గణనీయంబగు భాషలందు తెలుగున్ గాంచంగ మేల్మేలు.. తాన్ విన సొంపై , ప్రకటించు భావ సరళిన్ దృప్తిన్, విశేషించి పల్ ఘన కావ్యామృత సంవిధాన మహిమల్ గాంచంగ నాంధ్రామృతం బను యీ బ్లాగును గొల్పి యుంటి. కనుడీ ! ఆంధ్రామృతం బందుడీ ! .

24, మే 2024, శుక్రవారం

శ్రీధరీయం. 96 మరియు 97.బ్రహ్మశ్రీ ధూళిపాళ మహాదేవమణి

0 comments

జైశ్రీరామ్.

బ్రహ్మశ్రీ మహాదేవమణి ధూళిపాళ 

🌹శ్రీధరీయం 96🌹

సద్యఃస్ఫూర్తి విరాజమాన ధిషణా 

చాంపేయ సంపత్ప్రదామ్

విద్యుత్కోటి సమానగాత్ర రుచిరాం 

వేదప్రభా శాటికామ్

మాద్య ద్వీక్షణ పుంజికా వివృత పశ్యత్ఫాల భాగ్యోదయామ్

పద్యార్చ్యాం మణిమానసాబ్జ నిలయామ్ 

 శ్రీ శ్రీధరీం భావయే.

🌹మణిశింజిని 🌹

ఎంతటి మహాకవియైనా , పండితవరేణ్యుడైనా తనకు అవసరం అయిన సమయానికి తనకు సిద్ధించిన విషయం గుర్తుకు రాకపోతే ఎందుకూ లాభంలేదు.ఆసద్యఃస్ఫూర్తిని అమ్మవారే ప్రసాదించాలి.అది ధిషణ అనే మెరుపు తీగెల తో మెరిస్తే అదే కవిపండితులకు మంచి సంపద.దాన్ని ఆశాంభవీ దేవి ప్రసాదిస్తుంది.

🥀ఆతల్లి పయ్యెద గా వేసుకొనే వస్త్రం మామూలు బట్టకాదు.వేదచైతన్యమే ఆతల్లికి పైవస్త్రంగా మారింది.🥀 మన్మథ బాణాలకు కూడా లొంగని ఆ శాంకరీ దేవి మత్తెంకిచే చూపులకు శంకరుడు వివశుడై  ఆనందంతో ఉప్పొంగ గా దేహచైతన్యంతో మరింత భాగ్యవంతుడౌతాడు.🥀ఆతల్లి నా మనోబ్జంలో నివసిస్తూ నా పద్యశ్లోకాలతో సేవింపదగినది అవుతోంది.అట్టి మదుపాస్య శ్రీధరిని సంభావిస్తున్నాను.🥀

          🌹 శ్రీధరీయం 97 🌹

కోటీరంబు కవీంద్రకోటికి , వచఃకోటీక ఝాటోల్లసత్

శాటీకంబు విరించి బోటికి, మనస్సౌరభ్య ఘుంఘుంఘుమత్

పాటీరంబు మహత్ సుహృత్పటలికిన్ ,

ప్రాంచన్మనీషా స్ఫురత్

ధాటీకంబుల నీపదార్చనను సంభావించనీ శ్రీధరీ !

             🌹మణిశింజిని 🌹

అమ్మా ! కవిశ్రేష్ఠులు సహితం నాపాండితిని వారి అవసరం మేరకు కిరీటం లా శిరోధార్యం చేసుకొనేలా , 

🥀నామాటలనే ఆరుద్రపురుగుల సమూహంతో అందగించే ఛందః శాటి భారతీదేవికి ఎదపై వస్త్రం అయ్యేలాగూ , నానిర్మల మైన మనస్సుయొక్కసురభిళం మహాత్ములపాలిట మంచిగంధం అయ్యేలాగూ చేసి , మిక్కిలి అతియించే  నా బుద్ధి ప్రకాశం యొక్క ధాటితో నిత్యం నీ పాదాలను సేవించే లా నన్ను మలుచు తల్లీ శ్రీధరీ !🌹

       🌸ధూళిపాళ మహాదేవమణి 🌸 

జైహింద్.

