గణనీయంబగు భాషలందు తెలుగున్ గాంచంగ మేల్మేలు.. తాన్ విన సొంపై , ప్రకటించు భావ సరళిన్ దృప్తిన్, విశేషించి పల్ ఘన కావ్యామృత సంవిధాన మహిమల్ గాంచంగ నాంధ్రామృతం బను యీ బ్లాగును గొల్పి యుంటి. కనుడీ ! ఆంధ్రామృతం బందుడీ ! .

27, సెప్టెంబర్ 2026, ఆదివారం

కొప్పరపు కవుల 06 వపద్యం బ్రహ్మశ్రీ పతంజలి తాడేపల్లి

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

పతంజలి తాడేపల్లి: చీరాల దగ్గర ఉన్న కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 06 వపద్యం  27. 09. 2026

పతంజలి తాడేపల్లి: శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన  మత్తేభ  పద్య సమగ్ర వివరణ:

అలమందాకిని నాడు ధాత్రి డిగి పాయల్ పాయలై పూతభూ/

స్థలులంబారుచు నిందువచ్చెనన కృష్ణా కుల్యలన్ బారు న /

జ్జల సత్పుణ్యఫలప్రభూత వన సంజాతంబులున్ శాలి భూ/

ములు చెల్వొందగ భోగభాగ్యముల నా ప్రోలొప్పు నాకంబనన్ 39

అవతారిక (సందర్భం)

కారంచేడు నగర పరిసరాల్లోని పొలాలకు, తోటలకు జీవనాధారమైన కృష్ణానదీ కాలువల ప్రవాహ వైభవాన్ని కవులు వర్ణిస్తున్నారు. ఆకాశం నుండి దిగివచ్చిన దేవగంగ (మందాకిని) పవిత్ర క్షేత్రాల మీదుగా అనేక పాయలుగా చీలి నేరుగా ఈ ఊరికే వచ్చిందా అన్నట్లుగా కృష్ణమ్మ కాలువలు ప్రవహిస్తుండగా; ఆ పవిత్ర జలాల పుణ్యఫలంగా విస్తరించిన పండ్లతోటలు, పచ్చని వరిచేలు అలరారుతూ, సమస్త భోగభాగ్యాలతో ఆ పట్టణం సాక్షాత్తూ స్వర్గలోకమా అన్నట్లుగా విరాజిల్లుతోందని వర్ణించే మనోహర సందర్భమిది.

ప్రతిపదార్థం 

అల మందాకిని = ఆ ప్రసిద్ధమైన ఆకాశగంగ (స్వర్గనది); నాడు = భగీరథుని కాలమునాడు; ధాత్రిన్ డిగి = ఆకాశం నుండి భూమిపైకి దిగివచ్చి; పాయల్ పాయలై = అనేకమైన శాఖోపశాఖల ప్రవాహములుగా చీలి; పూత భూస్థలులన్ = పవిత్రమైన పుణ్యక్షేత్రముల మీదుగా; పాఱుచున్ = ప్రవహిస్తూ; ఇందున్ వచ్చెన్ అనన్ = ఇక్కడికే (ఈ కారంచేడు నగరానికే) చేరినదా అనునట్లుగా; కృష్ణా కుల్యలన్ = కృష్ణానది యొక్క కాలువలయందు; పాఱు = పరుగులు తీయుచు ప్రవహించే; ఆ జల = ఆ దివ్య జలముల యొక్క; సత్ పుణ్య ఫల = ఉత్తమ పుణ్యఫలముగా; ప్రభూత = విస్తారముగా పెరిగిన; వన సంజాతంబులున్ = పండ్ల తోటలు, ఉద్యానవనముల సమూహములును; శాలి భూములున్ = తెల్లని మేలురకం వరిపంటలు పండే మాగాణి భూములును; చెల్వొందగన్ = శోభిల్లుచుండగా; ఆ ప్రోలు = ఆ కారంచేడు నగరము; భోగ భాగ్యములన్ = సమస్త సుఖసంతోషములతోను, ఐశ్వర్యములతోను; నాకంబు అనన్ = సాక్షాత్తూ స్వర్గలోకమేమో అనునట్లుగా; ఒప్పున్ = ప్రకాశించుచున్నది.

తాత్పర్యము

పూర్వం భగీరథుని తపస్సుతో దివి నుండి భువికి దిగివచ్చిన ఆ దేవగంగ (మందాకిని) పవిత్ర పుణ్యభూముల గుండా పాయలు పాయలుగా చీలుతూ ప్రవహించి, నేరుగా ఈ నేలకే చేరిందా అన్నట్లుగా — కృష్ణానది కాలువలు (కుల్యలు) కారంచేడు పొలాల గుండా పరుగులు తీస్తున్నాయి. ఆ అమృత సమానమైన నదీజలాల పుణ్యప్రభావంతో విస్తారంగా ఎదిగిన ఫలవృక్షాల ఉద్యానవనాలు, బంగారు కాంతులీనే వరిచేలు కన్నులపండువగా శోభిల్లుతుండగా, సకల భోగభాగ్యాలతో ఆ నగరం సాక్షాత్తూ భూతల స్వర్గమా అన్నట్లుగా అలరారుతున్నది.

విశేషాలు 

1. కృష్ణా డెల్టా కాలువలను (కుల్యలను) కొప్పరపు  కవులు సాక్షాత్తూ భగీరథునిచే తేబడిన ‘మందాకిని’ (స్వర్గగంగ) తో ఉత్ప్రేక్షించారు.

2. వాల్మీకి రామాయణము (బాలకాండ, 43వ సర్గ)  ప్రకారం — భగీరథుని తపస్సుకు మెచ్చి పరమశివుడు ఆకాశగంగను తన జటాజూటంలో బంధించిన తర్వాత, భగీరథుని ప్రార్థనతో బిందుసరోవరంలోకి విడిచిపెట్టగా, ఆ పవిత్ర దేవగంగ ఏడు పాయలుగా (సప్త ధారలుగా) చీలి ప్రవహించింది. 

 అత్యంత మంగళకరమైన, నిర్మలమైన జలాలతో కూడిన హ్లాదిని, పావని, నలిని అను మూడు పాయలు తూర్పు దిక్కుగా ప్రవహించాయి. పరమ పవిత్రమైన జలసంపదతో కూడిన సుచక్షువు, సీత, సింధువు అను మరి మూడు ప్రవాహాలు పడమర దిక్కుగా పరుగులు తీశాయి. ఇక ఆ పాయలలో ఏడవదైన ప్రధాన గంగా ప్రవాహం (భాగీరథి) రాజర్షియైన భగీరథుని రథం వెనుక అతడు చూపిన మార్గంలో సాగిపోయింది. ఈ ఏడు పాయలే కావ్య సంప్రదాయంలో ‘సప్తగంగలు’ లేదా ‘సప్తధారలు’గా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

3. వాల్మీకి చెప్పిన ఈ ‘సప్త స్రోతాంసి’ (ఏడు పాయల) వైభవాన్నే కొప్పరపు కవులు "పాయల్ పాయలై" అనే చక్కని తెలుగు నుడికారంతో పునఃసృష్టించారు.

4. వాల్మీకి గంగాజలాలను 'శివజలాః', 'శుభోదకాః' (మంగళకరమైన జలములు) అని కీర్తిస్తే, కొప్పరపు కవులు కృష్ణానదీ కాలువల ప్రవాహాన్ని ‘సత్పుణ్య ఫల ప్రభూతము’ అని సంభావించి, ఆనాటి గంగావతరణ పవిత్రతను ఈనాటి కృష్ణా డెల్టా కాలువల ప్రవాహానికి అన్వయించి కావ్యానికి పౌరాణిక దీప్తిని చేకూర్చారు.

ఆనాడు దేవలోకం నుండి దిగివచ్చిన దేవగంగ ఏడు దివ్య పాయలుగా చీలి సమస్త భూమండలాన్ని ఎలా సస్యశ్యామలం చేసిందో, నేడు కృష్ణానది కూడా అనేక కాలువలు (కుల్యలు), పిల్ల కాలువల రూపంలో పాయలు పాయలుగా చీలి కారంచేడు పంటపొలాలను అమృతజలాలతో ముంచెత్తుతున్నదని పౌరాణికోత్ప్రేక్ష చేశారు.

పంటలు, తోటలు కేవలం నీటివల్లనే కాదు, పూర్వజన్మల సుకృతం, నదీజలాల పావనత్వం కలగలసినప్పుడు మాత్రమే ఇంతటి అద్భుతమైన దిగుబడులు వస్తాయన్నది భారతీయ విశ్వాసం. ఆ పవిత్ర జలాలే ఒక ‘పుణ్యఫలం’గా మారి వనాలుగా, శాలిక్షేత్రాలుగా అవతరించాయని కవుల తాత్త్విక కల్పన.

5. పూర్వ పద్యంలో "ధరానాక పదంబునీపురి కొనందగె" అని కారంచేడును 'భూస్వర్గం'గా వర్ణించిన కవులు, ఈ పద్యంలోనూ ముగింపుగా "భోగభాగ్యముల నా ప్రోలొప్పు నాకంబనన్" అని అనడం ద్వారా — ఆ పట్టణపు పాడిపంటల సుభిక్షత, జలసంపద దేవలోకానికి ఏమాత్రం తీసిపోవని తిరిగి సమర్థవంతంగా స్థిరపరిచారు.

6. ఈ పద్యంలో కొప్పరపు కవులు వరిచేలు’ అనకుండా ‘శాలి భూములు’ అనే విశిష్ట శాస్త్ర పదాన్ని ప్రయోగించారు.సాధారణమైన చవకరకం వరి పండే నేలలు వేరు, రక్తశాలి, మహాశాలి, సుగంధిక వంటి రాజభోగ్యమైన, ఓజోవర్ధకమైన ‘శాలి ధాన్యాలు’ పండే మాగాణులు వేరు.

7. ఆయుర్వేద మూలగ్రంథమైన శ్రీమద్వృద్ధవాగ్భటాచార్య ప్రణీత ‘అష్టాంగ సంగ్రహము’ (సూత్రస్థానము – 7వ అధ్యాయము: అన్నస్వరూపవిజ్ఞానీయమ్) లోని ఈ ప్రారంభ శ్లోకాలలో శాలిధాన్యాల వర్ణన ఉన్నది

ఆయుర్వేదంలో వరి ధాన్యాలను ప్రధానంగా రెండు వర్గాలుగా విభజిస్తారు:

శాలి ధాన్యాలు: వర్షాకాలం చివర/హేమంతంలో పండేవి (ముళ్ళ వంటి సూక్ష్మ శూకములు కలిగిన మేలురకం వరి).

వ్రీహి ధాన్యాలు: శరదృతువులో త్వరగా పండే సాధారణ రకాలు.

8. ‘అష్టాంగ సంగ్రహము’ లో పేర్కొన్న శాలి ధాన్య రకాలు:

రక్తశాలి: ఎర్ర రాజనాలు (ఆయుర్వేదంలో సమస్త ధాన్యాలలోకెల్లా పరమ శ్రేష్ఠమైనది, త్రిదోషహరం).

మహాశాలి: లావుగా, పెద్ద గింజగా ఉండే మేలైన రాజనాలు.

కలమ / సకలమ: కట్టడి చేలలో పండే విశిష్ట ధాన్యం.

తూర్ణక, శకునాహృత: పక్షుల ద్వారా తీసుకురాబడి పండించబడిన పవిత్ర వరి రకాలు.

శారదాముఖ, దీర్ఘశూక (పొడవాటి ముల్లు గలది), లోధ్రశూక, సుగంధిక (సువాసన వెదజల్లే బాస్మతి వంటిది).

పుండ్ర, పాండు (తెల్లటి బియ్యం), పుండరీక (కమలం వంటి వర్ణంగలది), ప్రమోద, గౌర, శారివ, కాంచన (బంగారు వర్ణం), మహిషశూక, దూషక, కుసుమాండక, లాంగల, లోహవాల, కర్దమ, శీతభీరుక (చలిని తట్టుకోలేనిది), పతంగ, తపనీయ శాలులు.

9. కారంచేడు పరిసరాల్లో ప్రవహించే కృష్ణా డెల్టా కాలువల (కుల్యల) నీరు సాక్షాత్తూ ‘మందాకినీ శివజలాలు’. అటువంటి అమృతప్రాయమైన జలాలతో సాగయ్యే ఆ భూములు — అష్టాంగ సంగ్రహం వర్ణించిన లఘు, హిమ, వృష్య, పథ్య గుణాలు కలిగిన దివ్యమైన శాలిధాన్యాలను పండిస్తున్నాయని కవులు ‘శాలిభూములు’ అను పదప్రయోగం ద్వారా ధ్వనింపజేశారు.

ఈ విధంగా వైద్యశాస్త్ర సత్యం, కావ్య వర్ణనా శిల్పం రెండూ కలిసి కారంచేడు నగరపు భోగభాగ్యాలను, ప్రజల ఆరోగ్య సంపన్నతను కొప్పరపు కవుల పద్యంలో  పరిపూర్ణంగా నిరూపిస్తున్నాయి.

