేమి!లేని న్యాయమె?యనంతమౌ?

                పాశము ల్లెడంగు పావనె?విశేషమౌ?

                 కాశి వాసు నెంచ కమ్రత?గడంగు లే!

                 శ్రీశ మీశ మేర్చు శివత! శుభాశ్రియై!

శుభాశ్రతా వృత్తము,ర,జ,భ,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2989.

22.కూర్మిదూర వృత్తము,

                   నీతి చరితము!నిర్మలం బేర్చు!జీవా!

                   కోతి చరణము!కూర్మినిం దూర మేర్చున్!

                   చేత శుభగత!శ్రేష్టమై!భూషితంబౌ?

                   పాత దినములు!భేషణన్?దోష మౌనే!

కూర్మిదూర వృత్తము,భ,న,ర,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1221.

23.ప్రళయ వృత్తము,

              భూమి భద్రంబెంచ!పూర్ణమౌ?శూన్యమే?యౌ!

              నామ మా.త్రుండీవు!నర్మమే?కర్మ మేర్చున్!

              భ్రామకంబీ ధాత్రి!ఛిద్రమై!మున్గు నీటన్!

              భీమమౌ?రుద్రుండె?కర్తయై!శర్వు డౌచున్!

ప్రళయ వృత్తము,ర,త,ర,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1187.

24.కాల శాసన వృత్తము,

             క్రమాను సారివై!కాలాన్ని శాసింతువే?

             నమోనమా యనం?న్యాయంబుజేకూర్తువే!

             సమాన!సామ్యతన్!సర్వంబు!రక్షింతవే!

             అమాను షాలురన్!హంతంబు గావింతువే?

కాల శాసన వృత్తము,జ,ర,త,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2326.

25.మేటి భారతి,వృత్తము,

                శాంతి ధాంతి క్రాంతి!సోభాగ్య గరిమంబుల్?

                భ్రాంతి వీడి భాగ్య పౌన్నత్యమునవెల్గెన్!

               పంత మొప్ప నిల్చె పారంపు ధృడ దీక్షన్!

               యెంత కైన సాటి!హిందుత్వ మన నిల్చెన్!

మేటి భారతి,వృత్తము,ర,జ,త,స,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1835.

26.భళెర వృత్తము,  

               భవిత బాగును పాటెంచుట!మానిరే?

               కువలయంబది!గోలాయె!కులాలన్!

               భవము నెంచని భాగ్యంబది!భాగ్యమే?

              శివత!సామ్యత!చేకూర్ప!భళెయౌ!భవిన్!

భళెర వృత్తము,న,భ,త,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2873.

27.వరవాటి వృత్తము,

               పుర మేటి కాశి!వర వాటి భూతలిన్!

               సిరి యన్నపూర్ణ!శివ నారి వాసమై!

              పరిపూర్ణ మయ!వరభాగ్య!క్షేత్రమై!

              భరతాంబ కీర్తి భళె యంచు దీప్తిలెన్!

వర వాటి వృత్తము,స,జ,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1516.

28.నవ ప్రభ వృత్తము,

            నవము లోకము నడిపించు సంఖ్యయై!

           దివ మహంబులు దివురంగ! దీర్చుచున్?

            సు వరదంబగు సొబగెంచి జీవముల్?

           శివత మేర్చుచు!జివురించె!భూతలిన్!

నవ ప్రభ వృత్తము,న,భ,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2808.

29.ప్రజ్వలా వృత్తము,

              సప్త సప్తి సప్తాశ్యా!సప్తార్చి ప్రజ్వలా!

              దీప్తిదా!శక్తిదా!దివ్యేశా!సు శోభకా!

             సప్త ధాతు తేజా!సర్వేశా!సుధీరమా!

             సప్తర్షి!ప్రదీపా!సర్వంబీవే? భాస్కరా!

ప్రజ్వలా వృత్తము,ర,జ,మ,జ,గ,ణములు,

యతి,7.యక్వషరము,వృ,సం:-2603.

30.నిత్యసత్య వృత్తము,

                  నిత్య సత్య వ్రత!నిష్ణాతు డిక్కలిలోన్!

                  సత్య దూరుడగు!స్వార్ధంపుచింతలమన్?

                  సత్య మెంతయిన!సామర్ధ్య మెంచ వలెన్

                  భృత్యు జీవమది!భీతిల్లి!తప్పు జనున్!

నిత్య సత్య వృత్తము,ర,న,మ,ర,గ,గణములు,

యతి,.7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-1082.

31.వీడని నీడ,వృత్తము,

              నీడ వీడనట్లు!నిన్నంటు!యవి నీతే?

              పీడయై!నడంచు!వెన్నంటి జడిపించున్!

              బాడుగే !పడంగ!పట్టించు కొన దంతే!

              పాడు జీవ మేల?బాగెంచి!మను మోయీ?

వీడని నీడ వృత్తము,ర,జ,త,స,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1835.

32.సంక్లిష్ట వృత్తము,

            త్యాగివై!యోగివై!తత్వాను సారి వైనా?

           రాగివై!భోగివై!రత్నాను సారి వౌచో?

           భోగమై!రోగమై!భూతాత్మ క్షోభతేర్చన్?

           సాగితే?నీగతే!సంక్లిష్టమౌ?నదంతే!

సంక్లిష్ట వృత్తము,ర,ర,త,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వయక్షరము,వృ,సం:-1309.

33.ప్రాప్తి లేని వృత్తము,

            1   తృప్తి లేని జన్మమ్!విత్తులేని మొక్కయే?

                  ఆప్త బంధు ద్వేషమ్!యార్తి లేని రోగమే!

                 సప్తి లేని స్వారే?సాము లేని గారిడీ!

                  ప్రాప్తి లేని కల్మే?వంట లేని సౌరుచౌ?

             2   అన్నదోష మాయెన్!ఆత్మ క్షోభ కారియై!

                   మిన్ను నంటు ద్వేషమ్!మెట్టి మట్టి నంటదే?

                   దన్ను లేని జీవమ్!ధర్మ రక్ష నష్టియే!

                   కన్న తల్లి ఘోషే?కాల నేమి కామమౌ?

