రేనాటి సూరీడు చారిత్రక పద్య ప్రబంధ పరిశీలన: కథన దక్షత, బంధ కవిత్వ వైభవం, పద్య వైభవం- ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి గారు.

 జైశ్రీరామ్.

పాఠకుల అభిప్రాయాలు.

రేనాటి సూరీడు చారిత్రక పద్య ప్రబంధ పరిశీలన: కథన దక్షత, బంధ కవిత్వ వైభవం, పద్య వైభవం

- ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి

తెలుగు సాహిత్యంలో చారిత్రక ప్రబంధాలకు సుదీర్ఘమైన, వైభవపేతమైన చరిత్ర ఉంది. శతాబ్దాల కాలంగా కవులు చారిత్రక వీరుల గాథలను కావ్యాలుగా మలచి ఆంధ్రావనికి అందించారు. ఆ సంప్రదాయాన్ని ఆధునిక యుగంలో పునరుజ్జీవింపజేస్తూ, రాయలసీమ ప్రాంతపు ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి సముజ్జ్వల జీవన సమరాన్ని "రేనాటి సూరీడు" పేరుతో శ్రీ చింతా రామకృష్ణారావు ఐదు ఆశ్వాసాల పద్య ప్రబంధంగా మలిచారు. శ్రీ కల్వపూడి వేంకట వీర రాఘవాచార్యుల దివ్య ఆశీస్సులతో, చింతా వంశీయులైన వేంకటరత్నమాంబ, సన్యాసిరామారావు దంపతుల జ్యేష్ఠ పుత్రుడైన రామకృష్ణారావు ఈ కావ్యాన్ని అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో సృష్టించారు. క్రీస్తు శకం ఆరవ శతాబ్దంలో రేనాటి చోళులు ఎర్రగుడిపాడు, కలమళ్ళ శాసనాల ద్వారా తొలి తెలుగు అక్షరాలను మలిచిన పవిత్ర రేనాటి నేలపై జన్మించిన పౌరుషాన్ని పద్యరూపంలో ఆవిష్కరించడం ఈ కావ్యంలోని ప్రధాన విశేషం. ఈ ప్రబంధంలో ప్రదర్శితమైన కథన దక్షతను, బంధ కవిత్వ వైభవాన్ని, ఛందో నైపుణ్యాన్ని విశ్లేషణాత్మకంగా ఇక్కడ పరిశీలిద్దాం.

కథన దక్షత మరియు ఇతివృత్త నిర్వహణ

రేనాటి సూరీడు ప్రబంధంలో ఇతివృత్త నిర్వహణ ప్రాచీన కావ్య లక్షణాలను పాటిస్తూనే చారిత్రక రికార్డులను దెబ్బతీయకుండా సాగడం కవి యొక్క కథన దక్షతకు పరాకాష్ఠ. ఐదు ఆశ్వాసాలుగా విభజించబడిన ఈ ప్రబంధంలో కథనం అత్యంత వేగంగా, సందర్భోచిత రసపోషణతో ముందడుగు వేస్తుంది.

