కొప్పరపు కవుల 05 వపద్యం .. బ్రహ్మశ్రీ పతంజలి తాడేపల్లి

జైశ్రీరామ్

[5:55 am, 26/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: చీరాల దగ్గర ఉన్న కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 05 వపద్యం  26. 09. 2026

[5:55 am, 26/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన  ఉత్పలమాల  పద్య సమగ్ర వివరణ:

నాకగవీంద్రమన్న నుడి నాకొనరెన్ రహితాఘమై ధరా 

నాక పదంబునీపురి కొనందగె నాకిట నుంట న్యాయమౌ

 గాకని రూపకోటిఁ గొని కామగవీంద్రము పూటపూట క్షీ

 రాకరముల్ పొనర్పఁగ గృహంబులు పాడిఁదొలంగవప్పురిన్ 38

అవతారిక 

కారంచేడు నగర వర్ణనలో భాగంగా అక్కడి పాడి సంపదను, గోసంతతి సమృద్ధిని కవులు వర్ణిస్తున్నారు. స్వర్గలోకంలో ఉండే కామధేనువు — "భూలోకంలో స్వర్గం వంటి ఈ కారంచేడు నగరంలో ఉండడమే నాకు సబబు" అని భావించి, కోట్లాది ఆవుల రూపాలు ధరించి ప్రతి ఇంటిలోనూ కొలువై పూటపూటా పాలసముద్రాలనే కురిపిస్తున్నదా అన్నట్లుగా ఆ పట్టణంలో పాడిపంటలు నిరంతరం వర్ధిల్లుతున్నాయని చెప్పే సందర్భమిది.

ప్రతిపదార్థం 

నాక గవీంద్రము అన్న నుడి = స్వర్గలోకపు శ్రేష్ఠమైన గోవు (దేవలోక కామధేనువు) అనే పేరు/ప్రసిద్ధి; నాకు = నాకు( కామధేనువుకు); ఒనరెన్ = సరిపోవును (లేదా నాకు తగియున్నది); రహిత అఘమై = పాపములు లేనిదై/పవిత్రమై; ధరా నాక పదంబు = భూలోకపు స్వర్గము (ధరా+నాకము) అను పేరు; ఈ పురికొనన్ తగెన్ = ఈ కారంచేడు పట్టణమునకు చక్కగా అమరియున్నది; కావున; నాకున్ = అటువంటి నాకు; ఇటన్ ఉంట = ఈ పుణ్య నగరమునందే నివసించుట; న్యాయమౌగాక అని = ధర్మము, యుక్తమే కదా అని తలచి; కామగవీంద్రము = ఆ కామధేనువు; రూపకోటిన్ కొని = కోట్లకొలది ఆవుల శరీరములను (రూపములను) ధరించి; పూట పూటన్ = ఉదయము, సాయంత్రము ప్రతి పూటయందును; క్షీర ఆకరముల్ = పాల గనులను / పాల సముద్రములను; పొనర్పగన్ = కురిపించుచుండగా / సృష్టించుచుండగా; ఆ పురిన్ = ఆ కారంచేడు పట్టణమునందలి; గృహంబులు = ఇళ్లన్నియును; పాడిన్ తొలంగవు = క్షీర సమృద్ధి ఎన్నడూ తరిగిపోనివై విలసిల్లెను.

తాత్పర్యము

"స్వర్గలోకపు ఆవు (నాకగవీంద్రము) అనే పేరు దేవతలకే చెల్లింది. అయితే, సమస్త పాపరహితమై పరమ పవిత్రమైన ఈ కారంచేడు పట్టణం సాక్షాత్తూ 'భూలోక స్వర్గం' (ధరా-నాకము) గా ఖ్యాతిగాంచింది. కాబట్టి స్వర్గపు గోవైన నాకు ఆకాశంలో ఉండడం కంటే, భూతల స్వర్గమైన ఈ నగరంలో ఉండడమే అన్ని విధాలా న్యాయం కదా!" అని భావించిందో అన్నట్లు — ఆ దేవలోక కామధేనువే కోట్లకొద్దీ గోవుల రూపాలను ధరించి వచ్చిందో అన్నట్లుగా ప్రతి ఇంట్లో వెలిసింది. ఆ ఆవులు ప్రతి పూటా పాలను సముద్రాల వలె సమృద్ధిగా కురిపిస్తుండటంతో, ఆ నగరంలోని గృహాలలో పాడి సంపద ఎన్నడూ కొరవడక నిరంతరం తులతూగుతున్నది.

విశేషాలు 

1. పద్యం మొదటి రెండు పాదాల్లో కవులు 'నాక' శబ్దంతో చమత్కారాన్ని సాధించారు:

నాకగవీంద్రము: నాకము (స్వర్గము) నందలి గవీంద్రము (శ్రేష్ఠమైన గోవు = కామధేనువు).