 ప్రాప్తీ లేని వృత్తము,,ర,య,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,.7.వ,యక్షరవృ,సం:-2399.

34.దండమేర్చు వృత్తము,

                     కోర్కెలే!తీరునా!కొండంతాశ దేలయా?

                     తర్కమే?దోషమై!దండం బేర్చదే?భువిన్!

                    అర్కుడే?క్రోధిలన్!హంతంబౌను!లోకముల్!

                    కర్కసం బేలయా?కర్మార్ధంబు!తప్పునా!

దండమేర్చు వృత్తము,ర,ర,మ,జ,గ,గణములు,

యతి,.7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2579.

35.దోష భూష వృత్తము,

                    దోషమే?భూషగా!దుర్మార్గా లవేలనో?

                   భూషయే?నిత్యమా!భుక్తెంచెడి మార్గమా?

                  శేష జీవంబునన్?సర్వేశ్వరు నెంచుమా!

                  పోషకుం డాహరే?పుణ్యంబిడు!జీవికిన్!

దోష భూష వృత్తము,ర,ర,త,జ,గ,గణములు.

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2775.

36.అచేతనా వృత్తము,

                అచేతనా!చేతనా!మనన్య ప్రభావమ్!

               సుచేతనా!ధన్య వసుధాశ్రిత!శ్రేయమ్!

               కుచేల దాకర్షిత!కులాల వరామమ్!

               నచో!విచారేణ తన రార్తి!యమోఘమ్!

అచేతనా వృత్తము,జ,త,స,య,గ,గణములు,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-486.

37.అక్షయ,వృత్తము,

             అక్షయ పాత్రంబు నమరేంద్రుం డీయుచో?

            కుక్షియె!భక్షంబు కోరకెంచు న్వెసన్!

            దక్షత పెచ్చౌచు!ధరమేలెం చున్వడిన్!

            అక్షయ తీరెంచి! హరి నెంచ న్దగున్!

అక్షయ,వృత్తము,భ,త,స,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ యక్షరము,వృ,సం:-2279.

38.నా పరా వృత్తము,

             నా నీ పర భేద?నర్మంబే?కర్మంబిలన్!

             పోనీని దురాన!పో నేలన్పా పిష్టివై!

             నీ నవ్య చిరాశ!నేర్పెంచే?తీరేర్చుమా!

              కానట్టి పనేల?కష్టాలం కాపాడుమా!

నా పరా వృత్తము,త,జ,మ,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2157.

39.తీరు మారు వృత్తము,

               మారు కాల తీరు మార్చు!జీవ శైలినే?

              తీరు మారు!మారు తెన్ను!కాల భావమే?

              భూరి సత్వ తత్వ బోధ!భాష భేదతన్!

              తార కాలు మారు తత్వమెల్ల మారదే?

తీరు మారు వృత్తము,ర,జ,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2731.

40.జనస్వామ్య వృత్తము,

              వనరు లన్నియు ప్రజల మొత్త మవన్?

              ఘనుజ భూకర! కఠిన దోపిడులన్!

               జనపు సామ్యత!జనగ సాధ్యమొకో?

              దనరు!పాపము!ధరకు!శాస్వతముగా!

జనస్వామ్య వృత్తము,న,భ,న,భ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3546.

41.తరింపు వృత్తము,

             చరమాంకంబున!సరిభూమి!చేరగా!

             పరముండే?కద!పరి రక్ష జీవికిన్!

             సరిరా దేదిల!జగమిథ్య!గానవే?

            తరియిం పెంచుమి!తరమెల్ల కీర్తిలన్!

తరింపు వృత్తము,స,భ,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2792.

42.గుర్తెంచు వృత్తము,

               గురివింద సామ్యమ్!గుర్తెంచి!జీవించుమా!

              తరియింతు వయ్యా!ధర్మంబు!తేజంబిడున్!

              కర టేల?జీవా!కారుణ్య మూర్తీవయా!

              భర మేర్చు!కీడే?బంధాలు!తెంచున్సుమా!

గుర్తెంచు వృత్తము,,స,య,త,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2316.

43.అతి నమ్మిక వృత్తము,

                    నాదీ!జలపాతమ్!నాదే?విధ్యుత్తనగన్?

                   బాధేమని?తాకన్!బంధాలే!త్రెంచ బడున్?

                   చేదీ నిజమెంచన్?సర్వంబున్నీ వశమే?

                    బాధింపగు జీవమ్!భద్రంబే?కోరు రసన్!

అతి నమ్మిక వృత్తము,త,య,మ,భ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3085.

44.సర్వత్ర వృత్తము,

                మనసులో మాట!మదిలోని రోగంబున్?

               గన నశక్యంబు!గడు గాయి!జీవాలన్!

               చన వదేల?సరివారు !నా వారనన్!

               మను మనన్య మతి తోడ!సర్వజ్ఞతన్!

సర్వత్ర వృత్తము,న,త,స,య,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-744.

45వేగపడకు,వృత్తము,

             విను పరోక్తము!విని వేగ పడకన్!

             తనదు శైలిని నిజమెంచి జనుచోన్?

            కొనదు దోషము!గుణ మెంచు!భువినిన్!

           వినకు లోకము!వెత లేర్చు కనుమా!

వేగ పడకు వృత్తము,న,భ,స,న,గ,గణములు,

యతి,.7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3832.

46.నీతి నోపు వృత్తము,

                చెడుపు!వారెపో?చేపుదురు!నీతెంతో?

                విడువ కున్నచో?వేరు పురుగౌ?జీవమ్!

               తుడుచు!ఖ్యాతినిన్?తొలిగెడి!భద్రంబౌ?

               విడుమి దుష్టులం!వడిగను సౌఖ్యంబున్!

నీతి నోపు వృత్తము,భ,ర,భ,య,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-929.

47.భద్రతా వృత్తము,

          1  కోతులే?మేటులై!కూర్మి చేకూర్చి రెంతో?

              ఆత తాయీలనే!యార్తి !ముంచెత్తి రయ్యా!

              పాత త్రేతాయుగం!భద్రమై!రమ్య మాయెన్!