స్వస్తి.

బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి పతంజలి మహోదయులకు ధన్యవాదములు.

జైహింద్.

కొప్పరపు కవుల 05 వపద్యం .. బ్రహ్మశ్రీ పతంజలి తాడేపల్లి

0 comments

జైశ్రీరామ్

[5:55 am, 26/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: చీరాల దగ్గర ఉన్న కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 05 వపద్యం  26. 09. 2026

[5:55 am, 26/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన  ఉత్పలమాల  పద్య సమగ్ర వివరణ:

నాకగవీంద్రమన్న నుడి నాకొనరెన్ రహితాఘమై ధరా 

నాక పదంబునీపురి కొనందగె నాకిట నుంట న్యాయమౌ

 గాకని రూపకోటిఁ గొని కామగవీంద్రము పూటపూట క్షీ

 రాకరముల్ పొనర్పఁగ గృహంబులు పాడిఁదొలంగవప్పురిన్ 38

అవతారిక 

కారంచేడు నగర వర్ణనలో భాగంగా అక్కడి పాడి సంపదను, గోసంతతి సమృద్ధిని కవులు వర్ణిస్తున్నారు. స్వర్గలోకంలో ఉండే కామధేనువు — "భూలోకంలో స్వర్గం వంటి ఈ కారంచేడు నగరంలో ఉండడమే నాకు సబబు" అని భావించి, కోట్లాది ఆవుల రూపాలు ధరించి ప్రతి ఇంటిలోనూ కొలువై పూటపూటా పాలసముద్రాలనే కురిపిస్తున్నదా అన్నట్లుగా ఆ పట్టణంలో పాడిపంటలు నిరంతరం వర్ధిల్లుతున్నాయని చెప్పే సందర్భమిది.

ప్రతిపదార్థం 

నాక గవీంద్రము అన్న నుడి = స్వర్గలోకపు శ్రేష్ఠమైన గోవు (దేవలోక కామధేనువు) అనే పేరు/ప్రసిద్ధి; నాకు = నాకు( కామధేనువుకు); ఒనరెన్ = సరిపోవును (లేదా నాకు తగియున్నది); రహిత అఘమై = పాపములు లేనిదై/పవిత్రమై; ధరా నాక పదంబు = భూలోకపు స్వర్గము (ధరా+నాకము) అను పేరు; ఈ పురికొనన్ తగెన్ = ఈ కారంచేడు పట్టణమునకు చక్కగా అమరియున్నది; కావున; నాకున్ = అటువంటి నాకు; ఇటన్ ఉంట = ఈ పుణ్య నగరమునందే నివసించుట; న్యాయమౌగాక అని = ధర్మము, యుక్తమే కదా అని తలచి; కామగవీంద్రము = ఆ కామధేనువు; రూపకోటిన్ కొని = కోట్లకొలది ఆవుల శరీరములను (రూపములను) ధరించి; పూట పూటన్ = ఉదయము, సాయంత్రము ప్రతి పూటయందును; క్షీర ఆకరముల్ = పాల గనులను / పాల సముద్రములను; పొనర్పగన్ = కురిపించుచుండగా / సృష్టించుచుండగా; ఆ పురిన్ = ఆ కారంచేడు పట్టణమునందలి; గృహంబులు = ఇళ్లన్నియును; పాడిన్ తొలంగవు = క్షీర సమృద్ధి ఎన్నడూ తరిగిపోనివై విలసిల్లెను.

తాత్పర్యము

"స్వర్గలోకపు ఆవు (నాకగవీంద్రము) అనే పేరు దేవతలకే చెల్లింది. అయితే, సమస్త పాపరహితమై పరమ పవిత్రమైన ఈ కారంచేడు పట్టణం సాక్షాత్తూ 'భూలోక స్వర్గం' (ధరా-నాకము) గా ఖ్యాతిగాంచింది. కాబట్టి స్వర్గపు గోవైన నాకు ఆకాశంలో ఉండడం కంటే, భూతల స్వర్గమైన ఈ నగరంలో ఉండడమే అన్ని విధాలా న్యాయం కదా!" అని భావించిందో అన్నట్లు — ఆ దేవలోక కామధేనువే కోట్లకొద్దీ గోవుల రూపాలను ధరించి వచ్చిందో అన్నట్లుగా ప్రతి ఇంట్లో వెలిసింది. ఆ ఆవులు ప్రతి పూటా పాలను సముద్రాల వలె సమృద్ధిగా కురిపిస్తుండటంతో, ఆ నగరంలోని గృహాలలో పాడి సంపద ఎన్నడూ కొరవడక నిరంతరం తులతూగుతున్నది.

విశేషాలు 

1. పద్యం మొదటి రెండు పాదాల్లో కవులు 'నాక' శబ్దంతో చమత్కారాన్ని సాధించారు:

నాకగవీంద్రము: నాకము (స్వర్గము) నందలి గవీంద్రము (శ్రేష్ఠమైన గోవు = కామధేనువు).

ధరా-నాకము: భూలోకపు స్వర్గము (కారంచేడు).

2. దేవలోకంలో కామధేనువు ఒక్కటే ఉంది; కానీ భూలోక స్వర్గమైన కారంచేడుకు వచ్చేసరికి అది 'రూపకోటి' (కోట్లాది రూపాలు) గా మారి ప్రతి ఇంటా కొలువుదీరిందట! అంటే ఊరంతా ఉన్న గోసంపదను చూస్తే, కామధేనువే బహురూపాలు ధరించి వచ్చిందా అన్నట్లు చిత్రించిన హేతూత్ప్రేక్ష అద్భుతంగా రంజిల్లింది.

3. పరమ పవిత్రముల్ యజన భాజనముల్, దము విన్నఁ జూచినన్

దురిత చయంబులం దొలఁగఁ ద్రోవఁగఁ జాలుఁ, బ్రధానకర్త కు

త్తరగతి లాభ వైభవము తంగెటి జున్నుగఁ జేయు గోవు లె

వ్వరు దగ వీనిఁ గొల్తు రనివారణఁ జొత్తురు వారు నాకమున్ అని మహాభారతము ఆనుశాసనిక పర్వంలో ( 0౩ 46)తిక్కనగారు ఆవుల గొప్పతనాన్ని గురించి వ్రాసారు, 

4. యజ్ఞయాగాదులకు ప్రధానంగా కావలసినవి హవ్య కవ్యాలు. యజ్ఞయాగాదులలో అగ్ని ద్వారా ఇచ్చే ఆహార పదార్థాలు లేదా సమర్పణలను దేవతల కోసం ఇచ్చేవి, పితృదేవతల కోసం ఇచ్చేవి అని రెండు రకాలుగా విభజించారు. 

5. హవ్యం (స్వాహాదేవి):

దేవతల ప్రీత్యర్థం అగ్నిహోత్రంలో వేసే నెయ్యి, హవిస్సు (అన్నం), సమిధలు మొదలైన ద్రవ్యాలను హవ్యం అంటారు.

వీటిని సమర్పించేటప్పుడు మంత్రం చివర "స్వాహా" అని పలుకుతారు.

అగ్నిదేవుని భార్య అయిన స్వాహాదేవి, మనం సమర్పించిన హవ్యాలను ఏ దేవుడికి ఏ భాగం అందాలో వారికి నేరుగా చేరుస్తుంది.

6. కవ్యం (స్వధాదేవి):

మన పూర్వీకులైన పితృదేవతలను ఉద్దేశించి అగ్నిలో లేదా శ్రాద్ధ కర్మలలో సమర్పించే ద్రవ్యాలను కవ్యం అంటారు.

వీటిని సమర్పించేటప్పుడు మంత్రం చివర "స్వధా" అని పలుకుతారు.

అగ్నిదేవుని మరో భార్య అయిన స్వధాదేవి, ఆ కవ్యాలను ఏ పితృదేవతకు ఏ రూపంలో అందాలో వారికి సరైన రీతిలో చేరుస్తుంది.

దేవతల ఆహారాన్ని "హవ్యం" అంటారు, దాన్ని చేరవేసే శక్తి "స్వాహాదేవి". పితృదేవతల ఆహారాన్ని "కవ్యం" అంటారు, దాన్ని చేరవేసే శక్తి "స్వధాదేవి". అందుకే పూజల్లో ‘స్వాహా’ అని, పితృకార్యాల్లో ‘స్వధా’ అని అంటారు.

7. ఈ  హవ్య కవ్యాలు — పాలు, పెరుగు, నెయ్యి మొదలయినవి  గోవుల నుండే సమకూరుతాయి. గోవు లేనిదే యజ్ఞం సంపూర్ణం కాదు. అందుకే శ్రుతులలో గోవును ‘యజ్ఞపాత్ర’గా, యజ్ఞాధారంగా నిలిపారు.

8. కొండ గుహల్లోనో, ఎత్తైన చెట్ల కొమ్మల చివరనో ఉండే తేనెపట్టును సాధించడం ఎంతో కష్టం. కానీ తంగేడు పొదలు మనుషుల ఎత్తులో, నేలమీదే సులభంగా అందుబాటులో ఉంటాయి. అటువంటి తంగేడు చెట్టుకు పట్టిన తేనెపట్టు (జున్ను) ఏ శ్రమా లేకుండా చేతికి ఎలా చిక్కుతుందో — గోసేవ చేసేవారికి ‘ఉత్తరగతి’ (పుణ్యలోకాలు/స్వర్గప్రాప్తి) కూడా ఏ ఆటంకమూ లేకుండా అంతటి సునాయాసంగా, మధురంగా లభిస్తుందని తిక్కన/మహాభారత కర్త చక్కని దేశీయ జాతీయంతో వ్యక్తీకరించారు.

9. సాధారణంగా స్వర్గలోక ప్రవేశానికి పుణ్యపాపాల లెక్కలు, అనేక నిబంధనలు ఉంటాయి. కానీ శ్రద్ధాభక్తులతో గోవులను ఆరాధించినవారికి ఎలాంటి ఆటంకాలు, పరీక్షలు లేకుండా (అనివారణంగా) స్వర్గద్వారాలు వాటంతట అవే తెరుచుకుంటాయని, స్వర్గం వారి స్వంత ఇల్లులా మారుతుందని భరోసా.

10. కొప్పరపు సోదర కవులు చెప్పిన “నాకగవీంద్రమన్న నుడి నాకొనరెన్ రహితాఘమై ధరా

నాక పదంబునీపురి కొనందగె నాకిట నుంట న్యాయమౌ...”అనే పద్యానికీ, మహాభారతంలోని ఈ పద్యానికీ మధ్య అద్భుతమైన భావ సాదృశ్యముంది:

11. మహాభారత పద్యంలో గోవులను చూసినా, వాటి మహిమ విన్నా "దురిత చయంబులం దొలఁగఁ ద్రోవఁగఁ జాలు" (సమస్త పాపాలను తొలగిస్తాయి) అని చెప్పబడింది. కొప్పరపు కవులు కూడా కారంచేడును వర్ణిస్తూ ‘రహితాఘమై’ (పాపరహితమైన పవిత్ర భూమియై) అని సంబోధించారు. గోసంతతి సమృద్ధిగా ఉండడం వల్లే ఆ నగరం సమస్త పాపరహితమైన దివ్యక్షేత్రంగా మారింది.

12. భారతంలో గోవులను కొలిచిన మానవులు అడ్డులేకుండా ‘నాకమున్’ (స్వర్గాన్ని) చేరుకుంటారు.

కొప్పరపు కవుల పద్యంలో అసలు ఆ స్వర్గలోక గోవే (నాకగవీంద్రమే), కారంచేడు యొక్క పాపరహిత పవిత్రతను చూసి — "ఇది సాక్షాత్తూ భూతల స్వర్గము (ధరానాకము), ఇక్కడ ఉండడమే నాకు సబబు" అని భూమిపైకి దిగివచ్చి కోట్ల రూపాలు ధరించిందని చమత్కరించారు.

13. భారతకర్త గోసేవ ద్వారా మనుషులను ‘నాకము’నకు పంపితే, కొప్పరపు కవులు ఆ కామధేనువునే భూలోక నగరానికి రప్పించి పద్యాలంకారంలో ఒక మెట్టు పైకి ఎక్కించారు.

14. భారత పద్యంలో ‘యజన భాజనముల్’గా పేర్కొనబడిన గోసంపద, కారంచేడు గృహాలలో పూటపూటా ‘క్షీరాకరముల్’ (పాల సముద్రాలనే) సృష్టిస్తూ పాడిపంటలకు ఎన్నడూ లోటు లేకుండా కాపాడుతున్నదని కొప్పరపు కవులు గ్రామీణ ఆర్థిక సమృద్ధిని పౌరాణిక పవిత్రతతో మేళవించారు.

15. 'నాకము' అంటే దుఃఖం లేనిది, పాపం లేనిది అని వ్యుత్పత్తి (న కం అకం దుఃఖ తన్నాస్తి యత్ర). కారంచేడు కేవలం భోగాల నగరమే కాదు; అది పాపరహితమైన (రహితాఘమై), ధర్మనిరతి గల సజ్జనుల నివాసం కాబట్టే దానికి 'ధరానాకము' (భూస్వర్గము) అనే పేరు సార్థకమైందని కవుల సమర్థన.