ధరా-నాకము: భూలోకపు స్వర్గము (కారంచేడు).

2. దేవలోకంలో కామధేనువు ఒక్కటే ఉంది; కానీ భూలోక స్వర్గమైన కారంచేడుకు వచ్చేసరికి అది 'రూపకోటి' (కోట్లాది రూపాలు) గా మారి ప్రతి ఇంటా కొలువుదీరిందట! అంటే ఊరంతా ఉన్న గోసంపదను చూస్తే, కామధేనువే బహురూపాలు ధరించి వచ్చిందా అన్నట్లు చిత్రించిన హేతూత్ప్రేక్ష అద్భుతంగా రంజిల్లింది.

3. పరమ పవిత్రముల్ యజన భాజనముల్, దము విన్నఁ జూచినన్

దురిత చయంబులం దొలఁగఁ ద్రోవఁగఁ జాలుఁ, బ్రధానకర్త కు

త్తరగతి లాభ వైభవము తంగెటి జున్నుగఁ జేయు గోవు లె

వ్వరు దగ వీనిఁ గొల్తు రనివారణఁ జొత్తురు వారు నాకమున్ అని మహాభారతము ఆనుశాసనిక పర్వంలో ( 0౩ 46)తిక్కనగారు ఆవుల గొప్పతనాన్ని గురించి వ్రాసారు, 

4. యజ్ఞయాగాదులకు ప్రధానంగా కావలసినవి హవ్య కవ్యాలు. యజ్ఞయాగాదులలో అగ్ని ద్వారా ఇచ్చే ఆహార పదార్థాలు లేదా సమర్పణలను దేవతల కోసం ఇచ్చేవి, పితృదేవతల కోసం ఇచ్చేవి అని రెండు రకాలుగా విభజించారు. 

5. హవ్యం (స్వాహాదేవి):

దేవతల ప్రీత్యర్థం అగ్నిహోత్రంలో వేసే నెయ్యి, హవిస్సు (అన్నం), సమిధలు మొదలైన ద్రవ్యాలను హవ్యం అంటారు.

వీటిని సమర్పించేటప్పుడు మంత్రం చివర "స్వాహా" అని పలుకుతారు.

అగ్నిదేవుని భార్య అయిన స్వాహాదేవి, మనం సమర్పించిన హవ్యాలను ఏ దేవుడికి ఏ భాగం అందాలో వారికి నేరుగా చేరుస్తుంది.

6. కవ్యం (స్వధాదేవి):

మన పూర్వీకులైన పితృదేవతలను ఉద్దేశించి అగ్నిలో లేదా శ్రాద్ధ కర్మలలో సమర్పించే ద్రవ్యాలను కవ్యం అంటారు.

వీటిని సమర్పించేటప్పుడు మంత్రం చివర "స్వధా" అని పలుకుతారు.

అగ్నిదేవుని మరో భార్య అయిన స్వధాదేవి, ఆ కవ్యాలను ఏ పితృదేవతకు ఏ రూపంలో అందాలో వారికి సరైన రీతిలో చేరుస్తుంది.

దేవతల ఆహారాన్ని "హవ్యం" అంటారు, దాన్ని చేరవేసే శక్తి "స్వాహాదేవి". పితృదేవతల ఆహారాన్ని "కవ్యం" అంటారు, దాన్ని చేరవేసే శక్తి "స్వధాదేవి". అందుకే పూజల్లో ‘స్వాహా’ అని, పితృకార్యాల్లో ‘స్వధా’ అని అంటారు.

7. ఈ  హవ్య కవ్యాలు — పాలు, పెరుగు, నెయ్యి మొదలయినవి  గోవుల నుండే సమకూరుతాయి. గోవు లేనిదే యజ్ఞం సంపూర్ణం కాదు. అందుకే శ్రుతులలో గోవును ‘యజ్ఞపాత్ర’గా, యజ్ఞాధారంగా నిలిపారు.

8. కొండ గుహల్లోనో, ఎత్తైన చెట్ల కొమ్మల చివరనో ఉండే తేనెపట్టును సాధించడం ఎంతో కష్టం. కానీ తంగేడు పొదలు మనుషుల ఎత్తులో, నేలమీదే సులభంగా అందుబాటులో ఉంటాయి. అటువంటి తంగేడు చెట్టుకు పట్టిన తేనెపట్టు (జున్ను) ఏ శ్రమా లేకుండా చేతికి ఎలా చిక్కుతుందో — గోసేవ చేసేవారికి ‘ఉత్తరగతి’ (పుణ్యలోకాలు/స్వర్గప్రాప్తి) కూడా ఏ ఆటంకమూ లేకుండా అంతటి సునాయాసంగా, మధురంగా లభిస్తుందని తిక్కన/మహాభారత కర్త చక్కని దేశీయ జాతీయంతో వ్యక్తీకరించారు.