             నేతలే?కోవిదుల్!నెటి కాలం బి దిం తే?

        2. భూతియే!ధర్మమా!భూతియే!న్యాయమా!నీ

             చేతనం బెంచవా!జీవమే!ముఖ్యమా!జా

             జాతి దుష్కర్మలే!జన్మ మేలెంచ నౌనే?

             త్రాత మెచ్చంగ నీ ధర్మమే?రక్ష యౌగా!

(జాతాతి కర్మ=జాతకరీత్యా యతి క్రమించు  పనులవి.

త్రాత=రక్షించువాడు,సర్వ రక్షకుడైన పరమాత్మ)

భద్రతా వృత్తము,ర,ర,ర,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-

48.తెరగెరుగు వృత్తము,

                  మాటకు చేతకున్?మదోన్నతా కులమై!

                  చేటున పాటునై జెలంగ!కల్మషమౌ?

                  ధీటుగ నీతికై!తెరం గెరుంగ వలెన్?

                 పాటున దేశమున్?భళేయనం గనుమా!

తెరగెరుగు వృత్తము,భ,ర,జ,భ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3415.

49.నిద్రావి వృత్తము,

             నిద్రావి గాకుండ!నేర్పుగా!జీవింపంగా!

            క్షుదార్తి ఛిద్రంబు!క్షోభిలున్?నానాడెంచన్?

            భద్రాద్రి రాముండె!భక్తికిన్?మోక్షంబేర్చున్

             రౌద్రంబు!కీడెంచు!రక్ష!సత్వం బేమార్చున్!

నిద్రావి వృత్తము,త,త,ర,మ,గ,గణములు,

యతి,7.,వ,యక్షరము,వృ,సం:-165.

50.ప్రహర్ష వృత్తము,

             గుండె కోత గాదె?గుబు లేర్చ జీవముల్!

            ఛండ శాసనేల?జగదేక న్యాయతన్?

            బండ తీరు వీడి!బ్రతుకేర్చి!శ్రేయతన్!

           యంద దండ యౌచొ?నమరాళి హర్షమౌ?

ప్రహర్ష వృత్తము,ర,జ,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1771.

51.ధాతృగుణ వృత్తము,

               దయార్ద్రత లేని ధాతృగుణ సంపదల్!

               నయంబున లొంగ నట్టి!విష రోగమున్!

               భయం బొనరింప!భద్రత హుళక్కియౌ!

               జయంబది కాదు!జంతు తతి తీరగున్!

ధాడతృగుణ వృత్తము,జ,జ,భ,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2990.

52.భూతేర్చు వృత్తము,

                ఆలయ ప్రాంగణ మహం బ్రహ్మ!  దీప్తిదమ్!

                కాల కఠోర వికటం బార్చు రామకమ్!

                పాలన శ్రీకర ప్రభూతేర్చు!నాశ్రమమ్!

                మాలక సౌరభ!మహత్వమ్!విభూతిదమ్!

భూతేర్చు వృత్తము,భ,భ,య,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1655.

53.శ్రీ మా వృత్తము,

             చెంగు చాచె దేల?శ్రీల తల్లీవేనమ్మా!

             బంగరంపు గర్భ!భాగ్య రా శీవేగావే?

            సింగరేణి బొగ్గు!చిత్ర రాళ్ళెన్నో?నీవై!

           అంగ రంగ భోగ!యార్భటుల్చాటెన్గా!

శ్రీ మా వృత్తము,ర,జ,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-171.

54.మోహనా వృత్తము,

             జీవ సాంగత్యమే!జిత క్రోధ మర్మమౌ!

            పావనంబే!గూర్చు!పరిపక్వ జ్ఞానమౌ!

            శ్రీ వరంబే?సుథా!స్థిత భావ మంజిరౌ!

           బ్రోవ రక్షాత్మరా!భువనైక మోహనా!

మోహనా వృత్తము,ర,ర,స,మ,,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం"-1491.

55. అప్రతిష్ట వృత్తము,

               తలవంపు తేక?ధర్మంబునే!యెంచుమా!

              నిలువంపు నీడ!నేర్పెంచి కూర్చ న్స రౌ!

             పలుమాట లేల?పాపంబె?దోషంబిడున్?

             నెల తాల్పు గొల్వు!నిన్నావహించు న్శివమ్!

అప్రతిష్ట వృత్తము,స,జ,త,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2348.

56.సుప్రతిష్ట వృత్తము,

               జగ మనాదిగ!జాతి మత మైక్యతన్?

              నిగమ సాదృశ నీతి నిండునై!జనెన్!

              పగలు లేకను!పద్ధతెంచి!మన్నిరే!

              ప్రగతి మేలుకు భద్ర తేర్చిరెంతయో!

సుప్రతిష్ట వృత్తము,న,ర,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2712.

57.సఖ్యతా వృత్తము,

              కలిసి మెలసి కష్ట సుఖ సాయులై!

              మెలకు వొలుక!మేటొనర!నుండిరే!

               హలము పనుల!హాయగు!కర్షకుల్!

               తలపు లమిత ధర్మమున! కెంచిరే?

సఖ్యతా వృత్తము,న,న,భ,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2008.

58.శ్రమక వృత్తము,

             కమత మెంచని కలుము లమలంబే?

             ఆమల భుక్తము యవని గనదాయెన్?

            శ్రమకు నోర్వని  జగమయె?విషాధమ్!

            సమత యెట్లగు?జనతకు నిరాశన్!

శ్రమక వృత్తము,న,భ,న,స,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2040.

59.ఈప్సిత వృత్తము,

             ఉత్తమ ముదారం!యుర్వి జన సఖ్యమున్!

            చిత్తము బిరానం!చెల్వమయి!సర్వదా!

            యుత్తమ గుణంబై యున్న గను నుత్సుకమ్!

           ఎత్తున కెగయంగన్?యీప్సితము మేటిదౌ!

ఈప్సిత వృత్తము,భ,ర,భ,స,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1933.

60.ఔదార్య వృత్తము,

            పదునగు నూహ!పట్టుదల కార్యాలన్!

           చెదరని బుద్ధి!చిత్త పరమార్ధమున్!