16. తెలుగుదనానికి ప్రతీకలైన జంటపదాలు "పాడి-పంటలు". పూర్వ పద్యంలో "ముక్కారు పండు సస్యౌఘముల్" అని పంటల సమృద్ధిని చెప్పిన కవులు, ఈ పద్యంలో "గృహంబులు పాడిఁదొలంగవు" అని పాడి సమృద్ధిని చెప్పడం ద్వారా ఆ నగరపు సమగ్ర గ్రామీణ-ఆర్థిక సుభిక్షతను పరిపూర్ణం చేసారు.

స్వస్తి.

బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి పతంజలి మహోదయులకు ధన్యవాదములు.

జైహింద్. 

26, సెప్టెంబర్ 2026, శనివారం

ఆచార్య బేతవోలు రామబ్రహ్మం గారు తెలుఁగు విశ్వవిద్యాలయం వారిచే అవధానరంగమున పురస్కారం అందుకొనుచున్న సందర్భముగా అభినందన పంచరత్నావళి. తే. 26 - 9 - 2026.

0 comments

ఓం శ్రీమాత్రే నమః.

శ్రీరస్తు .. శుభమస్తు .. అవిఘ్నమస్తు. 

ఆచార్య బేతవోలు రామబ్రహ్మం అవధాని మహోదయులకు

తెలుఁగు విశ్వవిద్యాలయకులపతి చే ప్రతిభాపురస్కారమునందుకొనుచున్న 

శుభ సందర్భములో

అభినందన పంచరత్నావళి.

రచన  ..  సమర్పణ  ..  చింతా రామకృష్ణారావు. తే. 26 - 9 - 2026.


శా.  శ్రీమన్మంగళ శారదా జనని మీ జిహ్వాగ్రమున్ నిల్చి, స

త్ప్రేమోదార సుధాస్రవంతిగ లసద్వేగంబుతో వాక్ఝరిన్

ధీమంతుల్విని పొంగఁగా వెలువడున్ దేదీప్యమానంబుగా,

నా మాటల్ కృతపుణ్యులే వినెద రో యానందపూర్ణాకృతీ!


సప్తవింశత్యధికద్వివిధకంద, గీత గర్భ చంపకమాల. :-

వర గుణ ధీవరా! జయము భవ్య నయోజ్వల సత్ కవీశ!వా

గ్ధర ప్రణవాకరా! ప్రణతి, ధర్మ నిధానమ! రామ! బ్రహ్మమా!

పర వినుతాత్ముఁడా! సరస భావన నొప్పెడి సత్కృతుండ! భా

సుర వినయాశ్రయా! ఘన యశోధన శోభిత! జ్ఞానభాగ్యదా!


సీ.  విద్యార్థులుగ మిమ్ము విశ్వాసమునఁ జేరఁ బ్రేమామృతముపంచి వెలుఁగఁ జేయ

విజ్ఞానసంపదన్ విరివిగా కలిగించి, యజ్ఞానతిమిరమ్మునఁడగఁ జేసి,

వారిజీవితములు వర్ధిల్లఁగా జేసి వరలఁజేయుదురయ్య బాధ్యతఁ గొని,

మీవంటి మహనీయ ధీవరు లిద్ధరన్ గురువుగాఁ గలుఁగుట గొప్ప ఫలమె.

గీ.  ఎందరెందరో శిష్యులు సుందరమగు

భావనాపూర్ణులై మిమ్ము భజనఁ గొలుతు

రందరును మీదు హృదయాన నలరుచుంద్రు,

పృథ్విపైన నూరేండ్లిటుల్ వెలుగుఁడార్య!


శా.  ఈ మీ సేవలనెన్నుచున్ గులపతుల్ హృద్యంబుగా సత్కృతుల్

ప్రేమన్ మీకునొసంగుటబ్బురమె? మీ విఖ్యాతి సామాన్యమా!

ధీమంతుల్ మహనీయ శిష్యతతిమీ తేజంబె వ్యాపించె నీ

భూమిన్ దిక్కులనన్నిటన్ గురువరా! పూజ్యుండ! సత్యంబిదే.


ఉ.  మంగళమౌత మీకు శుభమంగళముల్ తమ శిష్యకోటికిన్,

మంగళమౌత మీదు పరమంబగు శారదకెల్లవేళలన్,

మంగళమౌతమీదు వర మంగళ వాగ్ఝరికెల్లవేళలన్,

మంగళమౌత శాంభవికి, మంగళముల్ మన దేశమాత్రకున్.


మంగళమ్   మహత్   శ్రీశ్రీశ్రీశ్రీశ్రీ 

జైశ్రీరామ్

జైహింద్.

25, సెప్టెంబర్ 2026, శుక్రవారం

కొప్పరపు కవుల 4వ పద్యము... ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి గారి వ్యాఖ్య.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి.

[6:03 am, 25/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: చీరాల దగ్గర ఉన్న కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 04 వపద్యం  25. 09. 2026

[6:03 am, 25/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన  మత్తేభ  పద్య సమగ్ర వివరణ:

మ॥ హలముంబూనక పండఁజేయక యికేలా జన్మముల్ సైంధవం 

బులకుం బుట్టితిమే యటంచు హరుమావుం గాలు వాహంబుని

య్యిల జన్మించియుఁ దున్నఁబండునననెంతేఁ గర్వుపోవెన్నఁడున్

గలనైనన్ స్మరియింపరాని గతి ముక్కార్వండు సస్యౌఘముల్ 37

అవతారిక (సందర్భం)

కారంచేడు నగర పరిసరాలలోని భూముల అసాధారణమైన సారవంతత్వాన్ని, వ్యవసాయ వైభవాన్ని కొప్పరపు కవులు కవులు లోకోత్తరమైన ఉత్ప్రేక్షతో వర్ణిస్తున్నారు. పరమశివుని వాహనమైన వృషభము (ఎద్దు), యమధర్మరాజు వాహనమైన మహిషము (దున్నపోతు)—"మేము కేవలం దేవతల సవారీలకు తిరిగే అశ్వాల జాతిలో పుట్టలేదు కదా! నాగలి పూని భూమిని దున్ని పంటలు పండించకపోతే మా జన్మకు సార్థకత ఏముంది?" అనుకుంటూ ఈ నేలపై సాక్షాత్కరించి, తాము స్వయంగా దున్నగా ఆ భూముల్లో ఎన్నడూ కలలోనైనా ఊహించని రీతిలో ముక్కారు పంటలు సమృద్ధిగా పండుతున్నాయని చమత్కరిస్తున్న సందర్భమిది.

ప్రతిపదార్థం 

హలమున్ పూనక = నాగలిని కట్టకుండా; పండన్ చేయక = పంటలను పండించి లోకానికి అన్నం పెట్టకుండా; ఇకన్ జన్మముల్ ఏలా = ఇంక మా ఈ జన్మల వల్ల ప్రయోజనమేమిటి?; సైంధవంబులకున్ పుట్టితిమే = మేము కేవలం వేగంగా పరుగెత్తే అశ్వజాతిలోనే (గుర్రాల వంశంలోనే) పుట్టామా ఏమి? (కాదు కదా!); అటంచున్ = అనుకుంటూ; హరు మావున్ = హరుని (పరమశివుని) వాహనమైన వృషభమును (ఎద్దు); కాలు వాహంబున్ = కాలుని (యముని) వాహనమైన మహిషమును (దున్నపోతును); ఈ ఇలన్ జన్మించియున్ = ఈ పుణ్యభూమిపై అవతరించి; దున్నన్ = స్వయంగా నేలను దున్నగా; పండున్ అనన్ = అపారంగా పంటలు పండుతున్నాయా అన్నట్లుగా; ఎంతేన్ కరువు+పోవ =  బాగా కరువు పోయేటట్లుగా; ఎన్నడున్ కలనైనన్ స్మరియింపరాని గతిన్ = పూర్వం ఎన్నడూ కలలోనైనా ఊహించలేనంత అద్భుతమైన రీతిలో; ముక్కారు = మూడు కాలములలోను (ఏడాదికి మూడు పంటలుగా); సస్య ఓఘముల్ = పైరుల సమూహములు; పండున్ = నిరంతరం సమృద్ధిగా పండుచుండెను.

తాత్పర్యము

"నాగలిని పూనకుండా, నేలను దున్ని పంటలను పండించకపోతే మన జన్మలెందుకు వ్యర్థం కావడం? మేము కేవలం పరుగెత్తే సైంధవ గుర్రాల వంశంలో పుట్టలేదు కదా! వ్యవసాయానికి మూలభూతమైన ఎద్దు, దున్నపోతు జాతులలో పుట్టాం కదా!" అనుకుంటూ—సాక్షాత్తూ పరమశివుని వాహనమైన నందీశ్వరుడు (ఎద్దు), యమధర్మరాజు వాహనమైన మహిషం (దున్నపోతు) ఈ కారంచేడు నేలపై జన్మించి ఆ పొలాలను స్వయంగా దున్నాయి. అటువంటి దివ్య పశువులు దున్నడం వల్ల, అక్కడి నేలల్లో ఎవరూ కలలో కూడా ఊహించని రీతిలో , కరువన్న  పదమే నశించి  ఏడాదికి మూడు కార్లూ అపరిమితమైన పైరులు పండి లోకాన్ని  ఆనందింపచేసాయి. . 

విశేషాలు 

1. వ్యవసాయానికి కావలసినది నాగలికి కట్టే ఎద్దు, బురద పొలాలను దమ్ము చేసే దున్నపోతు. కవులు ఆ ఎద్దును, దున్నపోతును సాక్షాత్తూ శివ-యముల దివ్య వాహనాలుగా సంభావించి, ఆ రెండూ జోడై దున్నిన నేల కారంచేడు అని వర్ణించడం ద్వారా గ్రామీణ జీవనానికి లోకోత్తర కావ్యత్వపు జిగిని సమకూర్చారు.

2. సాధారణంగా లోకంలో సైంధవాలు (జాతి గుర్రాలు) వేగంలో, రాజసంలో గర్విస్తుంటాయి. కానీ కొప్పరపు కవులు ఆ క్రమాన్ని తిరగరాశారు:

"గుర్రాల పని కేవలం స్వారీకి పరిగెత్తడం మాత్రమే, అవి లోకానికి తిండి పెట్టలేవు; మేము లోకానికి అన్నదాతలమైన ఎద్దు, దున్నలం!" అని అవి తమ వ్యవసాయోపయోగ జన్మను చూసి సంతోషపడ్డాయని చెప్పటం  అద్భుతమైన భావోత్ప్రేక్ష.

: పొలాలు అంతగా పండడానికి హేతువు—సాక్షాత్తూ శివుని ఎద్దు, యముని దున్నపోతు కలిసి దున్నడమే అని కల్పించడం కవుల చమత్కార శిల్పం.

3. భారతీయ వ్యవసాయ సంప్రదాయంలోనూ, శాస్త్రీయ వ్యవసాయ పద్ధతులలోనూ ఒక వ్యవసాయ సంవత్సరంలో పండే మూడు ప్రధాన పంటల కాలాన్ని కలిపి ‘ముక్కారు’ అంటారు. కారు అంటే రకరకాల అర్థాలు ఉన్నాయి.  తెలుగునాట వ్యవసాయంలో ‘కారు’ అంటే ‘పంట కాలం’ (Season) అని అర్థం. మూడు కాలాల్లో అవిశ్రాంతంగా పంటలు పండడాన్నే ‘ముక్కారు పంటలు’ అంటారు.