9. సాధారణంగా స్వర్గలోక ప్రవేశానికి పుణ్యపాపాల లెక్కలు, అనేక నిబంధనలు ఉంటాయి. కానీ శ్రద్ధాభక్తులతో గోవులను ఆరాధించినవారికి ఎలాంటి ఆటంకాలు, పరీక్షలు లేకుండా (అనివారణంగా) స్వర్గద్వారాలు వాటంతట అవే తెరుచుకుంటాయని, స్వర్గం వారి స్వంత ఇల్లులా మారుతుందని భరోసా.

10. కొప్పరపు సోదర కవులు చెప్పిన “నాకగవీంద్రమన్న నుడి నాకొనరెన్ రహితాఘమై ధరా

నాక పదంబునీపురి కొనందగె నాకిట నుంట న్యాయమౌ...”అనే పద్యానికీ, మహాభారతంలోని ఈ పద్యానికీ మధ్య అద్భుతమైన భావ సాదృశ్యముంది:

11. మహాభారత పద్యంలో గోవులను చూసినా, వాటి మహిమ విన్నా "దురిత చయంబులం దొలఁగఁ ద్రోవఁగఁ జాలు" (సమస్త పాపాలను తొలగిస్తాయి) అని చెప్పబడింది. కొప్పరపు కవులు కూడా కారంచేడును వర్ణిస్తూ ‘రహితాఘమై’ (పాపరహితమైన పవిత్ర భూమియై) అని సంబోధించారు. గోసంతతి సమృద్ధిగా ఉండడం వల్లే ఆ నగరం సమస్త పాపరహితమైన దివ్యక్షేత్రంగా మారింది.

12. భారతంలో గోవులను కొలిచిన మానవులు అడ్డులేకుండా ‘నాకమున్’ (స్వర్గాన్ని) చేరుకుంటారు.

కొప్పరపు కవుల పద్యంలో అసలు ఆ స్వర్గలోక గోవే (నాకగవీంద్రమే), కారంచేడు యొక్క పాపరహిత పవిత్రతను చూసి — "ఇది సాక్షాత్తూ భూతల స్వర్గము (ధరానాకము), ఇక్కడ ఉండడమే నాకు సబబు" అని భూమిపైకి దిగివచ్చి కోట్ల రూపాలు ధరించిందని చమత్కరించారు.

13. భారతకర్త గోసేవ ద్వారా మనుషులను ‘నాకము’నకు పంపితే, కొప్పరపు కవులు ఆ కామధేనువునే భూలోక నగరానికి రప్పించి పద్యాలంకారంలో ఒక మెట్టు పైకి ఎక్కించారు.

14. భారత పద్యంలో ‘యజన భాజనముల్’గా పేర్కొనబడిన గోసంపద, కారంచేడు గృహాలలో పూటపూటా ‘క్షీరాకరముల్’ (పాల సముద్రాలనే) సృష్టిస్తూ పాడిపంటలకు ఎన్నడూ లోటు లేకుండా కాపాడుతున్నదని కొప్పరపు కవులు గ్రామీణ ఆర్థిక సమృద్ధిని పౌరాణిక పవిత్రతతో మేళవించారు.

15. 'నాకము' అంటే దుఃఖం లేనిది, పాపం లేనిది అని వ్యుత్పత్తి (న కం అకం దుఃఖ తన్నాస్తి యత్ర). కారంచేడు కేవలం భోగాల నగరమే కాదు; అది పాపరహితమైన (రహితాఘమై), ధర్మనిరతి గల సజ్జనుల నివాసం కాబట్టే దానికి 'ధరానాకము' (భూస్వర్గము) అనే పేరు సార్థకమైందని కవుల సమర్థన.

16. తెలుగుదనానికి ప్రతీకలైన జంటపదాలు "పాడి-పంటలు". పూర్వ పద్యంలో "ముక్కారు పండు సస్యౌఘముల్" అని పంటల సమృద్ధిని చెప్పిన కవులు, ఈ పద్యంలో "గృహంబులు పాడిఁదొలంగవు" అని పాడి సమృద్ధిని చెప్పడం ద్వారా ఆ నగరపు సమగ్ర గ్రామీణ-ఆర్థిక సుభిక్షతను పరిపూర్ణం చేసారు.

స్వస్తి.

బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి పతంజలి మహోదయులకు ధన్యవాదములు.

జైహింద్. 

Print this post