           విధులను నీతి!విద్వదవ ధార్యంబౌ!

           అదరని గుండె!హర్షమునౌ!ధాత్రిన్!

ఔదార్య వృత్తము,న,జ,భ,య,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-944.   

61.నెలవు దప్పు వృత్తము,

               నెలవు దప్పిన నీగొప్ప!తుప్పు నౌగా?

               చెలువ మొప్పిన!జన్మంబు!శాంతి నొందున్!

              బలము సర్వద,బాగౌనె?భంగ మేర్చున్!

              తిలకు డీవన దీపింప!ధన్యు డీవే?

నెలవు దప్పు వృత్తము,న,భ,త,ర,గ,  గణములు,

యతి,7.యక్వషరము,వృ,సం:-1336.

62.కల నిజమా వృత్తము,

               కలయు నిజమా?కనవేమి?మిథ్యనే!

               బలుపు సరియా!భవరోగ భాసురమ్!

               కలి కులుకులె!గడి మీరు రోజులన్!

              పలుక రెవరును!పడె దీవె?చిక్కులన్!

కల నిజమా వృత్తము,న,స,స,జ,గ, గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:2784.

63.అత్యశా వృత్తము,

                గుడిని లింగంబు!కోరెండు కోర్కె తప్పే!

               జడల బఱ్ఱీవు!సాధింతు వేది?భూమిన్!

               జడుపు లేదేమి?సర్వంబు నాశ మౌచోన్!

               పడుపు టూహేల?భద్రంబు నెంచ మేలౌ!

అత్యాశా వృత్త్తము,న,త,త,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్ముషరము,వృ,సం:-,1320

64.యుత మెంచు వృత్తము,

                  మితిని మీరిన మేడలే!కూలిపోవున్!

                 గతిని దాటిన గర్వమే?కాటి కేర్చున్!

                  యుతము నెంచక?నూగుచో?రాలెదీవే?

                  బ్రతుక నేరని?జీవుడా! మాట లేలా?

యుత మెంచు వృత్తము,న,భ,ర,ర,గ,గణములు,

యతి,7.యక్వషరము,వృ,సం:-1208.

65.తలపవేల వృత్తము,

             తెలివికి!గర్వం దించు పాతాళంబుకున్!

             కులుకకు కోట్లే!కొంప!కొల్లేరే!యగున్!

            తలప వదేమీ!ధర్మ ధాతృత్వంబుల్!

            చెలిమి యపేక్షే?ఛీదరంబౌ?తుదిన్!

తలప వేల వృత్తము,న,య,ర,త,గ,గణములు,

యతి ,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2192.

66.చదిర వృత్తము,

             గురుతెంచు జీవా!కోర్కెలే!పాశంబునౌ!

              పరువెంచ శుభమ్!భక్తికై!నిల్తీవయా!

             తెరవే?వెరంగౌ?తేజమే!జీరున్తుదిన్!

             కరకీవు నౌచో?కాలమే!కాటేయు లే?

చదిర వృత్తము,స,య,,ర,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2188.

67.పరంబిడు వృత్తము,

                వరంబీవా!శివా!వర్ధిల్ల !భద్రంబులున్!

                కరంబీ జాతికిన్!కారుణ్య!భావంబులన్.       

                పరంబౌ!మార్గతన్!భాగ్యాల భద్రంబులున్!

                రాగాల న్రాగివై!రక్షించు!సర్వేశ్వరా!

                              

పరంబిడు వృత్తము,య,ర,త,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2322..

68.వగపు,వృత్తము,

            పొగరు బోతీవై!పొంకాన బ్రతికినన్!

           వగపె!నీదగున్!వర్షించు దురితముల్!

           బిగువు తగ్గగా!పీడింప కుమిలెదే?

          జగడ మెంచకన్?సత్యంబు కను మిలన్!

వగపు వృత్తము,న,మ,త,న,గ,గణములు,

యతి,7.యక్వషరము,వృ,సం:-3848.

69.కాలతీరు,వృత్తము,

                కుల మేలె!కలిన్!ఘోరాలు నేరా లంతన్

               పలు క్రూర చరుల్?బాదేరు బీదా!సాదన్!

               పలు బాధ లచేన్?పాడెంతు రన్యాయతన్!

              కాల తీరిదియే?కాలుండె గావ న్వలెన్?

కాల తీరు వృత్తము,స,స,త,మ,గ,గణములు,

యతి,7.వ.యక్షరము,వృ,సం:-284.

70.పరపెంపు వృత్తము,

              పరపెంపు టేర్షే?పట్టి పీడించె నిలన్!

              తర మెంచ లేకన్?దర్ప ద్రోహా లలమెన్!

              చరియించు క్షుద్రుల్!సర్వ ముంతా మనిరే?

              భరియింతు వెట్లో?భరతాంబా!భువిన్!

పరపెంపు వృత్తము,స,య,ర,భ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3222.

71.భవబంధ వృత్తము,

                  భవ బంధంబుల!బాధ్యు డీవే!గావొకో?

                 శివ మెంచే నర జీవ మింతేలే? సుమా!

                 జవ సత్వంబులు!చక్క దీర్చ న్వలెన్!

                 భువిలో తండ్రికి!పూజ సేయు!మయా!

భవబంధ వృత్తము,స,త,ర,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2212.

72.తల్లి మనసు,వృత్తము,

                 తల్లి తనయుల!ధన్యత యాశించునే!

                 పిల్ల లమలత!ప్రేమతొ వీక్షించునే

                 కల్ల లలమని!గమ్యము!తల్లేను లే!

                చెల్ల సుఖములు!జీరుమమోఘంబులన్

తల్లి మనసు,వృత్తము,భ,న,భ,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ యక్షరము,వృ,సం:-2494.

73.ఎదల మెదలు,వృత్తము,

                    ఎదల మెదలు యింద్రియ భోగాలకున్!

                   మదిని నలుప!మంద్రపు జీవంబగున్?

                  వదల నహము!పండెడు భాగ్యంబదే?

                  పదిల మొసగు భావన!పరంబిడున్!