4. మొదటి కారు — ఖరీఫ్ (వానాకాలం పంట / సార్వా)

తెలుగునాట దీనిని సాంప్రదాయకంగా ‘సార్వా’ అని, తెలంగాణ ప్రాంతంలో ‘వానాకాలం పంట’ అని వ్యవహరిస్తారు. కాలం:  జూన్ – నవంబర్  లక్షణం: ఈ కాలంలో సాగయ్యే పైర్లకు నీరు అధికంగా అవసరం. పంట కాలం కాస్త ఎక్కువ రోజులు (దీర్ఘకాలిక పంటలు) ఉంటుంది.ప్రధాన పంటలు:వరి (ప్రధాన ఆహార పంట)పత్తి, సోయాబీన్, వేరుశనగజొన్న, మొక్కజొన్న, సజ్జ, రాగులు,కంది, మినుము

5. రెండవ కారు — రబీ (శీతాకాలం పంట / దాళ్వా)

కాలం: అక్టోబర్ - నవంబర్ నుండి ఫిబ్రవరి - మార్చి వరకు.వాతావరణం: ఈశాన్య రుతుపవనాలు లేదా చెరువులు, కాలువలు, బోరు బావుల ఆధారంగా సాగవుతుంది. విత్తే సమయంలో చల్లని వాతావరణం, పంట కోతకు వచ్చేసరికి స్వల్ప ఉష్ణోగ్రతలు ఉంటాయి.తెలుగు ప్రాంతీయ నామం: దీనిని కోస్తాంధ్రలో ‘దాళ్వా’ అని, సాధారణ వ్యవహారంలో ‘యాసంగి’ లేదా ‘చలికాలం పంట’ అని పిలుస్తారు.లక్షణం: గాలిలో తేమ తక్కువగా ఉంటుంది. తెగుళ్ల ఉధృతి ఖరీఫ్ కంటే కాస్త తక్కువగా ఉండి, దిగుబడులు నిలకడగా వస్తాయి.ప్రధాన పంటలు:గోధుమ, బార్లీ (ఉత్తర భారతదేశంలో)వరి (దక్షిణ భారతంలో కాలువలు, బోరు నీటి కింద)శనగలు, బఠానీలు, ఆవాలుపొద్దుతిరుగుడు (సన్‌ఫ్లవర్), నువ్వులు, మిరప, పొగాకు

6. మూడవ కారు — జైద్ (వేసవి పంట / ఎండకాలం పంట)

కాలం: మార్చి నుండి మే - జూన్ వరకు (రబీ ముగిసిన తర్వాత, ఖరీఫ్ మొదలయ్యే లోపు ఉండే స్వల్ప కాలం).వాతావరణం: పొడి వాతావరణం, తీవ్రమైన ఎండలు, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఉంటాయి.లక్షణం: ఈ పంటలకు నిరంతర నీటిపారుదల సదుపాయం తప్పనిసరి. ఇవి తక్కువ వ్యవధిలో (60 నుండి 90 రోజులలో) పూర్తయ్యే స్వల్పకాలిక పైర్లు.ప్రధాన పంటలు:కూరగాయలు: బెండ, కాకర, సొర, దొండ, వంకాయ మొదలైనవి.తోటపంటలు / పండ్లు: పుచ్చకాయ, కర్బూజ ,దోసకాయ.స్వల్పకాలిక పప్పుధాన్యాలు: పెసర, మినుము (వరి కోతల తర్వాత మాగాణి భూముల్లో వేసే పైరు).పశుగ్రాసాలు: వేసవిలో పశువుల కోసం పెంచే పచ్చిగడ్డి పైర్లు

7. భారతదేశంలో అన్ని ప్రాంతాలలో ముక్కారు పండదు; ఎక్కడైతే కృష్ణా, గోదావరి, కావేరి వంటి జీవనదుల డెల్టా వ్యవస్థ లేదా సమృద్ధిగా భూగర్భ జలాలు ఉంటాయో అక్కడ మాత్రమే నేల విశ్రాంతి లేకుండా ఏడాది పొడవునా పచ్చగా ఉంటుంది.అందుకే కొప్పరపు సోదర కవులు కారంచేడును వర్ణిస్తూ — "కలనైనన్ స్మరియింపరాని గతి ముక్కార్వండు సస్యౌఘముల్" అన్నారు. అంటే, రైతులకు ఏ కాలంలోనూ పంట లేని కొరత రాకుండా, భూదేవి నిరంతరం ధాన్యరాశులను ప్రసాదిస్తూ ఉండే అత్యున్నత వ్యవసాయ సమృద్ధికి ఈ ‘ముక్కారు’ అనే పదం ప్రతీక.


8. పాలవేకరి కదిరిపతి విరచితమైన ‘శుకసప్తతి’ కావ్యంలోన “గాదెలఁ గొలుచు ముక్కారు బండెడు మళ్ళు” అన్నాడు.(02 -145) ‘గాదె’ అనేది తెలుగువారి నిత్యావసర వ్యవసాయ సంస్కృతికి, ఆర్థిక స్థిరత్వానికి సజీవ ప్రతీక.వెదురు బద్దలు లేదా దబ్బలతో సుమారు 6 అడుగుల ఎత్తు, 3 అడుగుల వ్యాసంతో గుండ్రంగా అల్లి, గాలి లేదా పురుగులు చొరబడకుండా లోపల, బయట ఆవుపేడ, బంకమట్టి కలిపిన మిశ్రమంతో పూతపూసి ఎండబెడతారు. మరికొన్ని పెద్ద ఇళ్లలో చెక్కలతో లేదా మట్టి గోడలతో గదిలోనే ఒక ప్రత్యేకమైన ధాన్యపు అరను ‘గాదె’గా నిర్మిస్తారు.

9. నాటి గ్రామీణ సమాజంలో ఒక రైతు లేదా కుటుంబం ఎంత సంపన్నమైనదో చెప్పడానికి వారి ఇంట ఎన్ని ‘ధాన్యపు గాదెలు’ ఉన్నాయో లెక్కించేవారు. కరువు కాలంలోనూ గ్రామాన్ని కాపాడేవి ఈ నిండు గాదెలే. సాధారణంగా పంట నూర్పిడి అయ్యాక ధాన్యాన్ని కుంచాలు, తూములు లేదా బస్తాలతో కొలుస్తారు. కానీ ఇక్కడి చేలలో పండిన పంట ఎంత విపరీతమైనదంటే — చిన్న కొలమానాలు సరిపోక, నేరుగా ‘గాదెలతోనే కొలవవలసి’ వస్తున్నదట!'మడి' అంటే నీరు నిలకడగా ఉండే చిన్న పొలం భాగం. అటువంటి ప్రతి మడిలోనూ ఏడాదికి మూడు కాలాలూ (సార్వా, దాళ్వా, వేసవి) విశ్రాంతి లేకుండా పంటలు పండుతూనే ఉన్నాయి.ఒక చిన్న మడి నుంచే గాదెలు నిండేంత ధాన్యం దిగుబడి వస్తుంటే, మొత్తం గ్రామంలోని పంట సంపద ఎంత అపారమో కదిరిపతి ఒక్క చరణంలో అత్యంత సమర్థవంతంగా వ్యక్తీకరించారు.

10. పాలవేకరి కదిరిపతి: “గాదెలఁ గొలుచు ముక్కారు బండెడు మళ్ళు”అంటే కొప్పరపు కవులు: “గలనైనన్ స్మరియింపరాని గతి ముక్కార్వండు సస్యౌఘముల్” అన్నారు. ఈ రెండు ప్రయోగాలను కలిపి పరిశీలిస్తే ప్రబంధ సంప్రదాయం ఆధునిక కావ్యం వరకు ఎలా పరిపుష్టమైందో స్పష్టమవుతుంది:రెండు కావ్యాలలోనూ ప్రధాన కేంద్రబిందువు ‘ముక్కారు’. వర్షాధారంగా మాత్రమే కాక, జీవనదుల నీటిపారుదల సదుపాయం ఉన్న ప్రదేశాలలోనే మూడు పంటలు సాధ్యమవుతాయి. శుకసప్తతి రాయలసీమ-కోస్తా ప్రాంతాల నాటి వ్యవసాయ సాంద్రతను సూచిస్తే, కొప్పరపు కవులు కృష్ణా డెల్టా ఒండ్రుమట్టి నేలలైన కారంచేడు పరిసరాల వ్యవసాయ వైభవాన్ని కీర్తించారు.

11. కదిరిపతి పంట సమృద్ధిని భౌతిక కొలమానంతో చూపించారు: పంటను చిన్న గిద్దలతో, కుంచాలతో కాదు, గాదెలతోనే కొలవాలి అని పరిమాణాత్మక (Quantitative) తీవ్రతను ప్రదర్శించారు.కొప్పరపు కవులు ఆ సమృద్ధిని చూసి కలిగే భావానుభూతిని చూపించారు: ఆ ముక్కారు పంటల రాశులను చూస్తే పూర్వం ఎవరూ "కలలోనైనా ఊహించలేనంత ఆశ్చర్యం" (గలనైనన్ స్మరియింపరాని గతి) కలుగుతుందని గుణాత్మక (Qualitative) విస్మయాన్ని ఆవిష్కరించారు.

12. కొప్పరపు కవులు చెప్పిన పద్యంలో — శివుని ఎద్దు, యముని దున్నపోతు కలిసి దున్నితే, ఆ నేలలో ముక్కారు పంటలు సమృద్ధిగా పండాయి. అలా దివ్య పశువులు దున్నిన పొలాల నుంచి వచ్చిన ఆ అపార ధాన్యరాశులే, శుకసప్తతి చెప్పినట్లు ఇళ్ళలోని ‘గాదెలను నింపడానికి’ ఆధారమయ్యాయి.

13. సంస్కృత కావ్యాలలో 'శరత్కాల పక్వ శాలి' వంటి వర్ణనలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. కానీ తెలుగు ప్రబంధాలలో ‘గాదెలు’, ‘ముక్కారు’, ‘బండెడు మళ్ళు’ వంటి అచ్చతెలుగు వ్యవసాయ పదబంధాలను పాలవేకరి కదిరిపతి నుండి కొప్పరపు కవుల దాకా మహాకవులు ఛందోబద్ధంగా ప్రయోగించి, రైతు కష్టానికి, తెలుగు నేల ధాన్య సమృద్ధికి శాశ్వతమైన కావ్య గౌరవాన్ని కల్పించారు.

14. కారంచేడు గ్రామం మొదటినుంచీ సారవంతమైన నల్లరేగడి, ఒండ్రు నేలలతో కూడిన వ్యవసాయ క్షేత్రం. అక్కడి కర్షక జీవన సౌభాగ్యాన్ని కేవలం లౌకికంగా కాక, "దేవతా వాహనాలే దిగివచ్చి జన్మించి దున్నిన పుణ్యభూమి" అని చిత్రించడం ద్వారా శ్రామిక జీవన సౌందర్యాన్ని, పశు సంపద ఔన్నత్యాన్ని కావ్య జగత్తులో అగ్రపీఠాన నిలిపారు.

డా. తాడేపల్లి పతంజలి.

ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి మహోదయులకు ధన్యవాదములు.

జైహింద్.

కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 03 వపద్యం ... డా. తాడేపల్లి పతంజలి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.


ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి.

[8:24 am, 24/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: చీరాల దగ్గర ఉన్న కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 03 వపద్యం  24. 09. 2026

[8:24 am, 24/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన   సీస పద్య సమగ్ర వివరణ:

ఏ వీథిఁ గన్న లక్ష్మీవాస యోగ్యంబు

లంబర చుంబి హర్మ్యములువెలయ

ఏహర్మ్యముంగన్న నిష్ట సౌఖ్యాపత్య 

యుతపుణ్యమిథున సంతతులు సెలఁగ

 ఏ వ్యక్తినింగన్న నిహపరసాధన 

విద్యా విహారణైక విధము తనర

  ఏకులంబునుఁగన్న నైకమత్యస్ఫూర్తి

 నిర్వైర గతిధర్మ నిరతి బొనర

తే॥గీ॥ సత్రవాటికలుం గళాశాలల లఘు

 పుస్తకాలయములు సర్వ వస్తువిపణు 

లిద్ద దేవాయతనములు నింపుఁ గూర్ప 

మోదదంబయ్యె యప్పుటభేదనంబు   36

అవతారిక (సందర్భం)

పూర్వ పద్యాల్లో కారంచేడు నగర భౌగోళిక, సాంస్కృతిక ఔన్నత్యాన్ని ప్రస్తావించిన కొప్పరపు కవులు, ఈ పద్యంలో ఆ నగర అంతర్గత సౌభాగ్యాన్ని — అక్కడి భవనాలు, దాంపత్య జీవనం, వ్యక్తుల విద్యానిష్ఠ, కులాల మధ్య సామరస్యం, విద్యా-సామాజిక సంస్థల పరిపూర్ణతలను అష్టాదశ వర్ణనలలోని నగర వర్ణనా శైలిలో కళ్లకు కట్టినట్లు వర్ణిస్తున్నారు.