తరుము,నురుగు,వెలుగుల,వరామ,"గర్భ గురుతమ"వృత్తము, .. రచన శ్రీవల్లభవఝల అప్పల నరసింహమూర్తి,.

0 comments

జైశ్రీరామ్


దేవదేవు మేని  ఛాయలా!తేట తెలుగు వెలుగులా!తీరోర్మి  నురుగు బలెన్!
భావజాల హాస్య భంగిమన్!పాటు పడెడి మనిషిలా!పారంగత వరములా!
శ్రీ వరామ శోభ  పెంపులా!చేటు తరుము పరశులా!శ్రీ రాముని మనసులా!
పావనంబు భారతంబగున్!వాటమొనరు శుభములన్!పారుం వర గురుతమై!

సృజనాత్మక గర్భ కవితా స్రవంతి యందలి,అనిరుద్ఛందాంతర్గత"ఉత్కృతి"
ఛందము లోనిది,ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు.10,19,అక్షరములకు చెల్లును,

తీరోర్మి=సముద్ర తీర కెరటము.పరశులా=గండ్ర గొడ్డలి వలె.

1.గర్భగత"ఛాయలా"వృత్తము,

దేవ దేవు మేని ఛాయలా!
భావజాల హాస్య భంగిమన్!
శ్రీ వరామ శోభ పెంపులా!
పావనంబు భారతంబగున్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి "బృహతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు 9,అక్షరము లుండును,

2.గర్భగత"హాస్య"వృత్తము,

తేట తెలుగు వెలుగులా!
పాటు పడెడి మనిషీలా!
చేటు తరుము పరశులా!
వాట మొనరు శుభములన్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"బృహతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును,

3.గర్భగత"శోభిల"వృత్తము,

తీరోర్మి నురుగు బలెన్!
పారంగత వరములా!
శ్రీరాముని మనసులా!
పారుం వర గురుతమై!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"అనుష్టుప్"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు8,అక్షరము లుండును,

4,గర్భగత"స్వచ్ఛతా"వృత్తము,

దేవ దేవు మేని ఛాయలా!తేట తెలుగు వెలుగులా!
భావజాల హాస్య భంగిమన్!పాటు పడెడి మనిషిలా!
శ్రీ వరామ శోభ పెంపులా!చేటు తరుము పరశు లా!
పావనంబు భారతం బవన్!వాట మొనరు శుభములన్!

అణిమా ఛందము నందలి"ధృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"18"అక్షరము లుండును,
యతి"10"వ యక్షరములకు చెల్లును,

5,గర్భగత"తీరోర్మి "వృత్తము,

తేట తెలుగు వెలుగులా!దేవ దేవు మేని ఛాయలా!
పాటు పడెడి మనిషిలా!భావజాల హాస్య భంగిమన్!
చేటు తరుము పరశులా!శ్రీ వరామ శోభ పింపులా!
వాట మొనరు శుభములన్!పావనంబు భారతంబవన్!

అణిమా ఛందము నందలి"ధృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"18"అక్షరము లుండును,
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

6.గర్భగత"భంగిమ"వృత్తము,

దేవ దేవు మేని ఛాయలా!తీరోర్మి నురుగు బలెన్!
భావ జాల హాస్య భంగిమన్!పారంగత వరములా!
శ్రీ వరామ శోభ పెంపులా!శ్రీరాముని మనసులా!
పావనంబు భారతంబవన్!పారుం వర గురుతమై!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు'"17"అక్షరము లుండును,
యతి.10,వ యక్షరమునకు చెల్లును,

7.గర్భగత"పాటుపడు"వృత్తము,

తీరోర్మి నురుగు బలెన్!దేవ దేవు మేని ఛాయలా!
పారంగత వరములా!భావజాల హాస్య భంగిమన్!
శ్రీరాముని మనసులా!శ్రీ వరామ శోభ పెంపులా!
పారుం వర గురుతమై!పావనంబు భారతంబవన్!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి"9"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

8,గర్భగత"పావన"వృత్తము,

తేట తెలుగు వెలుగులా!తీరోర్మె నురుగు బలెన్!
పాటు పడెడు మనిషిలా!పారంగత వరములా!
చేటు తరుము పరశులా!శ్రీరాముని మనసులా!
వాటమొనరు శుభములన్!పారుం వర గురుతమై!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి"10,వ యక్షరమునకు చెల్లును,

