చిమ్మపూడి ఫౌండేషన్ సప్తమ వార్షికోత్సవం. తే. 25 - 1`0 - 2026.

జైశ్రీరామ్.

జైహింద్. 

కొప్పరపు కవుల కుశలవ కావ్య పద్య సేవ 24.10. 2026 డా. తాడేపల్లి పతంజలి

జైశ్రీరామ్.

బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి పతంజలి మహోదయులు.

కొప్పరపు కవుల కుశలవ కావ్య పద్య సేవ 

చిత్తముపెద్దదై విమల శేముషి కిన్నిలయంబునై సుధీ 

సత్తమ గణ్యమై ప్రభుత జానుఁగ బూనఁగ నర్హుఁ జేయ సం 

సత్తతి నగ్రపీఠమతి మండనుఁ డౌటను బాల్యమందునన్ 

బెత్తన మబ్బెనాతనికిఁ బెద్దలు పిన్నలు మెచ్చు రీతులన్ 75

పదవిభాగము

చిత్తము — పెద్దది — ఐ — విమల — శేముషికిన్ — నిలయంబున్ — ఐ — సుధీ — సత్తమ — గణ్యము — ఐ — ప్రభుతన్ — జానుఁగన్ — పూనఁగన్ — అర్హున్ — చేయన్ — సంసత్తతిన్ — అగ్రపీఠ — మతి — మండనుఁడు — ఔటను — బాల్యమందునన్ — పెత్తనము — అబ్బెన్ — ఆతనికిన్ — పెద్దలు — పిన్నలు — మెచ్చు — రీతులన్.

అవతారిక 

సత్రగృహ నిర్మాణంతో నిత్యాన్నసంతర్పణలు సాగిస్తూ, కరవు కాటకాలలో ప్రజల ఆర్తిని తీర్చి కీర్తిగడించిన లక్ష్మయ్య చౌదరి గారి స్వభావ సిద్ధమైన వ్యక్తిత్వాన్ని, సహజ ప్రతిభను కవులు వర్ణిస్తున్నారు. వయస్సులో పిన్నవాడైనప్పటికీ—విశాలమైన హృదయం, స్వచ్ఛమైన ప్రజ్ఞాపాటవాలు, విద్వత్సభలను సైతం ఆకట్టుకునే బుద్ధిబలం ఉండటం చేత, సమాజంలో పెద్దలు-పిన్నలు అందరూ ముక్తకంఠంతో ఆమోదించేలా ఆయనకు చిన్నవయసులోనే నాయకత్వ బాధ్యతలు ఎలా వరించాయో కొప్పరపు కవులు ఈ పద్యంలో ప్రతిపాదిస్తున్నారు.

ప్రతిపదార్థం 

చిత్తము = ఆయన అంతరంగము (హృదయము); పెద్దది ఐ = స్వార్థం లేనిదై, లోకహితాన్ని కాంక్షించేంత విశాలమైనదై; విమల = దోషరహితమైన, స్వచ్ఛమైన; శేముషికిన్ = ప్రజ్ఞకు, సూక్ష్మబుద్ధికి; నిలయంబున్ ఐ = ఆవాస స్థానమై; సుధీ సత్తమ = పండితులలో, విద్వాంసులలో శ్రేష్ఠులైన వారి చేత; గణ్యము ఐ = లెక్కింపదగినదై (మన్ననలు పొందినదై); ప్రభుతన్ = నాయకత్వ అధికారమును, పాలనా పగ్గములను; జానుఁగన్ = ఒప్పిదముగా, న్యాయబద్ధముగా; పూనఁగన్ = వహించుటకు; అర్హున్ చేయన్ = సర్వవిధాలా యోగ్యునిగా తీర్చిదిద్దగా; సంసత్ తతిన్ = పండిత, ప్రజా సభల సమూహముల యందు; అగ్రపీఠ = అగ్రతాంబూలాన్ని, ప్రధాన స్థానాన్ని; మతి = తన మేధాసంపత్తి చేత; మండనుఁడు = అలంకరించువాడు; ఔటను = అయినందువల్ల; పెద్దలు = వయోవృద్ధులు, జ్ఞానవృద్ధులు; పిన్నలు = సామాన్య జనులు, యువకులు; మెచ్చు రీతులన్ = కొనియాడి సమ్మతించే విధముగా; ఆతనికిన్ = ఆ లక్ష్మయ్య గారికి; బాల్యమందునన్ = చిరుప్రాయములోనే (యౌవనారంభంలోనే); పెత్తనము అబ్బెన్ = అధిపత్యము, పరిపాలనా ధర్మ నిర్వహణాధికారము లభించెను.