ప్రతిపదార్థం 

ఏ వీథిన్ కన్నన్ = ఏ వీధిని పరిశీలించి చూసినప్పటికీ; లక్ష్మీ వాస యోగ్యంబులు = సాక్షాత్తూ లక్ష్మీదేవి నివసించుటకు తగినట్టివియు; అంబర చుంబి = ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయా అన్నట్లున్న ఎత్తైన; హర్మ్యములు = మేడలు (భవనములు); వెలయన్ = ప్రకాశించుచుండగా; ఏ హర్మ్యమున్ కన్నన్ = ఏ భవనమును చూసినప్పటికీ; ఇష్ట = మనసుకు నచ్చిన; సౌఖ్య = సుఖములు మరియు; అపత్య యుత = ఉత్తమ సంతానముతో కూడిన; పుణ్య మిథున సంతతులు = పుణ్యదంపతుల సమూహములు; సెలగన్ = పరమానందముతో విలసిల్లుచుండగా; ఏ వ్యక్తినిన్ కన్నన్ = ఏ ఒక్క మనుష్యుని చూసినప్పటికీ; ఇహ పర సాధన = ఇహలోక భోగములకు, పరలోక మోక్షమునకు సాధనభూతమైన; విద్యా విహారణ ఏక విధము = జ్ఞానమునందు విహరించు శ్రేష్ఠమైన రీతి; తనరన్ = ఒప్పుచుండగా; ఏ కులంబునున్ కన్నన్ = ఏ వర్ణమును/సముదాయమును చూసినప్పటికీ; ఐకమత్య స్ఫూర్తి = కలసికట్టుగా ఉండే భావనయు; నిర్వైర గతి = ఎవరితోనూ వైరము (విరోధము) లేని నడవడికయు; ధర్మ నిరతి = స్వధర్మాచరణయందలి ఆసక్తియు; పొనరన్ = కలిగియుండగా; సత్ర వాటికలున్ = అన్నదాన సత్రముల సముదాయములును; కళాశాలలు = విద్యాబోధన గావించే ఉన్నత పాఠశాలలు/కళాశాలలును; అలఘు పుస్తకాలయములు = గొప్పవైన గ్రంథాలయములును; సర్వ వస్తు విపణులు = సమస్త వస్తువులు లభించే సంతలు/అంగళ్ళ వీధులును; ఇద్ద దేవాయతనములు = ప్రకాశవంతమైన పుణ్య దేవాలయములును; ఇంపున్ కూర్పన్ = మనోహరమైన శోభను సమకూర్చుచుండగా; ఆ పుటభేదనంబు = ఆ కారంచేడు అను గొప్ప నగరము; మోదదంబు అయ్యెన్ = సర్వజనులకు అమితానందాన్ని కలిగించునదై వెలుగొందెను.

తాత్పర్యము

ఆ కారంచేడు నగరంలో ఏ వీధిని చూసినా లక్ష్మీదేవి కొలువై ఉండదగిన ఆకాశాన్నంటే ఎత్తైన భవనాలు శోభిల్లుతున్నాయి. ఏ భవనంలో చూసినా సుఖసంతోషాలతో, సత్సంతానంతో నిండిన పుణ్యదంపతుల సమూహాలు ఆనందడోలికల్లో తేలియాడుతున్నాయి. ఏ మనిషిని చూసినా ఇహపర సాధనమైన సద్విద్యలో తేజరిల్లే జ్ఞానవైభవం కనిపిస్తున్నది. ఏ కులంలో చూసినా పరస్పర ఐకమత్యం, ద్వేషం లేని మైత్రి, ధర్మనిష్ఠ విరాజిల్లుతున్నాయి. దానధర్మాలు జరిగే సత్రాలు, విద్యా విలసితమైన కళాశాలలు, విశాల గ్రంథాలయాలు, సకల వస్తు సంపన్నమైన అంగళ్ళు, భక్తిప్రపత్తులతో వెలిగే దివ్య దేవాలయాలు నగరానికి నిండు శోభను చేకూర్చగా, ఆ పట్టణం సమస్త జనులకు పరమానందాన్ని ప్రసాదిస్తూ ప్రకాశిస్తున్నది.

విశేషాలు 

1. శిల్ప సౌందర్యం - చతుర్విధ 'ఏ'కార పునరావృత్తి (యథాసంఖ్య/దీపక శోభ):

పద్యం ఎత్తుగడలోనే సీసంలోని నాలుగు పాదాలను — ఏ వీథిఁ గన్న → ఏ హర్మ్యముంగన్న → ఏ వ్యక్తినింగన్న → ఏ కులంబునుఁగన్న అంటూ స్థూలమైన వీధి నుండి గృహానికి, గృహం నుండి వ్యక్తికి, వ్యక్తి నుండి సమగ్ర సమాజానికి అన్వయించిన క్రమం కవుల అద్భుత శిల్ప నైపుణ్యానికి తార్కాణం. అంబర చుంబి హర్మ్యములు (అతిశయోక్తి & సంప్రదాయ వర్ణన):

2. ఈ పద్యంలో కొప్పరపు కవులు ప్రయోగించిన ‘అంబర చుంబి హర్మ్యములు’ (ఆకాశాన్ని ముద్దాడే భవనాలు) అనే సమాసం వెనుక సంస్కృతాంధ్ర ప్రబంధాల్లోని అత్యున్నత నగర వర్ణనా శిల్పం దాగి ఉంది. భవనాలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయనడం ప్రాచీన కవుల సంప్రదాయం కాగా, దీనికి పరాకాష్ఠ వంటి చమత్కారాన్ని చేమకూర వేంకటకవి తన ‘విజయ విలాసము’ నందు ప్రదర్శించారు.

3. ఇంద్రప్రస్థ నగర మేడల ఔన్నత్యాన్ని వర్ణిస్తూ ఆయన చెప్పిన పద్యమిది:

పున్నమ రేలఁ దత్పురము పొంతనె పో శిఖరాళి దాఁకి వి

చ్ఛిన్న గతిన్ సుధారసము చింది పయిం దిగవాఱ నంతనుం

డి న్నెల సన్నగిల్లు; నది నిక్కము గాదనిరేని యా పదా

ర్వన్నె పసిండి మేడలకు రాఁబని యేమిట సౌధనామముల్ ?

4. ‘సుధ’ అంటే ఒకవైపు ‘అమృతం’, మరొకవైపు ‘సున్నము’. సాధారణంగా సున్నంతో తెల్లగా కట్టిన మేడలను ‘సౌధాలు’ (సుధయా నిర్మితం సౌధమ్) అంటారు. కానీ ఇంద్రప్రస్థంలోని మేడలు సున్నంతో కట్టినవి కావు; అవి పదహారు వన్నెల మేలిమి బంగారు మేడలు (పసిండి మేడలు). మరి బంగారు మేడలకు ‘సౌధాలు’ (సున్నపు మేడలు) అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?పూర్ణిమ నాటి రాత్రి నిండుగా అమృతంతో (సుధతో) నిండిన చంద్రుడు ఆకాశంలో వెళ్తుండగా, ఇంద్రప్రస్థ నగరపు ఆకాశాన్నంటే ఎత్తైన భవనాల శిఖరాలు తగిలి ఆయన శరీరం ఛిద్రమైందట! దాంతో చంద్రునిలోని ‘సుధారసము’ (అమృతధార) ఆ మేడలపై జలజలా కారిపోయింది. అలా అమృతం (సుధ) తో తడిసిపోయినవి కాబట్టే వాటికి ‘సౌధాలు’ అనే పేరు వచ్చిందట.

ఈ విషయం నిజం కాదంటారా? మరి పున్నమి నాటి నుండి చంద్రుడు ఎందుకు రోజురోజుకూ కృశించి, సన్నగిల్లిపోతున్నాడు? తనలోని సుధనంతా ఆ మేడల శిఖరాల తాకిడితో పోగొట్టుకోవడం వల్లే కదా చంద్రుడు క్షీణిస్తున్నాడు! అని చేమకూర చేసిన చమత్కారం అనితరసాధ్యం.

5. చేమకూర చంద్రుణ్ణి ఛిద్రం చేసేంత ఎత్తైన మేడలను ‘సౌధ శబ్ద వ్యుత్పత్తి’తో హేతూత్ప్రేక్షగా మలిస్తే — కొప్పరపు కవులు అదే భావనను ‘అంబర చుంబి’ (ఆకాశాన్ని ముద్దాడే భవనాలు) అనే ప్రౌఢ సమాసంలో పొందుపరిచారు.

6. చేమకూర కావ్యంలో మేడలు ‘బంగారు మేడలు’ కాగా, కొప్పరపు కవుల వర్ణనలో ఆ మేడలు కేవలం ఐశ్వర్య ప్రదర్శనలు కావు; సాక్షాత్తూ ‘లక్ష్మీదేవి నివసించడానికి తగినట్టివి’ (లక్ష్మీవాస యోగ్యంబులు).

7. చేమకూర కవి దృష్టి భవనాల బాహ్య సౌందర్యం, శబ్ద చమత్కారాలపై నిలిస్తే; కొప్పరపు సోదర కవులు భవనాల ఎత్తును చెబుతూనే, వాటిలో నివసించే వారి ‘పుణ్య దాంపత్యాన్ని’, ‘విద్యా విహారాన్ని’, ‘ధర్మనిరతిని’ చిత్రించి భౌతిక ఔన్నత్యానికి ఆధ్యాత్మిక-నైతిక సంస్కారపు పరిపూర్ణతను చేకూర్చారు.

ప్రాచీన ప్రబంధ చక్రవర్తి చేమకూర వేంకటకవి ఇంద్రప్రస్థానికి ఆపాదించిన ‘ఆకాశాన్నంటే సౌధ వైభవాన్ని’, ఆధునిక యుగంలో కొప్పరపు కవులు కారంచేడు నగర భవనాలకు అన్వయించి ప్రబంధ సంప్రదాయ దీప్తిని నిలబెట్టారు.

8. ప్రాచీన విద్యా లక్ష్యం కేవలం ధనార్జనే కాదు; ‘సా విద్యా యా విముక్తయే’ (ఏది మోక్షాన్నిస్తుందో అదే విద్య) అన్నట్లుగా, ఇహలోక సుఖంతో పాటు పరలోక సద్గతిని ఇచ్చేదే ఉత్తమ విద్య. ప్రతి వ్యక్తి అటువంటి సమగ్ర జ్ఞానశీలిగా ఉండడం మన గ్రంథాల్లో  కీర్తించబడింది. ఏ వ్యక్తినింగన్న నిహపరసాధన విద్యా విహారణైక విధము తనర( ఏ మనిషిని చూసినా ఇహపర సాధనమైన సద్విద్యలో తేజరిల్లే జ్ఞానవైభవం కనిపిస్తున్నది.) అని కొప్పరపు కవులు ఈ పద్యంలో చెప్పటంలో పరమార్థమదే. 

9. కులాల మధ్య అంతరాలు, వైషమ్యాలు లేకుండా సామరస్యం వర్ధిల్లడం రామరాజ్యపు ఆదర్శం. "పరస్పరస్నేహయుతాః స్వధర్మానురతాః ప్రజాః" (ప్రజలు ఒకరిపై ఒకరు స్నేహభావంతో, ధర్మబుద్ధితో ఉండాలి) అనే ఆదర్శ ప్రజాస్వామిక, నైతిక భావనను  కొప్పరపు కవులు ‘నిర్వైర గతి’ అనే రమణీయ పదంతో వ్యక్తీకరించారు.

10. ప్రబంధ కావ్యాలలో నగర వర్ణన అంటే సాధారణంగా వేశ్యావాటికలు, గుర్రపుశాలలు, ఏనుగులు ఉంటాయి. కానీ కొప్పరపు కవులు ఆధునిక సామాజిక వికాస చిహ్నాలైన:కళాశాలలు (విద్యా కేంద్రాలు)అలఘు పుస్తకాలయములు (ఆంధ్రదేశంలో గ్రంథాలయోద్యమం నడిచిన కాలపు గ్రంథాలయాలు -)సత్రవాటికలు (అన్నదాన నిలయాలు)ఇద్ద దేవాయతనములు (దివ్య ఆలయాలు)వీటన్నింటినీ ఒకే తాటిపై తెచ్చి, కారంచేడును ఒక సమగ్ర సాంస్కృతిక, వైజ్ఞానిక కేంద్రంగా చిత్రించడం అత్యంత ప్రశంసనీయమైన కావ్య విశేషం.

డా. తాడ్।ఏపల్లి పతంజలి.

ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి గారికి ధన్యవాదములు.

జైహింద్.

కొప్పరపు కవుల 2వ పద్యం. డా. పతంజలి తాడేపల్లి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.


ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి.

[5:53 am, 23/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: చీరాల దగ్గర ఉన్న

 కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 02 వపద్యం

శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన   సీస పద్య సమగ్ర వివరణ:

[5:53 am, 23/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: ఖండాంతరముల నగ్రస్థానముంగొన్న 

యాసియా ఖండమందంద మీను

నిండియా దేశమం దింపు బెంపు వహించు

 చెన్నరాష్ట్రమునకు  చెన్ను నిచ్చి  

దద్రాష్ట్రమునను విద్వద్రాజి గణియింప 

గర్తమండలము విఖ్యాతిఁ గనియె

 నమ్మండలమున ప్రాగబ్ధి రాట్తట పుట

 భేదనంబుల రమావేది యనగ

తే॥గీ॥ అలఘు సంవత్సమేతయై లలిత కళల 

కాలవాలంబునై సమ్యగాంధ్ర దేశ

 కామినీ ప్రేమ రూపమై కలిత శుభవి 

శేషమై పొల్చు కారెముచేడు పురము

అవతారిక (సందర్భం)

పూర్వ పద్యాల్లోని సంప్రదాయ పౌరాణిక భూగోళ విభజనతో (సప్తద్వీపాలు, జంబూద్వీపం) పాటుగా, నవీన భౌగోళిక వ్యవస్థను కూడా దృష్టిలో ఉంచుకొని — ప్రపంచంలోని ఖండాలలో అగ్రగణ్యమైన ఆసియా ఖండం, అందులోని ఇండియా (భారతదేశం), చెన్న రాష్ట్రం (మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ), గర్తపురి (గుంటూరు జిల్లా) క్రమంలో కథాస్థానమైన ‘కారంచేడు’ పుర వైభవాన్ని, దాని కళా సాంస్కృతిక ప్రాభవాన్ని కీర్తిస్తున్న సందర్భమిది.