9.గర్భగత"రామక"వృత్తము,

తీరోర్మె నురుగు బలెన్!తేట తెలుగు వెలుగులా!
పారంగత వరములా!పాటు పడెడు మనిషిలా!
శ్రీరాముని మనసులా!చేటు తరుము పరశులా!
పారుంవర గురుతమై!వాట మొనరు శుభములన్!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి ఛందము లో నిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షఠము లుండును,
యతి"9,వ యక్షరమునకు చెల్లును,

10.గర్భగత"పారంగత"వృత్తము,

తేట తెలుగు వెలుగులా!దేవదేవు మేని ఛాయలా!తీరోర్మి నురుగుబలెన్!
పాటు పడెడు మనిషిలా!భావజాల హాస్య భంగిమన్!పారంగత వరములా!
చేటు తరుము పరశులా!శ్రీ వరామ శోభ పెంపులా!శ్రీరాముని మనసులా!
వాట మొనరు శుభములన్!పావనంబు భారతంబవన్!పారుం వర గురుతమై!

అనిరుద్ఛందము నందలి "ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు.10,19,అక్షరములకు చెల్లును,

11.గర్భగత"తరుము"వృత్తము,

దేవ దేవు మేనిఛాయలా!తీరోర్మీ నురుగు బలెన్!తేట తెలుగు వెలుగులా!
భావజాల హాస్య భంగిమన్!పారంగత వరములా!పాటు పడెడు మనిషిలా!
శ్రీ వరామ శోభ పెంపులా!శ్రీరాముని మనసులా!చేటు తరుము పరశులా!
పావనంబు భారతంబవన్!పారుం వర గురుతమై!వాట మొనరు శుభములన్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,18,అక్షరములకు చెల్లును,

12,గర్భగత"-నురుగు"-వృత్తము,

తీరోర్మి నురుగు బలెన్!దేవ దేవు మేని ఛాయలా!తేట తెలుగు వెలుగులా!
పారంగత వరములా!భావజాల హాస్య భంగిమన్!పాటు పడెడు మనిషీలా!
శ్రీరాముని మనసులా!శ్రీ వరామ శోభ పెంపులా!చేటు తరుము పరశులా!
పారుం వర గురుతమై!పావనంబు భారతం బవన్!వాట మొనరు శుభములన్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు.9,18,అక్షరములకు చెల్లును,

13.గర్భగత"వెలుగుల"వృత్తము,

తేట తెలగు వెలుగులా!తీరోర్మి నురుగు బలెన్!దేవ దేవు మేని ఛాయలా!
పాటుపడెడు మనిషిలా!పారంగత వరములా!భావజాల హాస్య భంగిమన్!
చేటు తరుము పరశులా!శ్రీరాముని మనసులా!శ్రీ వరామ శోభ పెంపులా!
వాట మొనరు శుభములన్!పారుం వర గురుతమై!పావనంబు భారతంబవన్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమమ కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,18,అక్షరములకు చెల్లును,

14.గర్భగత" వరామ"వృత్తము,

తీరోర్మి నురుగు బలెన్!తేట తెలుగు వెలుగులా!దేవ దేవు మేని ఛాయలా!
పారంగత వరములా!పాటు పడెడు మనిషిలా!భావ జాల హాస్య భంగిమన్!
శ్రీరాముని మనసులా!చేటు తరుము పరశులా!శ్రీవరామ శోభ పెంపులా!
పారుం వర గురుతమై!వాట మొనరు శుభములన్!పావనంబు భారతం బవన్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు.9,18,అక్షరములకు చెల్లును,

జైహింద్.

భోజరాజుకు కాళిదాసు చమత్కారస్తుతి. .. శ్రీ మరుమామల దత్తాత్రేయశర్మ.

0 comments

జైశ్రీరామ్.

  భోజరాజుసాహిత్యకళాపోషణము,వారి ఆస్థాన మహామహాకవి కాళిదాసులను గురించి వినని సాహితీరసజ్ఙులుండరు.