తాత్పర్యము

ఆయన హృదయం లోకమంత విశాలమైనది. ఆయన బుద్ధి నిర్మలమైన, నిశితమైన విజ్ఞానానికి నిలయమైనది. పండితశ్రేష్ఠులు సైతం కొనియాడే అంతటి మేధావిలాసం ఆయనది. ఆ సద్గుణ సంపత్తి ఆయనను పరిపాలనాధికారాన్ని సమర్థవంతంగా నిర్వహించడానికి సర్వసమర్థునిగా నిలిపింది. పెద్ద పెద్ద సభలలో తన సూక్ష్మబుద్ధి చేత అగ్రస్థానాన్ని అధిష్ఠించి శోభిల్లే వ్యక్తిత్వం ఆయనది. అందుచేతనే, వయసులో ఇంకా పిన్నవాడై ఉండగానే—సమాజంలోని పెద్దలు, పిన్నలు అందరూ ముక్తకంఠంతో హర్షించేలా ఆ లక్ష్మయ్య గారికి యావత్ ప్రాంతపు నాయకత్వపు పెత్తనం (అధికార బాధ్యతలు) సహజంగానే దక్కింది.

విశేషాలు

1. జ్ఞానవృద్ధతత్వము: సంస్కృత సుభాషితాలలో ప్రసిద్ధ ప్రమాణం ఉంది:

"న తేన వృద్ధో భవతి యేనాస్య పలితం శిరః |

యో వై యువా౽ప్యధీయానస్తం దేవాః స్థవిరం విదుః ॥"

తల నెరసినంత మాత్రాన వృద్ధుడు కాలేడు; ప్రాయంలో పిన్నవాడైనా ఉత్తమ జ్ఞానం, ప్రజ్ఞ కలవారినే దేవతలు సైతం పెద్దగా పరిగణిస్తారు)

కొప్పరపు కవులు "బాల్యమందునన్ బెత్తనమబ్బెన్" అని పేర్కొనడం వెనుక గల సమర్థన ఇదే. ఆయన చిత్తం పెద్దది కావడం, బుద్ధి విమలమైనది కావడం వల్ల వయోభేదం లేకుండా అందరూ ఆయన నాయకత్వాన్ని ఆమోదించారు.

2. తేజసాం హి న వయః సమీక్ష్యతే ॥" (రఘువంశం 11-1)

విశ్వామిత్ర మహర్షి (కౌశికుడు) తన యజ్ఞ సంరక్షణార్థం దశరథ మహారాజు వద్దకు వచ్చి, ఇంకా మీసాలు కూడా రాని పసిప్రాయంలో, జుట్టు ముంగురులు (కాకపక్షములు) చెదిరిపోని చిరుబాలుడైన శ్రీరామచంద్రుని సహాయం కోరిన సందర్భమిది.

దశరథుడు "నా రాముడు ఇంకా పసివాడు కదా" అని సంకోచించగా, లోకహితం తెలిసిన మహర్షి రాముని అపార తేజస్సును విశ్వసించాడు. ఎందుకంటే — "తేజసాం హి న వయః సమీక్ష్యతే" (అసాధారణమైన తేజస్సు, ప్రజ్ఞా పరాక్రమాలు కలవారి విషయంలో వారి వయస్సు చిన్నదా పెద్దదా అని ఎవరునూ లెక్కించరు).