ప్రతిపదార్థం 

ఖండ +అంతరములన్ = సమస్త ఖండములన్నింటిలోనూ; అగ్ర స్థానమున్ కొన్న = ప్రథమ స్థానాన్ని పొందినట్టి; ఆసియా ఖండమందున్ = ఆసియా ఖండమునందు; అందము ఈను = మిక్కిలి శోభాయమానమైన; ఇండియా దేశమందున్ = భారత దేశమునందు; ఇంపు పెంపు వహించు = అందమును, ఔన్నత్యమును సంతరించుకొన్న; చెన్న రాష్ట్రమునకున్ = మద్రాసు రాష్ట్రమునకు; చెన్నున్ ఇచ్చి = ప్రత్యేకమైన శోభను (అందాన్ని) చేకూర్చి; తత్ రాష్ట్రమునను = ఆ రాష్ట్రమునందు; విద్వత్ రాజి = పండిత సమూహము; గణియింపన్ = కొనియాడగా; గర్తమండలము = గుంటూరు జిల్లా; విఖ్యాతిన్ కనియెన్ = గొప్ప కీర్తిప్రతిష్ఠలను పొందెను; ఆ మండలమునన్ = ఆ గుంటూరు జిల్లా యందు; ప్రాక్ అబ్ధిరాట్ తట = తూర్పు సముద్రపు (బంగాళాఖాతపు) తీరమందలి; పుటభేదనంబులన్ = పెద్ద నగరములలో/పట్టణములలో; రమావేది అనగన్ = లక్ష్మీదేవి నివాసవేదిక అనిపించుకుంటూ; అలఘు సంపత్ సమేతయై = అపరిమితమైన (గొప్పదైన) ఐశ్వర్యములతో కూడినదై; లలిత కళలకున్ = సంగీత, సాహిత్య, నాట్యాది సుకుమార కళలకు; ఆలవాలంబునై = నిలయమై (పాదు వంటిదై); సమ్యక్ = సంపూర్ణమైన; ఆంధ్రదేశ కామినీ = ఆంధ్రదేశమనెడి కాంత యొక్క; ప్రేమ రూపమై = అనురాగ స్వరూపమై; కలిత = ఒప్పుచున్నట్టి; శుభ విశేషమై = సకల మంగళకరమైన వైభవములతో; కారెంపుచేడు పురము = కారంచేడు అను నగరము; పొల్చున్ = ప్రకాశించుచున్నది.

తాత్పర్యము

ప్రపంచంలోని సమస్త ఖండాలలో అగ్రస్థానాన్ని పొందిన ఆసియా ఖండంలో సుందరమైన భారతదేశం వెలుగొందుతున్నది. ఆ ఇండియా దేశంలో సమస్త వైభవాలతో విలసిల్లే 'చెన్న రాష్ట్రం' (మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ) నకు వన్నె తెస్తూ, పండిత సభలలో ప్రశంసలందుకున్న 'గుంటూరు మండలం' ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ మండలంలో తూర్పు సముద్ర తీరపట్టణాలన్నింటికీ లక్ష్మీపీఠం వలె అలరారుతూ; అపారమైన ధనధాన్య సంపదలతో తులతూగుతూ, లలిత కళలకు నిలయమై, సాక్షాత్తూ ఆంధ్రదేశమనే సుందరాంగి యొక్క ప్రేమస్వరూపంలాగా సకల శుభవిశేషాలతో ‘కారంచేడు’ పురము శోభిల్లుతున్నది.

విశేషాలు 

1. ప్రాచీన కావ్యాల్లో జంబూద్వీపం, భరతవర్షం వంటి పౌరాణిక సంకేతాలు సాధారణం కాగా, కొప్పరపు సోదర కవులు నాటి ఆధునిక భౌగోళిక విభజనలైన ‘ఆసియా ఖండము’, ‘ఇండియా దేశము’, ‘చెన్న రాష్ట్రము’ వంటి పదాలను సీస పద్యంలోకి ప్రౌఢంగా చేర్చడం వారి సమన్వయ దృష్టికి, యుగధర్మ స్పృహకు నిదర్శనం. ఆధునికతను ప్రాచీన కావ్య పద్ధతిలో ఒదిగించిన అపురూప శిల్పమిది.

2. చెన్న రాష్ట్రమునకుఁ జెన్ను నిచ్చి — ఇక్కడ ‘చెన్న’ (మద్రాసు పట్టణపు పేరు) మరియు ‘చెన్ను’ (అందము/సౌందర్యము) అను పదాల కలయికతో అందమైన శబ్ద చమత్కారాన్ని సాధించారు.

3. 'ఆలవాలము' అంటే చెట్టు మొదట్లో నీరు నిలవడానికి చేసే ‘పాదు’. మొక్క ఎదగడానికి పాదు ఎంత ముఖ్యమో, కారంచేడు గ్రామం సంగీత, సాహిత్య, నాటక, వేదాంత విద్యలనే లలిత కళలు విస్తరించడానికి ప్రధాన పోషక కేంద్రంగా నిలిచిందని కవుల భావన. ఆ గ్రామ విద్యాపోషణను ఈ సమాసం ప్రస్ఫుటం చేస్తోంది.

4. పూర్వ పద్యంలో ఆంధ్రదేశాన్ని భూదేవి నుదుటి ‘తిలకం’గా వర్ణించిన కవులు, ఇక్కడ మరింత భావయుక్తంగా — మొత్తం ఆంధ్రదేశమే ఒక సుందర స్త్రీమూర్తి అయితే, ఆమె హృదయపూర్వకమైన "ప్రేమ లేదా అనురాగమే రూపం దాల్చిందా" అన్నట్లు కారంచేడు వెలుగొందుతోందని అనడం విశిష్టమైన ఉత్ప్రేక్షారూపక కల్పన.

5. కారంచేడు ప్రాంతపు వాణిజ్య, వ్యవసాయ సుభిక్షతను లక్ష్మీదేవి స్థానంగా (రమావేది) సంభావించారు. ‘అలఘు’ అనగా లఘువు కానిది (మిక్కిలి గొప్పదైనది). అపారమైన సంపదలతో కూడి, పండితులను ఆదరించే సంస్కృతి ఉన్న క్షేత్రమని పద్యం ద్వారా స్పష్టమవుతుంది.

6. కొప్పరపు సోదర కవులు తమ పద్యంలో భారతదేశము అనకుండా    ‘ఇండియా దేశమందు’ అని ప్రయోగించడం వెనుక అటు చారిత్రక, భాషాశాస్త్ర నేపథ్యం, ఇటు కావ్య నిర్మాణపరమైన అద్భుత స్వారస్యం దాగి ఉన్నాయి.

7. కొప్పరపు కవులు ఆశుకవితా దిగ్గజాలు, శబ్దాలంకార ప్రయోగంలో సిద్ధహస్తులు. ఈ పద్యంలో వారు ‘ఇండియా’ అనే పదాన్ని తీసుకురావడానికి ప్రధాన కారణాలు:

8. ఇక్కడ ‘ఆసియా ఖండమందందమీను’ అన్న తర్వాత వచ్చే నకారపు పొల్లుతో కలిసి ‘నిండియా దేశమందు’ అంటూ, వెంటనే ‘ఇంపు’, ఆ తర్వాత ‘చెన్న’ – ‘చెన్ను’ అంటూ సాగిన శబ్ద నడకలో అద్భుతమైన అంత్యానుప్రాస, ఛేకానుప్రాసల జిగి పుట్టింది. ‘భారతదేశము’ అని ఉంటే ఈ విధమైన నాద సౌకుమార్యం, సమాన మాత్రల లయ కుదిరేది కాదు.

9. కొప్పరపు కవులు జీవించిన కాలంలో అప్పటికే ప్రపంచ వేదికలపై, రాజకీయ ఉద్యమాలలో దేశాన్ని ‘ఇండియా’గా పిలవడం సర్వసాధారణమైంది. సంప్రదాయ కావ్యాల్లో కేవలం ‘భరతఖండం’ లేదా ‘జంబూద్వీపం’ వంటి పౌరాణిక పేర్లకే పరిమితం కాకుండా, ఆధునిక ప్రజల నాలుకలపై నానుతున్న ‘ఆసియా’, ‘ఇండియా’, ‘చెన్న రాష్ట్రం’ (Madras Presidency) వంటి పేర్లను సంప్రదాయ ఛందస్సులో సహజంగా ఒదిగించి కాలానుగుణమైన జాతీయతా స్పృహను చాటారు.

10. ‘ఇండియా’ అనేది పరాయివారు బలవంతంగా రుద్దిన అవమానకరమైన పదం కాదు; అది మన సనాతన మూలాల నుంచే వికసించిన విశ్వజనీన నామం:

మన వైదిక సప్తసింధు నదులలో ప్రధానమైనది ‘సింధు’.

ప్రాచీన పర్షియన్లు (పారశీకులు) సకారాన్ని హకారంగా పలికే ధ్వని నియమం (Sound Shift) వల్ల ‘సింధు’ కాస్తా ‘హిందూ’ అయింది.

అక్కడి నుండి గ్రీకులకు వెళ్ళేసరికి ప్రాచీన గ్రీకు భాషలో ఆరంభ హకారోచ్చారణ (Aspiration) లోపించి ‘హిందూ’ కాస్తా ‘ఇండోస్’ (Indos) గా, దేశం ‘ఇండియా’ (India) గా మారింది. మెగస్తనీస్ రచించిన గ్రంథం పేరు కూడా ‘ఇండికా’ (Indica) నే.

కాబట్టి ‘ఇండియా’ అంటే వేరే ఏదీ కాదు — "సింధు నదీ పరీవాహక ప్రాంతపు పవిత్ర నాగరికత" అనే ప్రాచీన భారతీయ అస్తిత్వమే.

India, that is Bharat’  అంటూ బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్, రాజ్యాంగ పరిషత్ పెద్దలు రాజ్యాంగపు మొదటి అధికరణంలోనే ఈ సమతుల్యతను అద్భుతంగా సాధించారు.

11. అంతర్జాతీయంగా, ప్రపంచ ఒప్పందాలలో, దౌత్య సంబంధాలలో శతాబ్దాలుగా స్థిరపడిపోయిన ‘ఇండియా’ పేరును అధికారికంగా కొనసాగిస్తూనే,అంతర్గతంగా మన సాంస్కృతిక, పౌరాణిక, చారిత్రక వారసత్వానికి ప్రతీక అయిన ‘భారత్’ను సమాన ప్రాతిపదికన నిలిపారు. మొదటి పేరు ప్రపంచానికి మన చిరునామా అయితే,  రెండవది మన అంతరంగపు ఆత్మ.

12. జర్మనీ (Germany) ని అంతర్జాతీయంగా ఎవరూ వారి సొంత భాషా పదమైన ‘డాయ్‌చ్‌లాండ్’ (Deutschland) అనరు.గ్రీస్ (Greece) ను వారి అసలు పేరు ‘హెల్లాస్’ (Hellas) అని పిలవరు.పర్షియా 'ఇరాన్'గా మారినా, వారి భాషను ప్రపంచం ఇప్పటికీ 'పర్షియన్' అనే అంటుంది.


13. సైన్స్, భూగోళ శాస్త్రాలలో స్థిరపడిన ‘ఇండియన్ ఓషన్’ (హిందూ మహాసముద్రం), చరిత్రలోని ‘ఇండో-ఆర్యన్’, భౌగోళిక రాజకీయాలలోని ‘ఇండో-పసిఫిక్’ వంటి విస్తృత పదబంధాలను మార్చడం ప్రపంచ విజ్ఞానానికే గందరగోళం కలిగిస్తుంది. అలాగే మన డిజిటల్ గుర్తింపు ‘.in’ ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్థిరపడిపోయింది.

14. అందుకే కొప్పరపు కవులు ‘ఇండియా దేశమం దింపు బెంపు వహించు’ అనడంలో — ఆ పేరుతో ప్రపంచమంతటా విస్తరించిన మన దేశపు ప్రాచీన నాగరికతా కీర్తిని, ఆధునిక రాజనీతి పరిధిని రెండింటినీ ఏకకాలంలో స్మరించిన కవితా స్వారస్యమూ, దార్శనికతా స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి🙏🕉️🙏

పతంజలి మహోదయులకు ధన్యవాదములు.

జైహింద్.

చీరాల దగ్గర ఉన్న కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల పద్యాలు-01.... డా. పతంజలి తాడేపల్లి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.