ప్రథమాశ్వాసము: నాయకుని జననము మరియు విద్యల అభ్యసనము

కావ్యారంభంలో దైవ ప్రార్థనలు, గురు స్తుతి, పీఠిక ముగిసిన అనంతరం రేనాటి సీమ వైభవం, భరతఖండ మహోన్నతి రమణీయంగా వర్ణించబడ్డాయి. కుందూ (కుముద్వతి) నదీ తీరాన వెలిసిన ఉయ్యాలవాడ, రూపనగుడి గ్రామాల ప్రశాంత ప్రకృతి నడుమ, మోటాటి రెడ్డి వంశానికి చెందిన పెద్ద మల్లారెడ్డి, నీలమ్మ దంపతులకు 1805లో నరసింహారెడ్డి జన్మించిన వృత్తాంతం వివరించబడింది. పిక్కపాలెం, నొస్సం పాలెగాడైన జయరామిరెడ్డికి పుత్ర సంతానం లేకపోవడంతో తన దౌహిత్రుడైన నరసింహారెడ్డిని దత్తు తీసుకోవడం కథలో కీలక మలుపు. 1800 ప్రాంతంలో బ్రిటిష్ అధికారి క్యాంబెల్ జయరామిరెడ్డి కుమారుడైన నర్సరెడ్డిని కప్పం కట్టలేదనే నెపంతో గుత్తి చెరసాలలో బంధించి ప్రాణాలు తీయడం వల్ల కలిగిన శోకాన్ని కవి అత్యంత కరుణాత్మకంగా చిత్రీకరించారు. అనంతరం జయరామిరెడ్డి తన మనుమడైన నరసింహారెడ్డిని గుళ్ళదుర్తి విద్యాపీఠంలో చేర్పించి శాస్త్ర విద్యలతో పాటు ఖడ్గసాము, గుఱ్ఱపు స్వారీ, విలువిద్య, మల్లయుద్ధం వంటి యుద్ధవిద్యలలో నిపుణుడిని చేయడం వరకు కథనం శరవేగంగా సాగుతుంది.

ద్వితీయాశ్వాసము: తిరుగుబాటు విత్తనములు మరియు దివ్య ఖడ్గ ప్రాప్తి

ద్వితీయాశ్వాసం నరసింహారెడ్డి యౌవన వికాసము, సిద్ధమ్మ, పేరమ, ఓబులమ్మలతో వివాహము, సుబ్బయ్య తదితర సంతాన ప్రాప్తి వర్ణనతో ప్రారంభమవుతుంది. నల్లమల, ఎర్రమల కొండల సౌందర్యాన్ని స్మరిస్తూ, పేరసోమల సమీపాన జగన్నాథ ఆలయాన్ని నిర్మించి కార్తిక పౌర్ణమి నాడు అఖండ దీపారాధన చేసే దృశ్యం భక్తిరసాన్ని పండిస్తుంది. 1800-1802 కాలంలో నిజాం నవాబు రాయలసీమను ఆంగ్లేయులకు దత్తం చేయడం, తెల్లదొరలు పాలెగాళ్ళ వ్యవస్థను రద్దు చేసి స్వల్ప భృతికి కుదించడం, శిస్తు వసూలు పేరుతో గ్రామీణులపై సాగించిన అమానుష హింసలు కథనంలో నిరసన జ్వాలలను రగిలిస్తాయి. స్త్రీల మానప్రాణాలను హరించే ఆంగ్లేయ అధికారుల శిరస్సులను ఖండించి నరసింహారెడ్డి సమర శంఖారావం పూరించడం ఇక్కడ ప్రధాన ఘట్టం. గోసాయి వెంకన్న ద్వారా దుర్గా మంత్రోపదేశం పొంది, జగన్మాత ప్రత్యక్షమై దివ్య ఖడ్గాన్ని ప్రసాదించగా, బోయ, వడ్డె, చెంచు, జంగం, కుమ్మరి తదితర సర్వజనులను ఏకం చేసి తిరుగుబాటు దళాన్ని నిర్మించడం ద్వారా కథనం క్లైమాక్స్ వైపు పయనిస్తుంది.