3. కొప్పరపు కవుల పద్య పాదంతో పరిపూర్ణ సమన్వయం

"సంసత్తతి నగ్రపీఠమతి మండనుఁ డౌటను బాల్యమందునన్

బెత్తన మబ్బె నాతనికిఁ బెద్దలు పిన్నలు మెచ్చు రీతులన్" (సాధ్వీ మాహాత్మ్యము – 75)

కాళిదాసు రాముని బాల్య తేజస్సును సమర్థిస్తూ పలికిన ఆ సార్వకాలిక సత్యమే ఇక్కడ జాగర్లమూడి లక్ష్మయ్య గారి బాల్య నాయకత్వానికి మూలస్తంభమై నిలిచింది:

వయస్సు చిన్నది – వర్చస్సు పెద్దది:

శ్రీరామునికి కాకపక్షాల ప్రాయంలోనే తాటకా సంహార, యజ్ఞ రక్షణాధికారాలు ఎలా దక్కాయో — ఇక్కడ లక్ష్మయ్య గారికి కూడా వయసులో ఇంకా ‘బాల్యము’ (చిరుప్రాయము) వీడకముందే సకల జనులను నడిపించే ‘పెత్తనము’ (నాయకత్వ బాధ్యత) దక్కింది.

పెద్దలు పిన్నలు మెచ్చు రీతి:

విశ్వామిత్రుని వంటి బ్రహ్మర్షులే రాముని వయస్సును చూడక ఆయనలోని తేజస్సును చూసి శిరసావహించినట్లుగానే; ఇక్కడ లక్ష్మయ్య గారిలోని "విమల శేముషి" (నిర్మలమైన ప్రజ్ఞ), "చిత్తము పెద్దదై" (విశాలమైన హృదయము) ఉన్న ఉదాత్తతను చూసి సమాజంలోని వయోవృద్ధులు, పండితులు, జ్ఞానవృద్ధులు (పెద్దలు), సామాన్య జనులు (పిన్నలు) సైతం ఆయన వయస్సును పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా, ఆయన ప్రతిభకు జైకొట్టి నాయకుడిగా అంగీకరించారు.

కాళిదాసు పలికిన ఈ అమర సూక్తి — కొప్పరపు సోదరులు లక్ష్మయ్య గారి సహజ నాయకత్వానికి అద్దిన కావ్య శిల్పాన్ని సంపూర్ణంగా ధ్రువీకరిస్తోంది.

4. విమల శేముషి: శేముషి అంటే ప్రజ్ఞ, గ్రహణ-ధారణా పటిమ గల బుద్ధి ("బుద్ధిర్మనీషా ధీః ప్రజ్ఞా శేముషీ మతిః" — అమరకోశం). మాలిన్యం లేని, స్వార్థం లేని స్వచ్ఛమైన ప్రజ్ఞ అని అర్థం.

5. సుధీ సత్తమ గణ్యము: సుధీ = మంచి బుద్ధి గల విద్వాంసులు; వారిలో సత్తములైన (శ్రేష్ఠులైన) వారి చేత లెక్కింపదగినది.

6. అగ్రపీఠ మతి మండనుఁడు: సభలో అగ్రపీఠాన్ని (ముఖ్య నాయకత్వ ఆసనాన్ని) కేవలం దర్పంతో కాక, తన ‘మతి’ (ప్రజ్ఞా వివేకాలనే ఆభరణం) చేత అలంకరించేవాడు.

7. పెత్తనము: పెత్తనము అంటే అహంకారంతో చలాయించే అధికారం కాదు; గ్రామానికి లేదా సమాజానికి ఒక పెద్దదిక్కుగా నిలిచి వివాదాలు తీర్చే, అందరినీ నడిపించే పితృసమాన బాధ్యత.

8. కావ్యలింగాలంకారం: పిన్నవయసులోనే నాయకత్వం (పెత్తనం) ఎందుకు వచ్చిందో సమర్థించేందుకు పూర్వార్థంలో మూడు బలమైన కారణాలను (చిత్తము పెద్దదగుట, విమల శేముషికి నిలయమగుట, సభలలో అగ్రపీఠం అలంకరించుట) పేర్కొనడం చేత కావ్యలింగం.