ఎదల మెదలు,వృత్తము,న,న,భ,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2496.

74.సహాయ వృత్తము,

                  తరులు గిరులు తమదైన శైలిలో!

                  వర వనములు!ప్రజ కెంతొ?సాయమై!

                  కురు సురదము!కొదువేమి!లేనటుల్!

                  సిరుల రసను!చెడ దీయ బోకుమా?

సహాయ వృత్తము,న,న,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2816.

75.విలసిల్లు వృత్తము,

                మున్నీట నొక్కచో?ముత్యాలు విలసిల్లున్!

                కన్నావె నత్తలన్?కాస్తైన!యట వార్ధిన్?

                వెన్నంటి కీర్తిలన్?వేదాంతు లొక చోటన్?

                చెన్నొంద దుష్టులున్!చేరంగ!వలనౌనే?

విలసిల్లు వృత్తము,త,త,ర,,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1304.

76.కమనీయ వృత్తము,

              కలను గంటి నీ కమనీయ రూపమున్!

             బలము నీవయా!భవదూర శంకరా!

             కొలువు దీరితే?కొమరారు రూపమున్!

             తెలుపు ఛాయయె!తిలకింతు నెన్నడున్!

కమనీయ వృత్తము,న,ర,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2776.

77.నెడమిడ వృత్తము,

                వెడ వెడగను! విడు వడు జడుపున్!

                తడ వడ బడ!దడ నెడ జనునే?

               నెడ నిడు చెడు! నడ వడి! వడినిన్!

               గుడి నెడమిడ!కుడి నెడ మిడుటే!

నెడ మిడ వృత్తము,న,న,న,న,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4096.

78.సమతేర్చు వృత్తము,

              తెల్లని లింగంబు! దివి కీర్తి మల్లేశా!

             చల్లగ దీవింప సమతేర్చి సర్వమున్!

             తల్లి యుమాదేవి!దయకోరి కీర్తింతున్!

             మెల్లగ రారండి!మమకార భావానన్!

సమతేర్చు వృత్తము,భ,త,స,య,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యకషరము,వృ,సం:-743.

79.వరదాయినీ వృత్తము,

                కోరిక ల్దీర్చెండు!గురు దేవ!మల్లేశా!

               పారగ!పర్మాత్మ!వరదాయి!జీవాత్మా!

               ధీరజ!శివాత్మ!దివి నేలు!పర్మాత్మా!

               వారు!నీరాశ్రి! వఠదం బుదార్యుండా!

వరదాయినీ వృత్తము,ర,త,స,య,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-739.

80.వాసితా వృత్తము,

               అర్థ నారీశ్వరా!యాది దైవమీ వయా!

               స్వార్థ జీవాళికిన్!చావు దెబ్బ గొట్టుమా!

               వర్థ మానుండవే!వాసితా!నివాసితా!

               నిర్దయ న్వీడుచున్?నీతి తీర్చు!జాతినిన్!

వాసితా వృత్తము,ర,ర,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2757.

81.గుట్టు జీవన వృత్తము,

                 రక్షమాం!దక్షకా!రమ్యార్ధ భావాత్మతన్!

                శిక్షకే?శిక్షవై!శిక్షించు పాపిష్టులన్!

               కుక్షికి న్గూటికిన్!గుట్టైన జీవంబిడన్?

               దక్ష తీవే!నయా!ధర్మాత్మ రక్షించన్రా!

గుట్టు రట్టు వృత్తము,. ర ,ర,త,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2323.

82.జన్మ శాంతి,వృత్తము,

               నెలవు దప్పిన!నీగొప్ప తుప్పు నౌగా!

              చెలువ మొప్పిన జీవాళి!శాంతి నొందున్!

              బలము సర్వద!బాగౌనె?భంగమేర్చు!

              తిలకు డీవని దీపింప!ధన్యు డీవే!

జన్మ శాంతి వృత్తము,న,భ,త,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1336.

83.కల నిజమా వృత్తము,

                    కలయు నిజమా!కనవేమి?మిధ్యగా!

                   బలుపు సరియా?భవరోగ భాసురమ్!

                  కలి కులుకు లే!గడిమీరు రోజులన్!

                  పలుక రెవరున్?పడెదీవె!తిప్పలన్!

కల నిజమా వృత్తము,న,స,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1760.

84.గతి దాటు వృత్తము,

               మితిని మీరిన మేడలే?కూలిపోవున్!

              గతిని దాటిన గర్వమే?కాటి కేర్చున్!

               యుతము నెంచక నూగుచో?రాలె దీవే!

               బ్రతుక నేరని జీవుడా!మాట లేలన్?

గతి దాటు వృత్తము,న,భ,ర,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1208.

85.చెలిమపేక్ష వృత్తము,

              తెలివిని గర్వం దించు!పాతాళంబుకున్!

              కులుకకు కోట్లె?కొంప కూల్చేదే యగున్!

              తలప వదేమి?ధర్మ ధాతృత్వంబిలన్?

              చెలిమి యపేక్ష!ఛీదరంబౌ?నెంచవే!

చెలి మపేక్ష వృత్తము,న,య,ర,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2192.

86.పరువెంచు వృత్తము,

                   

                  గురుతెంచు!జీవ!కోర్కెలే!పాశం బులౌ

                  పరువెంచ కున్న! భ్రష్టవై! నిల్తీ వయా!

                  తెరవే! చెరంగు ! తేజమైజీరు న్తుదిన్!

                  కర కీవు!నౌచొ?కాలమే!కాటేయులే!

           (   కరకీవు=కఠినుడ వీవు)

పరు వెంచు వృత్తము,స,జ,ర,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2228.

87.చదిర గుణ, వృత్తము,

                  మది నిబ్బరపు మాట!నీటి మూటాయెన్!

                 కుదువేది?మద కుంజరాలు తిర్గాడన్!

                 బదులేది?నిజ బంధు!నీతి యేపారన్!

                చదిరంపు గుణసాటి!జాలమే?కాగన్!

    [చదిరంపు గుణ=పాము నైజము విష తత్వము,].

చదిర గుణ వృత్తము,స,న,ర,య,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-700.