తృతీయాశ్వాసము: సమర రంగ విజృంభణ మరియు స్వదేశీ వ్యూహములు

తృతీయాశ్వాసంలో నరసింహారెడ్డి సమర విక్రమం రౌద్ర, వీర రసభరితంగా సాగుతుంది. తన తల్లికి అందవలసిన భృతిని ఆపి అవమానించిన కోయిలకుంట్ల ఖజానా అధికారి కాసిం రాఘవాచారికి లేఖ పంపి, 1846 జూలై 10న కోయిలకుంట్ల ట్రెజరీపై దాడి చేయడం నాటకీయంగా ఆవిష్కరించబడింది. ట్రెజరీ రక్షకుడైన బొండిలి హరిసింగుతో ధర్మయుద్ధం చేసి వధించడం, రాఘవాచారి, వార్సింగులను దండించి 808 రూపాయల 10 ఆణాల 4 పైసల ధనాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడం కథనానికి పట్టునిస్తుంది. నొస్సం కోట చుట్టూ అగడ్తలు త్రవ్వించి, శత్రువులకు మంచినీరు దొరక్కుండా నూతులు పూడ్పించి, దాహార్తితో అలమటించే వాట్సన్ బ్రిటిష్ సేనలపై పిరంగి గుండ్ల వర్షం కురిపించి ఓడించడం నరసింహారెడ్డి యుద్ధ వ్యూహాలకు నిదర్శనం. కంబం తహసీల్దారు శ్రీనివాసరావును, అడవి కట్టెల కోసం పల్లె ప్రజలను వేధించిన పీటర్ అనే బ్రిటిష్ అటవీ అధికారిని నరికివేయడం ద్వారా రెడ్డి ప్రజారక్షకుడిగా నిలిచిన తీరు అద్భుతంగా చిత్రీకరించబడింది.

చతుర్థాశ్వాసము: గెరిల్లా పోరాటము మరియు సహచరుల ప్రాణత్యాగము

చతుర్థాశ్వాసంలో బ్రిటిష్ పాలకుల కుయుక్తులు, అణచివేత చర్యలు తీవ్రమవుతాయి. నరసింహారెడ్డి భార్యాపుత్రులను ఆంగ్లేయులు కడప లాల్ బంగ్లాలో బంధించగా, రెడ్డి ఒంటరిగా వెళ్లి శత్రువులను భయకంపితులను చేసి వారిని విడిపించుకురావడం ఆయన సాహసానికి అద్దం పడుతుంది. కెప్టెన్ నార్టన్ ఆరువేల సైన్యంతో నొస్సం కోటను పేల్చివేయగా, నరసింహారెడ్డి మారమ్మ కొండ వద్ద అర్థరాత్రి కాగడాలనార్పి బ్రిటిష్ సేనను మట్టుబెట్టడం గెరిల్లా యుద్ధ విన్యాసాలను తలపిస్తుంది. నరసింహారెడ్డిని పట్టుకోవడానికి బ్రిటిష్ సేనలు జగన్నాథ గుట్టను ముట్టడించినప్పుడు, గోసాయి వెంకన్న, వడ్డె ఓబయ్యలు ముసుగులు వేసుకుని శత్రువులను తప్పుదోవ పట్టిస్తూ తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేయడం కావ్యంలో అత్యంత కరుణారసప్లుతమైన ఘట్టం. నిరపరాధ ప్రజల రక్తపాతాన్ని నివారించేందుకు నరసింహారెడ్డి తన దివ్య ఖడ్గాన్ని జగన్నాథుని ఆలయంలో ఉంచి స్వచ్ఛందంగా లొంగిపోవడం ఆయన ఉదార పారమార్థిక వ్యక్తిత్వాన్ని చాటుతుంది.

పంచమాశ్వాసము: నాయకుని వీరమరణము మరియు అమరత్వము

పంచమాశ్వాసంలో 901 మంది అనుచరులతో పాటు నరసింహారెడ్డిపై సాగిన న్యాయ విచారణ, 1847 జనవరి 9న విధించబడిన ఉరిశిక్ష వర్ణించబడ్డాయి. 1847 ఫిబ్రవరి 22 సోమవారం ఉదయం 7 గంటలకు కోయిలకుంట్ల జుర్రేటి తీరాన వేలాది ప్రజల కన్నీటి సంద్రం నడుమ నరసింహారెడ్డి ధైర్యంగా ఉరికంబాన్ని అధిరోహించారు. ఉరితీసిన అనంతరం ఆయన శిరస్సును తెగనరికి కోట గుమ్మానికి ముప్పై ఏడు సంవత్సరాల పాటు వేలాడదీసిన ఆంగ్లేయుల క్రూరత్వాన్ని కవి అక్షరబద్ధం చేశారు. ఈ త్యాగమే 1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సమరానికి, తదనంతరం అల్లూరి సీతారామరాజు వంటి వీరుల పోరాటాలకు మూలకారణమై భారతదేశానికి స్వేచ్ఛను ప్రసాదించిందని ముగింపు పలకడం ద్వారా కవి ఉద్దేశించిన చారిత్రక సందేశం పరిపూర్ణమవుతుంది.