9. సముచ్చయాలంకారం: ఒకే కార్యోత్పత్తికి (నాయకత్వం సిద్ధించుటకు) అనేక ఉదాత్త గుణాలు ఏకకాలంలో సమకూడినట్లు వర్ణించబడింది....... స్వస్తి.

బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి పతంజలి మహోదయులకు ధన్యవాదములు.

జైహింద్. 

ప్రమాణీ,మత్తరజనీ,జవాశ్రీ,ఆజ్ఞతా,జాతి భిక్షుక,సృష్టి భ్రష్ట,స్వార్థ మేథ,అనారత,, కుల స్వార్ధ,కు జ్ఞతా,దోషాజ్ఞ,స్వార్ధ పూర్ణ,అపక్వ,ధర్మ హరణ,గర్భ వివక్షతా"- వృత్తము, రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

జై శ్రీరామ్

ప్రమాణీ,మత్తరజనీ,జవాశ్రీ,ఆజ్ఞతా,జాతి భిక్షుక,సృష్టి భ్రష్ట,స్వార్థ మేథ,అనారత,,

కుల స్వార్ధ,కు జ్ఞతా,దోషాజ్ఞ,స్వార్ధ పూర్ణ,అపక్వ,ధర్మ హరణ,గర్భ వివక్షతా"-

వృత్తము,

                                          రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

                                                                       జుత్తాడ,

వివక్షతా వృత్తము,

వివక్ష జాతి భిక్షువై! విజ్ఞతెల్ల నజ్ఞ తొందెనే?విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడన్!

భవాబ్ది కాల కూటమై!ప్రజ్ఞదే?కులంబు నంటెనే?వరామ లేమి సామ్యమయెన్!

అవాంఛ నీయ తెల్వయెన్?ఆజ్ఞ దోష వర్తనాశ్రియై!హరించె నీతి,ధర్మ మిలన్!

కవాతు ద్రొక్కె భూతలిన్!కుజ్ఞతే ప్రమోద మాయెనే?కు రూప కేళిమోద మననన్!!

అర్ధములు

విజ్ఞత=తెలివి తేటలు,అజ్ఞత=తెలివిలేని,ఆజ్ఞదోష=చెడు ఆజ్ఞలు,

కు జ్ఞత=చెడు తెల్వి,కురూప కేళి=వికారాకారుల యాట,

వివక్షతా వృత్తము, జ,ర,య,జ,ర,జ,ర,జ,లగ,గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది, ప్రాస నియమము కలదు,

యతులు,9,18. అక్షరములు,వృ,సం:-2.79.61.992.

1.గర్భ గత ప్రమాణీ వృత్తము,

వివక్ష జాతి భిక్షువై!

భవాబ్ది కాలకూటమై!

అవాంఛనీయ తెల్వయెన్!

కవాతు ద్రొక్కె!భూతలిన్!!

ప్రమాణీ వృత్తము,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

అనుష్టుప్ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

వృ,సం:-86.

2.గర్భగత,మత్త రజినీ వృత్తము,

విజ్ఞ తెల్ల నజ్ఞ తొందెనే?

ప్రజ్ఞ దే?కులంబు నంటెనే?

ఆజ్ఞ దోష వర్తనాశ్రియై!

కుజ్ఞతే ప్రమోద మాయెనే?

మత్త రజినీ వృత్తము,ర,జ,ర,గణము లుండును,

బృహతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

వృ,సం:-171.

3.గర్భగత,జవాశ్రీ వృత్తము,

విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడన్!

వరామ లేమి సామ్య మయెన్!

హరించె ,నీతి,ధర్మ మిలన్!

కురూప కేళి మోదమనన్?

జవాశ్రీ వృత్తము,జ,ర,స,గణము లుండును,

బృహతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

వృ,సం:-214.

4.గర్భగత,ఆజ్ఞతా వృత్తము,

వివక్ష జాతి భిక్షువై!విజ్ఞతెల్ల?నజ్ఞ తొందెనే?

భవాబ్ది కాలకూటమై!ప్ర జ్ఞదే?కులంబు నంటెనే?