88.క్షోభ లలము,వృత్తము,

                   చెప్పిన బుద్ధులు చేట చెరుగాయెనే?

                   కప్పిన కల్మష!ఘాటు చెల రేగగా!

                  చొప్పునె?ధర్మము!క్షోభ లలమన్భువిన్!

                 ముప్పుగ నొప్పెను!మోద మిట!కేశవా!

క్షోభ లలము,వృత్తము,భ,భ,భ,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2487.

89.వేన వేలు వృత్తము,

                  ఏనుగు వేషత యెలుగెత్తు వేసడాల్!

                 వేనకు వేలిల వెలయంగ నిద్ధరన్?

                 కనునె?స్వచ్ఛత!కలిమేల?లోకమున్!

                చెనికె!మంచిని!చెడు చేత!నేమొకో?

వేన వేలు వృత్తము,భ,భ,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2807.

90.చోర ధీర వృత్తము,

                 చోరులే?ధీరులై!చొరగొని శ్రేయమున్!

                 వీరము న్జూపుచున్?వెలిగిరి!భోగులై!

                 పారునే?భద్రమున్!పదుగుర!శ్రేయమై!

               చేరునే?ధర్మమున్?చిరిగిన!శాంతికిన్!

 

    [చిరిగిన శాంతి=ఛిన్నా భిన్నమైన శాంతి స్వభావము]

చోర ధీర వృత్తము,ర,ర,న,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3027.

91.మాట దోష వృత్తము,

                తిను తిండి!దోషమ్!దిగులేర్చ రోగానన్!

                 మను మాట దోషమ్!మదినొత్తు భేదంబున్!

                 కనరాని కాష్టమ్!కలి మొత్తు నెంతేనిన్?

                  చిను కెంచు!జీవా!చివురొత్తు భాగ్యమున్!

మాట దోష వృత్తము,స,య,స,య,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-460.

92.నాడూ నేడు,వృత్తము,

               1. చెంబు ముంత గిన్నె!చెన్నొందె!నానాడు లే!

                    కంబు కంఠ దోష!కాలుష్య మీనాడయెన్!

                    అంబ కంబ మెక్కె!యాటాడె!లోకంబిటన్!

                     దంబ మూని రెంతొ?ధాతాళి!దూతాళురై!

           2.  .ఒడ్లు నాట మాని!హోంకార!మెత్తే రిలన్!

                 ఎడ్ల బండ్లు పోయె!యంత్రాలు!తంత్రాలయెన్!

                 ఒడ్ల తిండి లేక!ఉల్వాది తిండెంచిరే?

                యెడ్ల భుక్తి నెంచె?యీలోక తీరిం తయెన

     యెడ్లభుక్తి=పశు తిండి నెంచన్=నెంచుకోగా ,పశుభుక్తము

తామే చేయగా,

నాడూ నేడూ వృత్తము,ర,జ,త,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2347.

93.నరభక్షక వృత్తము,

                మనిషిని తిను మనుషు లుండి రిలన్!

                కనునొకొ?దయ కరుణ!కాటకతన్!

               మనుటకు తగు మమత!మాయ మయెన్!

              వననిధులకు!పరువు!మాపిరిటన్!

నర భక్షక వృత్తము,న,న,న,భ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3584.

94.ఒప్పునొప్పు వృత్తము,

               చిప్ప కూటి కేల?చెప్పు కొనుట!గొప్పల్!

               తప్ప దేటి కేని?తప్పుకు నురి శిక్షే!

               ఒప్పు నొప్పు కొమ్ము!యోడకు జగమందున్!

              కుప్పకూలకోయి?కూర్మిని!తెగ నీకన్!

ఒప్పు నొప్పు వృత్తము,ర,జ,భ,స,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-1963.

95.సర్వ శాంతి,వృత్తము,

                సమ్మి జ్ఞాన మొప్ప!సర్వము శాంతిలంగన్!

                నెమ్మనంబు తత్వ నిష్ట!ప్రశాంతమేర్చన్!

                క్రమ్ము!సామ్య మెంతొ?కమ్ర మదే లే!

               అమ్మ మెచ్చు!రీతి!హర్షిత మేర్చు జీవా!

సర్వ శాంతి వృత్తము,ర,జ,భ,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వశయక్షరము,వృ,సం;-1451.

96.జగదాదార వృత్తము,

                 జీవ మశాశ్వతమ్!జివురు సత్యమ్!నిత్యమ్!

                 పావన భక్తియే?పరమ భాగ్యంబెంచన్?

                 నీ వన నెవ్వడో?నిరత మెంచ న్మేలౌ!

                 స్థావర జంగముల్?జగతి కాధారంబుల్!

జగదాధార వృత్తము,భ,ర,న,మ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-247.

97.కొంప ముంచు వృత్తము,

                  కొండంత యండంచు!కొంప లార్ప జూడగన్?

                 అండంత కంతైన!యండ నొప్ప!తుప్పగున్!

                 మెండేను యంటేల?మేటివాడ!వౌదువే?

                చెండేటి కాలుండు!జీరు వేగ!దుర్మదమ్!

కొంప ముంచు వృత్తము,త,త,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2725.

98.కలి పొంతన వృత్తము,

                    జంగమా!సంగమా!జగదైక!ధీరమా!

                   కంగు తిన్నా వయా!కలి చెంత పొంతనన్!

                   భంగమేలం గనన్?భవ బంధ మెంచవే!

                    రంగము న్దూకుమా!రమణీయ మేర్చుమా!

కలి పొంతన వృత్తము,ర,ర,స,జ,గ,గణములు,         

యతి,7.యక్వషరము,వృ,సం:-2171.

99.గంథరాజి వృత్తము,

                 గంథ పరిమళ గంథమీ గంథమోయీ!

                సుందర సురభి!శూర ధీరాధి ధీరా!

                బంథము లలము!భాస మానంపు ధాత్రిన్!

               చిందు లలరుచు!సర్వ దామోద మిమ్మా!

గంథము=భూమి,

గంథ రాజి వృత్తము,భ,న,ర,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1215.

100.అనిత్య వృత్తము,

                అనిత్యమై యొప్పు యవని వస్తుఛయమ్!