బంధ కవిత్వ వైభవం - చిత్ర కవితా చాతుర్యం

ప్రాచీన ప్రబంధాలలో కవుల కవితా పటిమకు, అక్షర శిల్పానికి నిదర్శనం బంధ కవిత్వం. పద్యంలోని అక్షరాలను కొన్ని నిర్దిష్టమైన జ్యామితీయ ఆకారాలలో (చిత్ర బంధాలలో) కూర్చినప్పుడు కూడా పద్యం యతి ప్రాసలతో, సార్థకమైన అర్థంతో అలరారడమే బంధ కవిత్వ ప్రత్యేకత. శ్రీ చింతా రామకృష్ణారావుకథా ప్రవాహానికి ఎక్కడా భంగం కలగకుండా ఈ ప్రబంధంలో అనేక సంక్లిష్టమైన బంధాలను అద్భుతంగా నిక్షేపించారు.

ప్రథమాశ్వాసంలో ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి పౌరుషాన్ని స్మరించే ఘట్టంలో కవి "గుప్త పంచమ పాద ఉత్సాహ వృత్తము"ను ప్రయోగించారు. సాధారణంగా నాలుగు పాదాలు ఉండే ఉత్సాహ వృత్తంలో ఐదవ పాదాన్ని గుప్తంగా (రహస్యంగా) ఇమిడ్చి చెప్పడం ఈ బంధ నైపుణ్యం. పద్యంలోని అంతర్లీన అక్షరాల కలయిక ద్వారా ఐదవ పాదం ఆవిర్భవించేలా దీనిని నిర్మించారు.

అలాగే ప్రథమాశ్వాసంలో వేకువజామున రమణులు వాకిళ్లలో మ్రుగ్గులు వేసే ప్రాకృతిక దృశ్యాన్ని వర్ణిస్తూ కవి "అష్టదళ పద్మబంధ సుదర్శన వృత్తము"ను రచించారు. అష్టదళ పద్మం ఆకారంలో పద్య అక్షరాలను అమర్చినప్పుడు, దళాల అంచుల నుండి కేంద్రం వైపునకు పద్య పాదాలు ప్రవహిస్తూ భక్తిభావంతో పాటు రాజ్యభారం వహించే వీరుడు జన్మిస్తాడనే కథా సూచనను ఇస్తాయి.

నరసింహారెడ్డి సింహ సమానమైన గాంభీర్యాన్ని, తేజస్సును వర్ణించడానికి ప్రథమాశ్వాసంలో "నక్షత్రబంధ శార్దూలవిక్రీడితము" వాడబడింది. అక్షరాలు నక్షత్ర బింబ ఆకృతిలో అమరుతూ నాయకుని దివ్య ప్రతిభను దృశ్యమానం చేస్తాయి.

ద్వితీయాశ్వాసంలో జగన్నాథుని కొండపై వెలిసే ఆలయాన్ని వర్ణించే సందర్భంలో "గోపురబంధ భావగోపన చిత్ర కందము" ప్రయోగించబడింది. ఈ పద్య అక్షరాలను ఆలయ గోపురం ఆకారంలో పేర్చినప్పుడు, మధ్య నిలువు వరుసలో "శ్రీధరుఁడ! కనుమా" అనే భావం గుప్తంగా ప్రత్యక్షమవ్వడం కవి చిత్రకవితా చాతుర్యానికి నిదర్శనం.