అవాంఛ నీయ!తెల్వయెన్!ఆజ్ఞ!దోష వర్తనాశ్రియై!

కవాతు ద్రొక్కె!భూతలిన్!కుజ్ఞతే ప్రమోద మాయెనే!

ఆజ్ఞతా వృత్తము,జ,ర,య,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

అత్యష్టి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతి,9.వ యక్షరము,వృ,సం:-46,006.

5.గర్భగత జాతి భిక్షుక వృత్తము,

విజ్ఞ తెల్ల?నజ్ఞ తొందెనే!విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడన్!

ప్రజ్ఞదే?కులంబు నంటెనే?వరామ లేమి!సామ్య మయెన్!

ఆజ్ఞ దోష వర్తనాశ్రియై!హరించె!నీతి,ధర్మ మిలన్!

కు జ్ఞతే ప్రమోద మాయెనే?కురూప కేళి మోద మనన్!

జాతి భిక్షుక వృత్తము,ర,జ,ర,జ,ర,స,గణము లుండును,

ధృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం::-1.10.227.

6.గర్భగత సృష్టి  భ్రష్ట వృత్తము

విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడన్!వివక్ష జాతి భిక్షువై!

వరామ లేమి!సామ్య మయెన్!భవాబ్ది కాలకూటమై!

హరించె!నీతి,ధర్మ మిలన్!అవాంఛనీయ తెల్వయెన్?

కురూప కేళి మోద మనన్?కవాతు ద్రొక్కె!భూతలిన్!

సృష్టి భ్రష్ట వృత్తము,జ,ర,స,త,ర,లగ,గణము లుండును,

అత్యష్టి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియ మము కలదు,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43.222.

7.గర్భ గత స్వార్ధ మేథ వృత్తము,

విజ్ఞ తెల్ల?నజ్ఞ తొందెనే!వివక్ష జాతి భిక్షువై!

ప్రజ్ఞదే?కులంబు నంటెనే?భవాబ్ది కాలకూటమై!

ఆజ్ఞ దోష వర్తనాశ్రియై!అవాంఛనీయ!తెల్వయెన్!

కుజ్ఞతే!ప్రమోద మాయెనే?కవాతు ద్రొక్కె భూతలిన్!!

స్వార్ధ మేథ వృత్తము,ర,జ,ర,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

అత్యష్టి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43.691.

8.గర్భగత అనారత వృత్తము,

విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడెన్!విజ్ఞ తెల్ల?నజ్ఞ తొందెనే!

వరామ లేమి సామ్యమయెన్!ప్రజ్ఞదే?కులంబు నంటెనే?

హరించె!నీతి,ధర్మ మిలన్!ఆజ్ఞ దోష వర్తనాశ్రియై!

కురూప కేళి మోద మనన్!కుజ్ఞతే!ప్రమోద మాయెనే!

అనారత వృత్తము,జ,ర,స,ర,జ,ర,గణము లుండును,

ధృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతి,10.వశయక్షరము,వృశసం;-87,254.

9.గర్భ గత కులస్వార్ధ వృత్తము,

వివక్ష జాతి భిక్షువై!విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడెన్!

భవాబ్ది కాలకూటమై!వరామ లేమి?సామ్య మయెన్!

అవాంఛ నీయ!తెల్వయెన్?హరించె నీతి,ధర్మ మిలన్!

కవాతు ద్రొక్కె!భూతలిన్!కురూప కేళి మోద మనన్?

కుల స్వార్ధ వృత్తము,జ,ర,జ,ర,జ,లగ,గణము లుండును,

అత్యష్టి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-54.574.

10.గర్భగత కుజ్ఞతా వృత్తము,

విజ్ఞ తెల్ల నజ్ఞ తొందెనే?విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడెన్!వివక్ష జాతి భిక్షువై!

ప్రజ్ఞదే?కులంబు నంటెనే?వరామ!లేమి సామ్య మయెన్!భవాబ్ది!కాలకూటమై!

ఆజ్ఞ దోషవర్తనాశ్రియై!హరించె!నీతి,ధర్మ మిలన్!అవాంఛనీయ!తెల్వయెన్?