ఆచార్య తాడేపల్లి.పతంజలి 

చీరాల దగ్గర ఉన్న కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల పద్యాలు-01

శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన   సీస పద్య సమగ్ర వివరణ:

ఆ యాంధ్ర విషయమందంద చందమ్ము లఁ

 జెన్న రాష్ట్రము యశశ్రీఁ జెలంగె

 దద్రాష్ట్రమునను విద్వద్రాజి గణియింప

 గర్తపూర్మండలాగ్రము రహించె 

ఆమండలమునఁ బ్రాగబ్ధి రాట్తట పుట

భేదనంబుల రమావేది యగుచు 

దద్రమావేదికుద్యద్దీప్తిఁ గూర్చు కృ

 ష్ణా కులకైంద్రి దిక్స్థ లిఁ దలర్చి

తే॥గీ॥ శుకపురక్షీర పురజన నికరసౌఖ్య

 కర వరాఢ్యంబునై యశస్సరసిజాత

 లోచనానందదంబై యలోక శుభవి

 శేష మైయొప్పు గారెముచేడు పురము  34

అవతారిక (సందర్భం)

పూర్వ పద్యాలలో సప్తద్వీపాలు, జంబూద్వీపం, భారతదేశం, ఆంధ్రదేశపు వైభవాన్ని విశాల దృక్కోణంలో వర్ణించిన కవులు, ఈ పద్యంలో కథా నాయకి/కృతిపతి నివసించే నిర్దిష్టమైన పుణ్యక్షేత్రమైన ‘కారంచేడు’ (కారెంపుచేడు) నగరాన్ని భౌగోళిక, సాంస్కృతిక ఎల్లలతో వర్ణిస్తూ కావ్య రంగాన్ని ఆవిష్కరిస్తున్నారు.

ప్రతిపదార్థం 

ఆ ఆంధ్ర విషయమందున్ = అటువంటి ప్రసిద్ధమైన ఆంధ్రదేశమునందు; అందచందమ్ములన్ = సకల సౌందర్య వైభవములతో; చెన్న రాష్ట్రము = చెన్న రాష్ట్రము (నాటి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ / చెన్నపట్టణ ప్రావిన్స్); యశః శ్రీన్ = కీర్తిసంపదలతో; చెలంగెన్ = విలసిల్లెను; తత్ రాష్ట్రమునను = ఆ రాష్ట్రమునందు; విద్వత్ రాజి = పండిత సమూహము; గణియింపన్ = లెక్కించి కొనియాడగా; గర్తపూర్ మండల అగ్రము = గుంటూరు జిల్లా (గర్తపురి మండలం) శ్రేష్ఠమైనదై; రహించెన్ = ప్రకాశించెను; ఆ మండలమునన్ = ఆ గుంటూరు మండలమునందు; ప్రాక్ అబ్ధిరాట్ తట = తూర్పు సముద్రపు (బంగాళాఖాతపు) తీరమందలి; పుటభేదనంబులన్ = గొప్ప నగరములలో/పట్టణములలో; రమావేది అగుచున్ = లక్ష్మీదేవికి పీఠము వంటిదై (సంపదలకు నిలయమై); తత్ రమావేదికిన్ = ఆ సంపదల వేదికకు; ఉద్యత్ దీప్తిన్ కూర్చు = మిక్కిలి ప్రకాశాన్ని, శోభను సమకూర్చే; కృష్ణా కులక ఐంద్రి దిక్ స్థలిన్ = కృష్ణాజిల్లాకు తూర్పు దిక్కునందు (లేదా కృష్ణానదీ తీరప్రాంత దిగ్భాగమున); తలర్చి = ప్రసిద్ధిచెంది; శుకపుర = చిలకలూరిపేట (శుకపురము); క్షీరపుర = పాలపర్రు/పాలేరు మొదలైన నగరాల (క్షీరపుర); జన నికర = ప్రజల సమూహమునకు; సౌఖ్యకర = సుఖములను కలిగించే; వర ఆఢ్యంబునై = శ్రేష్ఠమైన సంపదలతో నిండినదై; యశస్ సరసిజాత లోచన = కీర్తి అనే తామర రేకుల వంటి కన్నులు గల స్త్రీకి; ఆనందదంబై = సంతోషాన్ని కలిగించునదై; అలోక శుభ విశేషమై = సాటిలేని దివ్యమైన శుభ పరంపరలతో; కారెంపుచేడు పురము = కారంచేడు అను నగరము; ఒప్పున్ = శోభిల్లుచున్నది.

తాత్పర్యము

ఆంధ్రదేశంలో సకల సౌందర్యాలు, కీర్తిసంపదలతో 'చెన్న రాష్ట్రం' (మద్రాసు రాష్ట్రం) విలసిల్లింది. ఆ రాష్ట్రంలో పండితులు మెచ్చుకునే రీతిలో 'గుంటూరు మండలం' (గర్తపురి) అత్యున్నత స్థానంలో ప్రకాశించింది. ఆ మండలంలో తూర్పు సముద్ర తీరప్రాంత పట్టణాలన్నింటికీ లక్ష్మీదేవి నివాస వేదికలా ఉంటూ, ఆ వేదికకు విశేష శోభను సమకూర్చే కృష్ణా-సముద్ర సంగమ తీరప్రాంతాన వెలుగొందుతూ; చిలకలూరిపేట (శుకపురము), పాలపర్రు (క్షీరపురము) వంటి చుట్టుపక్కల నగరాల ప్రజలందరికీ సుఖసౌఖ్యాలను, శ్రేష్ఠమైన సంపదలను అందిస్తూ, కీర్తికన్యకకు ఆనందాన్ని పంచుతూ, అనితరసాధ్యమైన సకల శుభాలతో ‘కారంచేడు’ పురము అత్యంత వైభవంగా విరాజిల్లుతున్నది.

విశేషాలు 

1. పూర్వ కావ్యాలలో కావ్య వేదికను పరిచయం చేసే పద్ధతి ఒకటుండేది — భూమండలం నుండి దేశం, దేశం నుండి మండలం, మండలం నుండి నగరం, నగరం నుండి రాజగృహం దాకా వర్ణనా శిల్పాన్ని తీసుకురావడం. కొప్పరపు కవులు కూడా జంబూద్వీపం → ఆంధ్రదేశం → చెన్నరాష్ట్రం → గర్తపురి (గుంటూరు) → కారంచేడుఅంటూ ఒక కెమెరా జూమ్ చేసినట్లుగా పాఠకుడి దృష్టిని క్రమంగా కథాస్థానమైన కారంచేడు పైకి మళ్ళించారు.

2. ప్రాచీన కావ్యాలలో తెలుగు గ్రామాల పేర్లను సంస్కృతీకరించి చెప్పడం ప్రబంధ కవుల పరిపాటి. ఉదాహరణకు శ్రీ నాథుడు ‘క్రీడాభిరామం’లో ఓరుగల్లును ‘ఏకశిలానగరం’ అన్నాడు. గుంటూరును ప్రాచీన శాసనాల్లో మరియు కావ్యాల్లో ‘గర్తపురి’ (గుంట = గర్తము) అని వ్యవహరిస్తారు. కొప్పరపు కవులు కూడా  ఈ పద్ధతిని అనుసరిస్తూ గుంటూరును   గర్తపురి  అన్నారు. చిలకల ఊరు (చిలకలూరిపేట) ను 'శుకపురము' అని, పాల ఊరు (పాలకొల్లు) ను క్షీరపురము అని కవితాత్మకంగా సంస్కృతీకరించారు..

3. అమరకోశంలో పుట భేదనము అంటే స్థానీయ పట్టణము అ ని చెబుతూ గమ్మత్తైన  వ్యుత్పత్తి ఇచ్చారు. పుటములనగా ఘటాదులు. ఆవి ఈ పట్టణమునందు ఒరయుట వలన వ్రక్కలవుతాయట. అందుకని పట్టణాన్ని పుట భేదనమన్నారట. ( అమరకోశము 216 వపుట. శ్రీ జయ లక్ష్మీ  పబ్లికేషన్స్, హైదరాబాద్) 

4. ఇది విచిత్రంగా, అతిశయోక్తిగా అనిపించినప్పటికీ, ప్రాచీన సంస్కృత నిఘంటుకారులు మరియు శాస్త్రకారుల దృక్కోణంలో దీని వెనుక లోతైన వాణిజ్య, సామాజిక, భాషాశాస్త్ర సమన్వయాలు ఉన్నాయి. ప్రాచీన కాలంలో నేటి ప్లాస్టిక్, గాజు లేదా లోహపు పాత్రల వలె కాకుండా ధాన్యం, నెయ్యి, నూనె, సుగంధ ద్రవ్యాలు, రసాలు, కల్లు వంటి సమస్త ద్రవ, ఘన పదార్థాల రవాణాకు మట్టికుండలే (ఘటాదులే / భాండములే) ప్రధానమైన పాత్రలు.

5. ఒక సాధారణ పల్లెటూరిలో లేదా చిన్న గ్రామంలో ఒకరినొకరు తాకకుండా విశాలంగా తిరిగే అవకాశం ఉంటుంది.కానీ ‘స్థానీయకం’ / ‘పుటభేదనం’ అనేది ఒక ప్రధాన వాణిజ్య రాజధాని లేదా పెద్ద రేవు పట్టణం 

6. అక్కడ విపణులు (సంతలు, అంగళ్ళు), ఎగుమతి-దిగుమతి వ్యాపారాలు ఎంత కిక్కిరిసిపోయి ఉండేవంటే — జనం ఒకరినొకరు తోసుకుంటూ, బండ్లు, పశువులు ఒకదానికొకటి రాసుకుంటూ నడిచేవారు. ఆ విపరీతమైన జనసందోహం లో చేతుల్లోనో, కావళ్ళలోనో, బండ్లలోనో తీసుకెళ్లే మట్టికుండలు ఒకదానికొకటి ఒరుసుకుని ‘ఠపీ’మని పగిలిపోయేంత రద్దీ ఉండేదట!అనగా, "కుండలు పగిలేంత రద్దీ ఉన్న మహా విపణి" అని చెప్పడం ద్వారా నగరపు జనసాంద్రతను, ఆర్థిక లావాదేవీల వైభవాన్ని వ్యంగ్యమర్యాదతో కళ్లకు కట్టారు

7. .ఆనాడు  కారంచేడు పరిసరాల్లో తూర్పు తీరప్రాంత వాణిజ్యం విలసిల్లింది; ధాన్యం, వస్త్రాలు, వ్యవసాయ సంపదలను రాశులుగా పోసి మూటలు విప్పి క్రయవిక్రయాలు సాగించే గొప్ప అంగళ్ళ వీధులు (సర్వవస్తు విపణులు) ఉన్నాయని చెప్పడానికే కొప్పరపు  కవులు అమరకోశ ప్రసిద్ధమైన ఈ శబ్దాన్ని ఎంతో ఔచిత్యవంతంగా ప్రయోగించారు.ఈ వ్యుత్పత్తి పైకి హాస్యస్ఫోరకంగా కనిపించినా, నాటి కావ్య, నిఘంటు సంప్రదాయంలో ఒక నగరపు అపారమైన జన రద్దీని, వాణిజ్య సంచలనాన్ని వ్యక్తీకరించడానికి వాడిన ఒక అద్భుతమైన సాంకేతిక పదచిత్రం

8. రమావేది - ఉత్ప్రేక్షా రూపక చమత్కారం:

కారంచేడు గ్రామం కేవలం ఒక పల్లెటూరు మాత్రమే కాదు, ప్రాచీన కాలం నుండి అపారమైన వ్యవసాయ, వాణిజ్య సంపదలతో తులతూగిన గడ్డ. అందుకే దానిని సాక్షాత్తూ లక్ష్మీదేవి కొలువుదీరిన యజ్ఞవేదిక వంటిదని ‘రమావేది’ అని కొప్పరపు కవులు  రూపకం చేశారు.

9. యశస్సరసిజాత లోచన:

కీర్తిని ఒక పద్మాక్షితో (తామరకన్నుల సుందరితో) పోల్చడం సంస్కృత సాహిత్యంలోని విశిష్ట రూపకం. కారంచేడు ప్రజల ధర్మగుణం, దానశీలత ఆ కీర్తికన్యకకు అమితమైన సంతోషాన్ని కలిగిస్తున్నాయని  కొప్పరపు కవుల  వర్ణనకు జయహో.

పతంజలి తాడేపల్లి.ఖండాంతరముల నగ్రస్థానముంగొన్న 

యాసియా ఖండమందంద మీను

నిండియా దేశమం దింపు బెంపు వహించు

 చెన్నరాష్ట్రమునకు  చెన్ను నిచ్చి  

దద్రాష్ట్రమునను విద్వద్రాజి గణియింప 

గర్తమండలము విఖ్యాతిఁ గనియె

 నమ్మండలమున ప్రాగబ్ధి రాట్తట పుట

 భేదనంబుల రమావేది యనగ

తే॥గీ॥ అలఘు సంవత్సమేతయై లలిత కళల 

కాలవాలంబునై సమ్యగాంధ్ర దేశ

 కామినీ ప్రేమ రూపమై కలిత శుభవి 

శేషమై పొల్చు కారెముచేడు పురము

అవతారిక (సందర్భం)

పూర్వ పద్యాల్లోని సంప్రదాయ పౌరాణిక భూగోళ విభజనతో (సప్తద్వీపాలు, జంబూద్వీపం) పాటుగా, నవీన భౌగోళిక వ్యవస్థను కూడా దృష్టిలో ఉంచుకొని — ప్రపంచంలోని ఖండాలలో అగ్రగణ్యమైన ఆసియా ఖండం, అందులోని ఇండియా (భారతదేశం), చెన్న రాష్ట్రం (మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ), గర్తపురి (గుంటూరు జిల్లా) క్రమంలో కథాస్థానమైన ‘కారంచేడు’ పుర వైభవాన్ని, దాని కళా సాంస్కృతిక ప్రాభవాన్ని కీర్తిస్తున్న సందర్భమిది.