 ఒకప్పుడు భోజరాజుకు ఒకవిచిత్రమైన ఆలోచన

కలిగి, "ఒకవేళ నేను మరణించితే నీ స్పందన ఎలా ఉంటుంది?" అని కాళిదాసును పండిత సభలో ప్రశ్నించాడట.కాళిదాసు "మహారాజా! అలాంటి ఊహను నేను భరించి, స్పందించటం

అసంభవం"అని జవాబిచ్చాడట.భోజుడు తన

ఆజ్ఞను ధిక్కరించిన కాళిదాసుపై కోపించి, దేశ బహిష్కారశిక్ష విధించగా,అతడు సభను విడచి వెళ్ళిపోయెనట.

   కాళిదాసు లేని  సరస్వతీకళావిహీనమగు రాజ

సభలో ఉండలేక కొంతకాలం తరువాత భోజుడు వేగులద్వారా కాళిదాసు ఉన్నప్రాంతాన్ని తెలిసి కొని మాఱువేషంలో అక్కడికి వెళ్ళి కాళిదాసును కలవగా, మాటల సందర్భములో  కాళిదాసు అతనిని "అయ్యా! తమరే ప్రాంతనివాసులు? ఇక్కడకు మీ రాక కారణమేమిటి?" అని ప్రశ్నిం చాడట.మాఱు వేషంలోని రాజు తాను ధారా నగరంలో నివసించే పండితుడననీ,అచ్చోట భోజరాజు మరణించాడనీ,కళావిహీనమై ఆ నగరాన్ని వీడి దేశంలో పర్యటిస్తున్నాననీ పలికి

నాడట.

   వెంటనే కాళిదాసు హృదయం అత్యంత శోక  తప్తమై ఆయన వాక్కునుండి వెలువడిన శ్లోక

మిది.


    "అద్యధారా  నిరాధారా నిరాలంబా సరస్వతి౹

    పండితాః ఖండితాస్సర్వే భోజరాజే దివంగతే౹౹"


   భావము: ఈ రోజు ధారానగరము నిరాధార

మైనది.సరస్వతీదేవికి ఆలంబనము లేక దీనం గాఉన్నది.అనేకమంది పండితుల శిరస్సులు ఖండించబడినట్లుగ అయినది.భోజరాజు లేక పోవుటయే ఈ అనర్థాలన్నింటికీ కారణము.

      ఈ శ్లోకశ్రవణముతో భోజరాజు హృదయము పరవశించింది.మేను పులకరించింది.వెంటనే

అతడు తన మాఱురూపమును తొలగించగా,

కాళిదాసు మహానందభరితుడై , అమంగళకర

మైన తన శ్లోకంలోని ఒక్కొక వాక్యంలో రెండు

అక్షరాలను మాత్రమే మార్చి ఇలా చెప్పాడు.

         అద్య ధరా "సదా" ధారా

       "సదా" లంబా సరస్వతి ౹

         పండితాః "మం" డితాస్సర్వే

         భోజరాజే "భు" వంగతే౹౹


  భావము:ఈ రోజున ధారానాగరము సరస్వతీ దేవి  నిత్యాలంబనముతో  సదా శోభిల్లుచున్నది. భోజరాజు భువిపైన ఉన్నంతకాలము పండితు లందఱూ అఖండ  శోభతో సంభావించబడు     తూనే ఉంటారు.

   ఈ శ్లోకములోని మొదటిపాదంలో నిరా ను

"సదా" గాను, రెండవ పాదంలో ఖం ను

  "మం" గను, ది ను "భు" గను మాత్రమే

మార్పు చేయుటచే భావము శుభకరంగ మార్పు

చెందుట విశేషము.

   భోజరాజు హర్షపులకితుడై కాళిదాసును తిరిగి

తనవెంట ధారానగరమునకు సగౌరవముగా

తోడ్కొని పోయెనట.

    విపులార్థమును చిన్నవాక్యములో ఛందోబద్ధం

చేయటం సంస్కృతవాణికే సాధ్యము.ఇటువంటి

సంస్కృత శ్లోకాలు ఎన్నో ఉన్నవి.

జైహింద్.