                అనంతభోగంబు!హరి హరం బనుచోన్?

               కనంగ దేహంబు!కడను మిథ్యయె గదా!

               చనంగ ముక్తెంచి!సచరి తెందు!యనఘా!

అనిత్య వృత్తము,జ,త,న,భ,గ,గణములు,

యతి.7వ,యక్షరము,వృ,సం:-3258.

101.కర్మిష్టి వృత్తము,

              కండ్లుండి చూడని కర్మిష్టి గర్వంబదే?

             పండ్లుండి వాడని పాపిష్టి కర్మంబదే?

            చెండ్లాట !తీరయి!చేర్పించు కారాటవుల్!

           ముండ్లంటి యూహలు!ముష్టింప చావాసమౌ?

కర్మిష్టి వృత్తము,త,భ,త,త,గ,గణములు

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2357.

102.చెల్మిద్రోహ వృత్తము,

              కల్మషాపాదుడై!ఖల తత్వ నరుండే!

             చెల్మి కిం ద్రోహియై! చెలువంబు కెడంబౌ!

            కల్మి దోషంబదే!కటువౌచు!కసెంచున్!

            బల్మి భూతంబులే?పటుతార్ప!గడంగున్!

చెల్మి ద్రోహ వృత్తము,ర,ర,స,స,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-887.

103.పాపమగ్న వృత్తము,

                   బండ గుండె వాడే?బహు పాప మగ్నుడై!

                  నిండు మంచి నెంచ న్నిరసించు!ద్వేషియై!

                 చెండు నీతి నంతన్!చెరగొంచు!పాపియై!

                 కండ కావరంబున్!కనుమిన్ను గానకన్!

పాప మగ్న వృత్తము,ర,య,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2763.

104.గుండె గుబులు,వృత్తము,

                      గుండె గుబు లొత్త!ఘోరత న్మెల్గు వారిన్!

                      దండమున వంచి!ధాత్రికిన్?ర.క్ష గూర్పన్!

                     పండు నిక దేశ భాగ్యమున్!భారతాంబా!

                    షంఢ తతి జాతి ఖ్యాతికిన్!సుత్తి పెట్టౌ?

గుండె గుబులు వృత్తము,ర,జ,ర,ర,గ గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1195.

105.లంచ ధాటి వృత్తము,

             అంచె లంచలను!హంసతూలి కాయెనే!

            లంచ మే?తగను!లక్ష్యఛేద్య మేర్చెనే?

           పంచ పాతకుల ధాటి కోర్వ జాలకన్!

           చంచ లత్వమున జారె!సామ్య వాదమే?

లంఛ ధాటి వృత్తము,ర,న,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1467.

 

     106మాయలోక వృత్తము,

                   పంత మూనగా స్వ బంధు వర్గ లెక్యయే?

                  సుంత మేలు నౌనె?స్వంత వాడు గానిచో?

                 మంతనంబు సంఖ్య!మాన మెంచ నీకయా?

                 ఎంత. కైన నెగ్గ! యేల లేదు ?సిగ్గిలన్!

మాయలొకవృత్తము,ర,జ,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,7.,వ,యక్షరము,వృ,సం:-2781.

107.శివసామ్య వృత్తము,

                  వర ప్రజ్ఞ కిడు!వంధనంబె!నమకమ్!

                  వర సమ్మత భద్ర మేర్చు!శివతన్!

                  గురు భద్ర మది!గూర్చు టౌను!చమకమ్!

                 చరితం కురుత!సత్వరంబు!జగతిన్!

శివ సామ్య వృత్తము,స,న,ర,న,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృసం:-4092.

108.భువ నేశ్వరివృత్తము,

                   భూ మాత!మహిమ!భువనైక మోహమై!

                  ధీమంత యనగ!దివి తేజి!సృష్టియై!

                  సామాదు లలమి!జవమేర్చి!యార్పుచున్!

                 రామం బిడు తుది!రస రాజ్ఞి!జీవముల్!

భువ నేశ్వరి వృత్తము,త,న,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2793.

109వేద ప్రాశస్త్య వృత్తము,

                     వేద మపౌరుషేయమ్!విధి నిర్మాణితమ్!

                     సాధకమౌ?నమేయమ్!సద!సన్మోదమై!

                     మేథిని!శ్రీద మంబై!!పర మేర్చు న్సదా !

                     నాదము మోహనంబౌ!నరబోధామృతమ్!

వేద ప్రాశస్త్య వృత్తము,భ,ర,భ,త,గ,గణములు,

 యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2455.

110.సృజించు,వృత్తము,

                  సృజియించి బ్రహ్మ!చెరిగించు జన్మమున్!

                  భుజ కీర్తి! కాల పురుషుండునొందగా!

                  త్యజి యించ మేను!తిరిగెంచు!జన్మకున్!

                 కు జనం బు చింతె?కొమ రారు!నీతిలన్!

కొమరారు=మజ్ఞత యొప్పు.కు జనంబు=భూజనము,

సృజించు వృత్తము,స,జ,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2797.

111.మెచ్చుకోలు వృత్తము,

                   మెచ్చెడి యా నోరే!మితిమీర ఘోషించున్!

                  చెచ్చెర యూహంతే?చితికించు బాంధవ్యమ్!

                  మచ్చుకు మాటెంచన్!మహి నొప్ప దేనాడున్?

                  పచ్చని సంసారమ్!పరికింప రా దెన్నన్!

మెచ్చు కోబు వృత్తము,భ,మ,స,య,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-811.

112.గుణరాజి వృత్తము,

               రసగుణ రాజి రమ్యతర జీవమున్!

              పసగల దీక్ష!భవ్యగుణ భాసమున్!

              దిసె వెస కీర్తి!దివ్య వర ధ్యానమ్!

             అసదృశ లీల!యార్యతిడు!నిబ్భువిన్!

గుణ రాజి వృత్తము,న,జ,భ,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2992.

113.శోభగా వృత్తము,

              మెసగు దొసగు మెదవును భువినిన్!

              నొసగు నెసగు నురుకిడు చెడుగున్!