గోసాయి వెంకన్న నరసింహారెడ్డికి శక్తి మంత్రోపదేశం చేసే ఘట్టంలో "శ్రీచక్రబంధ తేటగీతి" మరియు "షడరచక్రబంధ శార్దూలము" ప్రయోగించబడ్డాయి. విశేషమేమిటంటే, షడరచక్రబంధ పద్యంలో కవి తన పేరు అయిన "రామకృష్ణ కవి"ని మూడవ చక్ర వృత్తంలోనూ, కావ్య నామమైన "రేనాటి సూరీడు"ను ఆరవ చక్ర వృత్తంలోనూ నిక్షిప్తం చేసి నిరుపమ శిల్పాన్ని ప్రదర్శించారు.

జగన్మాత నరసింహారెడ్డికి ఇచ్చిన దివ్య కరవాలాన్ని వర్ణిస్తూ ద్వితీయాశ్వాసంలో "ఖడ్గ బంధ సుగంధి వృత్తము" రచించారు. ఖడ్గం ఆకారంలో అమరే ఈ పద్యం శత్రు సంహారకమైన వీరరసాన్ని నింపుకుని పాఠకులలో ఉద్వేగాన్ని కలిగిస్తుంది.

తృతీయాశ్వాసంలో స్వదేశీయుల ఐక్యమత్య అవసరాన్ని తెలుపుతూ "చతురంగ స్వస్తిక్ బంధ భావ గోపన చిత్ర లఘు కందము"ను వాడారు. చతురంగ (గుర్రపు) గతిలో అక్షరాలను దాటుతూ చదివినప్పుడు "మనమిల నొకటిగ మెలగిన శుభమగు" అనే సందేశం నిగూఢంగా బయల్పడుతుంది.

పద్య వైభవం - ఛందో వైవిధ్యము, గర్భ కవిత్వ విశేషాలు

రేనాటి సూరీడు ప్రబంధంలో పద్య వైభవం శోభిల్లుతుంది. కవి కేవలం ప్రామాణిక ప్రబంధ వృత్తాలైన ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలము, మత్తేభము, సీస పద్యాలకే పరిమితం కాకుండా, సంస్కృతాంధ్ర ఛందస్సులలోని అత్యంత ప్రాచీనమైన, అరుదైన వృత్తాలను, గర్భ కవిత్వ రీతులను స్వీకరించి తమ ఛందో పారంగతను చాటుకున్నారు.

అరుదైన వృత్తాల ప్రయోగ చాతుర్యం

కథా సన్నివేశాల్లోని రసపోషణకు అనుగుణంగా కవి వైవిధ్యభరిత వృత్తాలను ఎన్నుకున్నారు.

రాయలసీమ పల్లె ప్రజల అమాయకత్వాన్ని, వారి సద్గుణాలను వర్ణించడానికి "మానిని వృత్తము" (భ భ భ భ భ భ భ గ - 13వ అక్షరం యతి) ఉపయోగించబడింది.

కుందూ నదీ వేగవంతమైన ప్రవాహ శబ్దాలను అనుకరిస్తూ చతుర్విధ వృత్త సమ్మేళనంతో "నదీ ప్రఘోష వృత్తము" ప్రయోగించబడింది.

ఆంగ్లేయుల వంచనను, దురాగతాలను నిరసిస్తూ గోసాయి వెంకన్న చేసే ప్రార్థనలో సుదీర్ఘమైన "క్రౌంచపద వృత్తము" (భ మ స భ న న న య - యతి 1, 11, 19) వాడబడింది.

ప్రజలు ఆంగ్లేయులపై సమరానికి సిద్ధమయ్యే తీవ్ర ఉత్సాహాన్ని ప్రతిబింబించేందుకు "అశ్వధాటి వృత్తము"ను ఆవేశపూరితమైన శబ్దాల కూర్పుతో రచించారు.

శత్రుసంహార దృశ్యాలలో రౌద్ర రసాన్ని పండించడానికి "మద్రకము", "ఖచరప్లుత", "అశ్వలలిత" వృత్తాలను కవి సమర్థవంతంగా వినియోగించారు.