23, మే 2024, గురువారం

విరాట నగరే రమ్యే ... ప్రహేళిక. చెప్పుకోండి చూద్దాం. .. ఈ రోజు అవధానశిక్షణా ఛాత్రులకొఱకు మా దత్తశర్మ సహోదరుఁడు వివరించిన చమత్కార శ్లోకము.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

విరాట నగరే రమ్యే  -  కీచకాదుపకీచకం

తత్ర  క్రియాపదం వక్తుమ్  - హైమం దాస్యామి కంకణం. 


రమ్యమైన విరాటనగరములో కీచకుని నుండి ఉపకీచకుని వరకూ"  

అనే పాదద్వయంలో క్రియాపదం దాగియున్నది. అది చెప్పినవారికి 

హైమ కంకణం యిస్తాను అన్నాడొక పండితుడు.

క్రియాపదం ఎక్కడుందో ఏరూపంలో వుందో  వెతుక్కోవాలి. 


వేరొక పండితుడు ఎలాగో కస్టపడి క్రియాపదము కనుక్కొని, యిలా వివరించాడు.

రమ్యే= రమ్యమైనటువంటి,  నగరే =అరణ్యమున 

(నగర పదమునకు అరణ్యమనే అర్థము కూడావుంది).  

కీచకాత్=ఒక వెదురు చెట్టునుండి,  ఉపకీచకం = వేరొక వెదురుచెట్టువరకూ 

వి: =పక్షి,  ఆట=తిరిగెను. 'విరాట అనే పదాన్ని విడదీస్తే వి:+ ఆట  =విరాట.

అట అనునది క్రియాపదం.  ఒక పక్షి ఒకవెదురు చెట్టునుండి మరొక 

వెదురు చెట్టువరకూ తిరిగింది (లేక ఎగిరింది)

కీచకుడు,  ఉపకీచకుడు అనే అర్థాలు విరాట నగరానికి సంబంధించినవే. 

అవే  పదాలు అరణ్యార్థం లో వాడితే వెదురు చెట్టు మరొక వెదురుచెట్టు అనే 

అర్థాలనిస్తాయి.  ఇవి శబ్దాలను విడదీయడం వలన ప్రకరణాన్ని బట్టి 

వచ్చే అర్థాలు.  

ఇలా విడమరిచి చెప్పి మరి మీరిస్తానన్న హైమ కంకణం యివ్వండని అడిగాడు.


ఆ పృచ్ఛకుడు  కూడా చమత్కారే. వెంటనే ఒక పాత్రతో చల్లని నీరు తెప్పించి  

ఆ పండితుడి చేతిలో ఒకబోట్టునీరు వుంచి, యిదే నేను నీకిచ్చే బహుమానం 

అన్నాడు.

దానితో సమాధానం చెప్పిన పండితుడికి కోపం వచ్చింది. నీవు హైమ కంకణం 

యిస్తానన్నావని నేనెంతో  ఆలోచించి,పరిశ్రమ చేసి ఆ చిక్కుముడి విప్పాను 

అన్నాడు. 

దానికి ఆ పృచ్ఛకుడు అయ్యా! నేను అబద్ధమాడడం లేదండీ, 

హిమం అంటే మంచు, హైమం అంటే మంచుతో వున్న, కం =నీరు,  

కణం అంటే కణమును, మంచుతో కూడుకున్న నీటిబొట్టును ఇస్తానని 

అన్నాను గదా! అదే మీకు యిస్తున్నాను  అంతే గానీ బంగారుకంకణం 

యిస్తాననలేదు కదా అని తప్పించుకున్నాడు. దాంతో ఆ  పండితుడి ముఖం 

నెత్తురు చుక్క లేనట్టుగా తెల్లబడిపోయింది.  చమత్కారాలిలా ఉంటాయి 

తెలుసుకుంటే ఇంకా ఎన్నో ఎన్నెన్నో ఉన్నాయి .

జైహింద్.

22, మే 2024, బుధవారం

వినుత,నుతమతి,విమలత,అగణిత,గుణఖని,చనుమతి,సామత,జగతి,దీపమ,తగుతగ, మగసరి,వెనుదిరుగు,జనహిత,బెగలకు,"గర్భ,మేలొనరు"వృత్తము,రచన;-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహమూర్తి,

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

తను వినుత నుత మతిన్!తగు తగ వర్తిలుమా!తరుగని కీర్తి ధర్మతన్!
మను విమల మతి యుతిన్!మగసరి వీవె యనన్!మరువరు సర్వ కాలమున్!
విను మగణిత మతివై!బెగలక సాగు ధృతిన్!వెను దిరు గేల?మానవా!
చను మతి హిత మరయన్!జగతికి దీపమవై!జనులకు మేలు జేయుమా!