కు జ్ఞతే?ప్రమోద మాయెనే!కు రూప కేళి మోద మనన్?కవాతు ద్రొక్కె!భూతలిన్!!

కుజ్ఞతా వృత్తము,ర,జ,ర,జ,ర,స,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతులు,10.19.అక్షరములు,వృ,సం;-2.23.91.267.

11.గర్భగత:-దోషాజ్ఞా వృత్తము,

విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడెన్!వివక్ష జాతి భిక్షువై!విజ్ఞ తెల్ల నజ్ఞ తొందెనే?

వరామ లేమి!సామ్య మయెన్!భవాబ్ది కాలకూటమై!ప్రజ్ఞదే?కులంబు నంటెనే?

హరించె!నీతి,ధర్మ మిలన్!అవాంఛనీయ తెల్వయన్!ఆజ్ఞ దోష వర్తనాశ్రియై.

కు రూప కేళి మోద మనన్!కవాతు ద్రోక్కె!భూతలిన్!కుజ్ఞతే?ప్రమోద మాయెనే?

దోషాజ్ఞా వృత్తము,జ,ర,స,జ,ర,య,జ,ర,లగ, గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతులు,10.18.అక్షరములు,వృ,సం:-2.26.96.482.

12.గర్భగత స్వార్ధ పూర్ణ వృత్తము,

విజ్ఞ తెల్ల నజ్ఞ తొందెనే?వివక్ష జాతి భిక్షువై!విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడెన్!

ప్రజ్ఞదే?కులంబు నంటెనే!భవాబ్ది కాలకూటమై!వరామ లేమి!సామ్య మయెన్!

ఆజ్ఞ దోష వర్తనాశ్రియై!అవాంఛనీయ!తెల్వయెన్!హరించె!నీతి,ధర్మ మిలన్!;!

కుజ్ఞతే?ప్రమోద మాయెనే?కవాతు ద్రొక్కె భూతలిన్!కురూప కేళి మోద మనన్?

స్వార్ధ పూర్ణ వృత్తము,ర,జ,ర,జ,ర,జ,ర,జ,లగ,గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతులు,10.18.అక్షరములు,వృ,సం:-2.79.62.027.

13.గర్భగత అపక్వ వృత్తము,

విరించి సృష్టి భ్రష్టు పడన్!విజ్ఞ తెల్ల నజ్ఞ తొందెనే?వివక్ష జాతి భిక్షువై!

వరామ లేమి?సామ్య మయెన్!ప్రజ్ఞదే?కులంబు నంటెనే!భవాబ్ది కాలకూటమై!

హరించె!నీతి,ధర్మ మిలన్!ఆజ్ఞ దోష వర్త నాశ్రియై ! అవాంఛ నీయ?తెల్వయెన్!

కురూప కేళి మోద మనన్!కుజ్ఞతే?ప్రమోద మాయెనే!కవాతు ద్రొక్కె!భూతలిన్!!

అపక్వ వృత్తము,జ,ర,స,ర,జ,ర,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతులు,10.19.అక్షరములు,వృ,సం:-2.23.69.494.

14.గర్భగత ధర్మ హరణ వృత్తము,

వివక్ష జాతి భిక్షువై!విరించి సృష్టి  భ్రష్టుపడెన్!విజ్ఞ తెల్ల నజ్ఞ తొందెనే?

భవాబ్ది కాలకూటమై!వరామ లేమి సామ్య మయెన్!ప్రజ్ఞదే?కులంబు నంటెనే?

అవాంఛ నీయ తెల్వయెన్?హరించె నీతి ధర్మ మిలన్!ఆజ్ఞ దోష వర్తనాశ్రియై!

కవాతు ద్రొక్కె!భూతలిన్!కురూప కేళి మోద మనన్?కు జ్ఞతే?ప్రమోద మాయెనే!

ధర్మ హరణ వృత్తము,జ,ర,జ,ర,జ,య,య,ర,లగ,గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

యతులు,9.18.అక్షరములు,వృ,సం:-2.12.88.236.

జైహింద్.