              వెస నెదుగుదు!విలువుగ!భవితన్

              పసగల నర!వర శుభగ  చరా!

శోభగా వృత్తము,న,న,న,స,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2048.

114.అణంచు వృత్త్తము,

                 అగ్ర వర్ణంబు ల నణంచు స్వేచ్ఛాయెనే!

                వ్యగ్ర ధృగ్రోగము!వలంచెనో?భారతీ!

                నిగ్ర హింపేలయ?నిరంత!సంరక్షకా!

                ఆగ్రహంబేమయె?హరించవా?ద్రోహమున్!

               

అణంచు వృత్తము,ర.భ,జ,త,,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:2419.

115.శిలీముఖ వృత్తము,

                 భజగోవిందపు భక్తే! పరమంబీయున్!

                నిజమే?గానని నీతే!తరింపేర్చునా?

                వ్రజమే!మూలము!రాణింపే?భూతలినిన్!

               సుజనాళి న్విడ!సోలేవు!దౌర్భాగ్యతన్!

శిలీముఖం=బాణము,వ్రజము=సమూహము,

శిలీముఖ వృత్తము,స,భ,త,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2356.

116.సమతా మమత,వృత్తము,

                     స్వార్ధ త్యాజ్య మదే?సమత మమతయా!

                     అర్థ పాశ మదే!యరి బరి గురియౌ?

                    వ్యర్థ మేర్చు టదే?పర భవి చెరుపున్!

                    నిర్దయేల?నిలన్?నిగుడ దగునొకో?

సమత మమతా వృత్తము,ర,స,న,న,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4003.

117.నెలవు వృత్తము,

              సాటి బాగు!మేటి సమత మమతదే!

             ఆట పట్టు గాదు!యనయ వినయమే!

             పోటు మాట చేటు భువికి!చెడు పదే!

             కోట పేట లాశ!కలల నెల వదే?

నెలవు వృత్తము,ర,జ,న,న,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4065,

118.భూ యశా వృత్తము,

                  జనన మరణ జగతి తీరు సామ్యమ్!

                 .కనని కలత!కలుగ జేయ!పాపమ్

                  జనిత వినత!జనము మెచ్చు సాయమ్!

                  వినయ మొనర!విమలు డౌమ!నీతిన్!

భూయశా వృత్తము,న,న,భ,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం;-1536.

119.చెన్ను మీర.వృత్తము,

                    వెన్ను తట్టి లేపు!విమలమౌ!నీతదే?

                    చెన్ను మీర నొప్పు!చెలిమి దీపింపగన్!

                    కన్న వారి పట్ల కలత రా నీకుమా!

                    మిన్నునంటు కీర్తి మెలుగు నాకాంక్షివై!

చెన్ను మీర వృత్తము,ర,జ,న,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2539.

120.అమ్మ వృత్తము,

                కొమ్మయే!మగువ!కుల పెంపు టింపునై!

               అమ్మయై!విభవ మొదవంగ!సృష్టియై!

               చిమ్ము శాంతి నిల!చివురించు మల్లెయై!

               అమ్మ కీర్తి భువి వెలపెంచు! నీతినిన్!

అమ్మ వృత్తము,ర,న,స,జ,గ,గణములు,

యతి,7.యక్వషరము,వృ,సం:-2399.

121.దాతలేని యీవి వృత్తము,

                   తల్లి లేని జీవి దాత లేని యీవియే!

                  చెల్ల నట్టి మాట!చేటు వాట మేర్చదే?

                  విల్లు లేని యమ్ము!వేట కెట్లు?తోడ్పడున్!

                  కొల్ల లాశ మాని!కోలు కొమ్మ నీతినిన్!

దాత లేని యీవి వృత్తము,ర,జ,ర,జ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2731.

122.బీద చేరని వృత్తము,

               వెన్ను దన్నై నిల్చు!వెంపలి తుప్ప లెల్లన్?

              మిన్న దన్నై!బీద మించి రదేమొ?నేడున్!

              కన్నతల్లీ!చూచి!కల్మష మడ్డు మమ్మా!

              అన్న గొప్పే!యెంచి!యార్తి ఘటింతు వేలన్?

బీద చేరని వృత్తము,ర,త,భ,ర,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1343.

123.చెలువంపు వృత్తము,

                  తులువలున్నచో?దివురునే?న్యాయమ్!

                 చెలువ మొందునే?సిరి పరార్థంబునౌ!

                  బలము తోడుతన్!వదల రేపాటినిన్!

                  కులము గొప్పలే?కువలయ మేలెలే!

చెలువంపు వృత్తము,న,ర,న,త,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2740.

124.చెలంగు వృత్తము,

             చెలగను మంచి!చెడును వీడు మిలన్!

            పలువుర బాగు!పరమ పావన మౌ!

           తెలివికి నీతి తెరవు జూపు నయా!

           కలిమిలి!మేలు కడకు నిల్చు సుమా!

చెలంగు వృత్తము,న,జ,న,భ,గ,గణములు,

యతి7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3558.

125.నీతి విడని వృత్తము, మం

                నీమము మీరకు!నీతి దాటకు మిలన్

               రామము నెంచుము!రమ్యతం గనన్!

               క్షేమము గోరుమి!చిత్త ముత్తమం బదే!

              సోమము సర్వద!సత్కళాన్వితం బయా!

నీతి విడని వృత్తము,భ,భ,ర,న,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2777.

126.కామిత ధర్మ వృత్తము,

                 కామిత ధర్మంబు,!కల్గించు!నీతదియే!

                శ్రీ మత మేపార! శ్రేయంబు!జీవులకున్!     

                నీమము క్షేమంబు!నేర్మెంచ!శాంతిలులే!

                భూమిని కీర్తిల్లు!బోధెంచి! మేల్గనుమా!

కామిత వృత్తము,భ,త,త,భ,గ,గణములు,

యతి,7.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2367.   

                         మంగళమ్ మహాత్.

                                శ్రీ శ్రీ ,శ్రీ,శ్రీ,శ్రీ,

     [అతి జగతీ ఛందము నందు కొన్ని ఛందములు

         గైకొన బడినవి].

జైహింద్.