సృజనాత్మక గర్భ కవితా స్రవంతి యందలి "అనిరుద్ఛందాంతర్గత, ఉత్కృతి
ఛందము లోనిది,ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు,26.అక్షరము లుండును,
యతులు.10,18,అక్షరములకు చెల్లును,

1.గర్భగత"వినుత"వృత్తము,

తను వినుత నుత మతిన్!
మను విమల మతి యుతిన్!
విను మగణిత మతివై!
చను మతి హిత మరయన్!

అభిజ్ఞా ఛుదము నందలి "బృహతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"9.అక్షరము లుండును,

2.గర్భగత"నుతమతి"వృత్తము,

తగు తగ వర్తిలుమా!
మగసరి వీవె యనన్!
బెగలక సాగు ధృతిన్!
జగతికి దీపమవై!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి "అనుష్టుప్"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"8"అక్షరము లుండును,

3.గర్భగత"విమలత"వృత్తము,

తరుగని కీర్తి ధర్మతన్!
మరువరు సర్వ కాలమున్!
వెరపది మాను మానవా!
చరితను నిల్వు మంచిగన్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"బృహతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"9"అకంషరము లుండును,

4.గర్భగత"అగణిత"వృత్తము,

తను వినుత నుత మతిన్!తగుతగ వర్తిలుమా!
మను విమల మతియుతిన్!మగసరి వీవె యనన్!
విను మగణిత మతివై!!బెగలక సాగు ధృతిన్!
చనుమతి హిత మరయన్!జగతికి దీపమవై!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిదె,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లండును,
యతి.10,వ యక్షరమునకు చెల్లును,

5.గర్భగత"గుణఖని"వృత్తము,

తగు తగ వర్తిలుమా!తను వినుత నుత మతిన్!
మగసరి వీవె యనన్!మను విమల మతి యుతిన్!
బెగలక సాగు ధృతిన్!విను మగణిత మతివై!
జగతికి దీపమవై!చను మతి హిత మరయన్!

అణిమా ఛందము నందలి "అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి"9,వ యక్షగమునకు చెల్లును,

6.గర్భగత"చను మతి"వృత్తము,

 తను వినుత నుత మతిన్!తరుగని కీర్తి ధర్మతన్!
మను విమల మతి యుతిన్!మరువరు సర్వ కాలమున్!
విను మగణిత మతివై!వెరపది మాను మామానవా!
చను మతి హిత మరయన్!జనులకు మేలు జేయుమా!

అణిమా ఛందము నందలి"ధృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"18"అక్షరము లుండును,
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

7.గర్భగత"సామత"వృత్తము,

తరుగని కీర్తి ధర్మతన్!తను వినుత నుత మతిన్!
మరువరు సర్వ కాలమున్!మను విమల మతి యుతిన్!
వెరపది మాను మానవా!విను మగణిత మతివై
చరితను నిల్వు మంచివై!చను మతి హిత మరయన్!

అణిమా"ఛందము నందలి."ధృతి ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును,
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

8.గర్భగత"జగతి"'వృత్తము,

తగు తగ వర్తిలుమా!తరుగని కీర్తి ధర్మతన్!
మగ సరి వీవ యనన్!మరువరు సర్వ కాలమున్!
బెగలక సాగు ధృతిన్!వెరపది మానుమానవా!
జగతికి దీపమవై!చరితను నిల్వు మంచివై!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు 17,అక్షరము లుండును,
యతి"9"వ యక్షరమునకు చెల్లును,

9.గర్భగత"దీపమ"వృత్తము,

తరుగని కీర్తి ధర్మతన్!తగు తగ వర్తిలుమా!
మరువరు సర్వ కాలమున్!మగసరి వీవ యనన్!
వెరపది మాను మానవా!బెగలక సాగు ధృతిన్!
చరితను నిల్వు మంచివై!జగతికి దీపమవై!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు "17"అక్షరము లుండును,
యతి,10,వ యక్షరమునకు చెల్లును,

10.గర్భగత"తగు తగ"వృత్తము,

తగు తగ వర్తిలుమా!తను వినుత నుత మతిన్!తరగని కీర్తి ధర్మతన్!
మగసరి వీవ యనన్!మను విమల మతి యుతిన్!మరువరు సర్వ కాలమున్!
బెగలక సాగు ధృతిన్!విను మగణిత గుణివై!వెరపది మాను మానవా!
జగతికి దీపమవై!చను మతి హిత మరయన్!చరితను నిల్వు మంచివై!