ప్రతిపదార్థం 

ఖండ +అంతరములన్ = సమస్త ఖండములన్నింటిలోనూ; అగ్ర స్థానమున్ కొన్న = ప్రథమ స్థానాన్ని పొందినట్టి; ఆసియా ఖండమందున్ = ఆసియా ఖండమునందు; అందము ఈను = మిక్కిలి శోభాయమానమైన; ఇండియా దేశమందున్ = భారత దేశమునందు; ఇంపు పెంపు వహించు = అందమును, ఔన్నత్యమును సంతరించుకొన్న; చెన్న రాష్ట్రమునకున్ = మద్రాసు రాష్ట్రమునకు; చెన్నున్ ఇచ్చి = ప్రత్యేకమైన శోభను (అందాన్ని) చేకూర్చి; తత్ రాష్ట్రమునను = ఆ రాష్ట్రమునందు; విద్వత్ రాజి = పండిత సమూహము; గణియింపన్ = కొనియాడగా; గర్తమండలము = గుంటూరు జిల్లా; విఖ్యాతిన్ కనియెన్ = గొప్ప కీర్తిప్రతిష్ఠలను పొందెను; ఆ మండలమునన్ = ఆ గుంటూరు జిల్లా యందు; ప్రాక్ అబ్ధిరాట్ తట = తూర్పు సముద్రపు (బంగాళాఖాతపు) తీరమందలి; పుటభేదనంబులన్ = పెద్ద నగరములలో/పట్టణములలో; రమావేది అనగన్ = లక్ష్మీదేవి నివాసవేదిక అనిపించుకుంటూ; అలఘు సంపత్ సమేతయై = అపరిమితమైన (గొప్పదైన) ఐశ్వర్యములతో కూడినదై; లలిత కళలకున్ = సంగీత, సాహిత్య, నాట్యాది సుకుమార కళలకు; ఆలవాలంబునై = నిలయమై (పాదు వంటిదై); సమ్యక్ = సంపూర్ణమైన; ఆంధ్రదేశ కామినీ = ఆంధ్రదేశమనెడి కాంత యొక్క; ప్రేమ రూపమై = అనురాగ స్వరూపమై; కలిత = ఒప్పుచున్నట్టి; శుభ విశేషమై = సకల మంగళకరమైన వైభవములతో; కారెంపుచేడు పురము = కారంచేడు అను నగరము; పొల్చున్ = ప్రకాశించుచున్నది.

తాత్పర్యము

ప్రపంచంలోని సమస్త ఖండాలలో అగ్రస్థానాన్ని పొందిన ఆసియా ఖండంలో సుందరమైన భారతదేశం వెలుగొందుతున్నది. ఆ ఇండియా దేశంలో సమస్త వైభవాలతో విలసిల్లే 'చెన్న రాష్ట్రం' (మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ) నకు వన్నె తెస్తూ, పండిత సభలలో ప్రశంసలందుకున్న 'గుంటూరు మండలం' ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ మండలంలో తూర్పు సముద్ర తీరపట్టణాలన్నింటికీ లక్ష్మీపీఠం వలె అలరారుతూ; అపారమైన ధనధాన్య సంపదలతో తులతూగుతూ, లలిత కళలకు నిలయమై, సాక్షాత్తూ ఆంధ్రదేశమనే సుందరాంగి యొక్క ప్రేమస్వరూపంలాగా సకల శుభవిశేషాలతో ‘కారంచేడు’ పురము శోభిల్లుతున్నది.

విశేషాలు 

1. ప్రాచీన కావ్యాల్లో జంబూద్వీపం, భరతవర్షం వంటి పౌరాణిక సంకేతాలు సాధారణం కాగా, కొప్పరపు సోదర కవులు నాటి ఆధునిక భౌగోళిక విభజనలైన ‘ఆసియా ఖండము’, ‘ఇండియా దేశము’, ‘చెన్న రాష్ట్రము’ వంటి పదాలను సీస పద్యంలోకి ప్రౌఢంగా చేర్చడం వారి సమన్వయ దృష్టికి, యుగధర్మ స్పృహకు నిదర్శనం. ఆధునికతను ప్రాచీన కావ్య పద్ధతిలో ఒదిగించిన అపురూప శిల్పమిది.

2. చెన్న రాష్ట్రమునకుఁ జెన్ను నిచ్చి — ఇక్కడ ‘చెన్న’ (మద్రాసు పట్టణపు పేరు) మరియు ‘చెన్ను’ (అందము/సౌందర్యము) అను పదాల కలయికతో అందమైన శబ్ద చమత్కారాన్ని సాధించారు.

3. 'ఆలవాలము' అంటే చెట్టు మొదట్లో నీరు నిలవడానికి చేసే ‘పాదు’. మొక్క ఎదగడానికి పాదు ఎంత ముఖ్యమో, కారంచేడు గ్రామం సంగీత, సాహిత్య, నాటక, వేదాంత విద్యలనే లలిత కళలు విస్తరించడానికి ప్రధాన పోషక కేంద్రంగా నిలిచిందని కవుల భావన. ఆ గ్రామ విద్యాపోషణను ఈ సమాసం ప్రస్ఫుటం చేస్తోంది.

4. పూర్వ పద్యంలో ఆంధ్రదేశాన్ని భూదేవి నుదుటి ‘తిలకం’గా వర్ణించిన కవులు, ఇక్కడ మరింత భావయుక్తంగా — మొత్తం ఆంధ్రదేశమే ఒక సుందర స్త్రీమూర్తి అయితే, ఆమె హృదయపూర్వకమైన "ప్రేమ లేదా అనురాగమే రూపం దాల్చిందా" అన్నట్లు కారంచేడు వెలుగొందుతోందని అనడం విశిష్టమైన ఉత్ప్రేక్షారూపక కల్పన.

5. కారంచేడు ప్రాంతపు వాణిజ్య, వ్యవసాయ సుభిక్షతను లక్ష్మీదేవి స్థానంగా (రమావేది) సంభావించారు. ‘అలఘు’ అనగా లఘువు కానిది (మిక్కిలి గొప్పదైనది). అపారమైన సంపదలతో కూడి, పండితులను ఆదరించే సంస్కృతి ఉన్న క్షేత్రమని పద్యం ద్వారా స్పష్టమవుతుంది.

6. కొప్పరపు సోదర కవులు తమ పద్యంలో భారతదేశము అనకుండా    ‘ఇండియా దేశమందు’ అని ప్రయోగించడం వెనుక అటు చారిత్రక, భాషాశాస్త్ర నేపథ్యం, ఇటు కావ్య నిర్మాణపరమైన అద్భుత స్వారస్యం దాగి ఉన్నాయి.

7. కొప్పరపు కవులు ఆశుకవితా దిగ్గజాలు, శబ్దాలంకార ప్రయోగంలో సిద్ధహస్తులు. ఈ పద్యంలో వారు ‘ఇండియా’ అనే పదాన్ని తీసుకురావడానికి ప్రధాన కారణాలు:

8. ఇక్కడ ‘ఆసియా ఖండమందందమీను’ అన్న తర్వాత వచ్చే నకారపు పొల్లుతో కలిసి ‘నిండియా దేశమందు’ అంటూ, వెంటనే ‘ఇంపు’, ఆ తర్వాత ‘చెన్న’ – ‘చెన్ను’ అంటూ సాగిన శబ్ద నడకలో అద్భుతమైన అంత్యానుప్రాస, ఛేకానుప్రాసల జిగి పుట్టింది. ‘భారతదేశము’ అని ఉంటే ఈ విధమైన నాద సౌకుమార్యం, సమాన మాత్రల లయ కుదిరేది కాదు.

9. కొప్పరపు కవులు జీవించిన కాలంలో అప్పటికే ప్రపంచ వేదికలపై, రాజకీయ ఉద్యమాలలో దేశాన్ని ‘ఇండియా’గా పిలవడం సర్వసాధారణమైంది. సంప్రదాయ కావ్యాల్లో కేవలం ‘భరతఖండం’ లేదా ‘జంబూద్వీపం’ వంటి పౌరాణిక పేర్లకే పరిమితం కాకుండా, ఆధునిక ప్రజల నాలుకలపై నానుతున్న ‘ఆసియా’, ‘ఇండియా’, ‘చెన్న రాష్ట్రం’ (Madras Presidency) వంటి పేర్లను సంప్రదాయ ఛందస్సులో సహజంగా ఒదిగించి కాలానుగుణమైన జాతీయతా స్పృహను చాటారు.

10. ‘ఇండియా’ అనేది పరాయివారు బలవంతంగా రుద్దిన అవమానకరమైన పదం కాదు; అది మన సనాతన మూలాల నుంచే వికసించిన విశ్వజనీన నామం:

మన వైదిక సప్తసింధు నదులలో ప్రధానమైనది ‘సింధు’.

ప్రాచీన పర్షియన్లు (పారశీకులు) సకారాన్ని హకారంగా పలికే ధ్వని నియమం (Sound Shift) వల్ల ‘సింధు’ కాస్తా ‘హిందూ’ అయింది.

అక్కడి నుండి గ్రీకులకు వెళ్ళేసరికి ప్రాచీన గ్రీకు భాషలో ఆరంభ హకారోచ్చారణ (Aspiration) లోపించి ‘హిందూ’ కాస్తా ‘ఇండోస్’ (Indos) గా, దేశం ‘ఇండియా’ (India) గా మారింది. మెగస్తనీస్ రచించిన గ్రంథం పేరు కూడా ‘ఇండికా’ (Indica) నే.

కాబట్టి ‘ఇండియా’ అంటే వేరే ఏదీ కాదు — "సింధు నదీ పరీవాహక ప్రాంతపు పవిత్ర నాగరికత" అనే ప్రాచీన భారతీయ అస్తిత్వమే.

India, that is Bharat’  అంటూ బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్, రాజ్యాంగ పరిషత్ పెద్దలు రాజ్యాంగపు మొదటి అధికరణంలోనే ఈ సమతుల్యతను అద్భుతంగా సాధించారు.

11. అంతర్జాతీయంగా, ప్రపంచ ఒప్పందాలలో, దౌత్య సంబంధాలలో శతాబ్దాలుగా స్థిరపడిపోయిన ‘ఇండియా’ పేరును అధికారికంగా కొనసాగిస్తూనే,అంతర్గతంగా మన సాంస్కృతిక, పౌరాణిక, చారిత్రక వారసత్వానికి ప్రతీక అయిన ‘భారత్’ను సమాన ప్రాతిపదికన నిలిపారు. మొదటి పేరు ప్రపంచానికి మన చిరునామా అయితే,  రెండవది మన అంతరంగపు ఆత్మ.

12. జర్మనీ (Germany) ని అంతర్జాతీయంగా ఎవరూ వారి సొంత భాషా పదమైన ‘డాయ్‌చ్‌లాండ్’ (Deutschland) అనరు.గ్రీస్ (Greece) ను వారి అసలు పేరు ‘హెల్లాస్’ (Hellas) అని పిలవరు.పర్షియా 'ఇరాన్'గా మారినా, వారి భాషను ప్రపంచం ఇప్పటికీ 'పర్షియన్' అనే అంటుంది.


13. సైన్స్, భూగోళ శాస్త్రాలలో స్థిరపడిన ‘ఇండియన్ ఓషన్’ (హిందూ మహాసముద్రం), చరిత్రలోని ‘ఇండో-ఆర్యన్’, భౌగోళిక రాజకీయాలలోని ‘ఇండో-పసిఫిక్’ వంటి విస్తృత పదబంధాలను మార్చడం ప్రపంచ విజ్ఞానానికే గందరగోళం కలిగిస్తుంది. అలాగే మన డిజిటల్ గుర్తింపు ‘.in’ ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్థిరపడిపోయింది.

14. అందుకే కొప్పరపు కవులు ‘ఇండియా దేశమం దింపు బెంపు వహించు’ అనడంలో — ఆ పేరుతో ప్రపంచమంతటా విస్తరించిన మన దేశపు ప్రాచీన నాగరికతా కీర్తిని, ఆధునిక రాజనీతి పరిధిని రెండింటినీ ఏకకాలంలో స్మరించిన కవితా స్వారస్యమూ, దార్శనికతా స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి🙏🕉️🙏

ఇంత చక్కని వ్యాఖ్యనందించి కొప్పరపుకవుల పద్యాన్ని సుగమం చేసిన ఆచార్య పతంజలి మహోదయులకు వందనమందారాలు.

జైహింద్.