అనిరుద్ఛందము నందలి "ఉత్కృతి "ఛందము లోనిది,
ప్రాస నియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,9,18,అక్షరములకు చెల్లును,

11.గర్భగత"మగసరి"వృత్తము,

తను వినుత నుత మతిన్!తరగని కీర్తి ధర్మతన్!తగు తగ వర్తిలుమా!
మను విమల మతి యుతిన్!మరువరు సర్వ కాలమున్!మగసరి వీవ యనన్!
విను మగణిత గుణివై!వెరపది మాను మానవా!బెగలక సాగు ధృతిన్!
చను మతి హిత మరయన్!చరితను నిల్వు మంచివై!జగతికి దీపమవై!

అనిరుద్ఛందము నందలి "ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు.10,19,అక్షరములకు చెల్లును,

12.గర్భగత" వెను దిరుగు"వృత్తము,

తరుగని కీర్తి ధర్మతన్!తను వినుత నుత మతిన్!తగు తగ వర్తిలుమా!
మరువరు సర్వ కాలమున్!మను విమల మతి యుతిన్!మగసరి వీవ యనన్!
వెరపది మాను మానవా!విను మగణిత గుణివై!బెగలక సాగు ధృతిన్!
చరితను నిల్వు మంచివై!చను మతి హిత మరయన్!జగతికి దీపమవై!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,19,అక్షరములకు చెల్లును,

13.గర్భగత"-జనహిత"వృత్తము,

తగు తగ వర్తిలుమా!తరుగని కీర్తి దర్మతన్!తను వినుత నుత మతిన్!
మగసరి వీవ యనన్!మరువరు సర్వ కాలమున్!మను విమల మతి యుతిన్!
బెగలక సాగు ధృతిన్!వెరపది మాను మానవా! విను మగణిత గుణివై!
జగతికి దీపమవై!చరితను నిల్వు మంచివై!చను మతి హిత మరయన్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,9,18,అక్షరములకు చెల్లును.

14.గర్భగత"బెగలకు"వృత్తము,

తరగని కీర్తి ధర్మతన్!తగు తగ వర్తిలుమా!తను వినుత నుత మతిన్!
మరువరు సర్వ కాలమున్!మగసరి వీవ యనన్!మను విమల మతి యుతిన్!
వెరపది మాను మానవా!బెగలక సాగు ధృతిన్!విను మగణిత గుణివై!
చరితను నిల్వు మంచివై!జగతికి దీపమవై!చను మతి హిత మరయన్!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి ఛందము లోనిది,
ప్రాసనియమము కలదు,పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును,
యతులు,10,18.అక్షరములకు చెల్లును,

జైహింద్.

ఇన్ద్రియాణి చ సంయమ్య .. మేలిమిబంగారం మన సంస్కృతి.

0 comments

 జైశ్రీరామ్.

శ్లో. ఇన్ద్రియాణి చ సంయమ్య - బకవత్‌ పణ్డితో నరః |

దేశకాల బలం జ్ఞాత్వా - సర్వకార్యాణి సాధయేత్‌ || 

తే.గీ.  పండితులుబకమట్టుల నుండవలయు

పనులనేకాగ్రచిత్తులై ఫలితమంద

దేశకాలస్వశక్తులతెలుసుకొనుచు

పనులనన్నిటిన్ సాధించి పరఁగవలయు.

భావము. బుద్ధిమంతుడైన మనుష్యుడు కొంగవలె నేకాగ్రచిత్తుడై 

యింద్రియములను వశమునందుంచుకొని, దేశమును, కాలమును, 

తన బలమును తెలిసికొని సమస్త కార్యములను సాధింపవలెను.

జైహింద్.