ఇవే కాక కావ్యమంతటా కుసుమిత లతావేల్లిత, చంచరీకావళి, ప్రమాణి, కలకంఠ, కాంతి, భుజంగప్రయాతం, పద్మనాభ, మదనసాయక, మందాక్రాంత, తోటకము, ప్రమితాక్షర, మనోజ్ఞ, ప్రియకాంత, అపరాజిత, వంశపత్రపతిత, భూతిలక, వసంతతిలక, భాస్కరవిలసితము, జలదము, కవికంఠభూషణము, తన్వి, ఉపజాతి, సుగంధి, మయూరసారి, పంచచామరము, పంక్తి వంటి అనేక అరుదైన వృత్తాలు కథా సందర్భాలకు అనుగుణంగా ప్రయోగించబడి కావ్యానికి అనన్యమైన పద్య శోభను సమకూర్చాయి.

గర్భ కవిత్వ శిల్పము

ఒక పద్యం కడుపులో మరొక పద్యాన్ని ఇమిడ్చి వ్రాయడం గర్భ కవిత్వంగా పిలువబడుతుంది. రేనాటి సూరీడు కావ్యంలో కవి గర్భ కవిత్వ రీతులను అత్యున్నత స్థాయిలో నిర్వహించారు.

ప్రథమాశ్వాసంలోని 38వ పద్యంలో మత్తకోకిల వృత్తం లోపల సుదర్శన వృత్తాన్ని ఇమిడ్చి "సుదర్శనవృత్తగర్భ మత్తకోకిల వృత్తము"గా తీర్చిదిద్దారు.

గుళ్ళదుర్తి విద్యాపీఠం యొక్క ప్రాశస్త్యాన్ని వర్ణించే ప్రథమాశ్వాస 76వ పద్యంలో చంపకమాల వద్యంలో కందము, గీతి పద్యాలు దాగ ఉండేలా "సప్తవింశత్యధిక ద్వివిధ కంద గీత గర్భ చంపకమాల" అనే సంక్లిష్ట ప్రక్రియను సాధించారు.

ప్రథమాశ్వాస 83-84 పద్యాలలో కందద్వయంలో మణిగణనికర వృత్తాన్ని ఇమిడ్చారు.

ద్వితీయాశ్వాస 34వ దైవస్తుతి పద్యంలో సరసిజ వృత్తం లోపల రెండు కంద పద్యాలు, నీలోత్పలమాల, మణిగణనికరం ఇమిడి ఉండేలా "కందద్వయ-నీలోత్పలమాల-మణిగణనికర గర్భ సరసిజ వృత్తము"ను సృష్టించి తమ అపారమైన ప్రజ్ఞను నిరూపించుకున్నారు.

భాషా శైలి మరియు శబ్దాలంకారములు

కావ్యంలో భాష సముచితమైన సమాసాలతో, ప్రౌఢత్వంతో ఉంటూనే సులభంగా అర్థమయ్యే రీతిలో సాగుతుంది. శబ్దాలంకారాలు, ప్రాసలు పద్య పఠనంలో శ్రావ్యతను పెంచుతాయి. ప్రథమాశ్వాసంలోని వేకువజాము వర్ణనలో కవి ప్రయోగించిన శ్లేషాలంకారం భాషా సౌందర్యానికి గొప్ప ఉదాహరణ. అక్కడ 'ద్విజ సంఘాతంబు' అనే పదానికి పక్షుల సమూహము మరియు బ్రాహ్మణుల సమూహము అనే రెండు అర్థాలు స్ఫురించేలా వర్ణించి కవి శబ్ద వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శించారు.

ముగింపు - ప్రబంధ సాహిత్యంలో రేనాటి సూరీడు స్థానం

శ్రీ చింతా రామకృష్ణారావువిరచిత "రేనాటి సూరీడు" చారిత్రక పద్య ప్రబంధం తెలుగు సాహితీ జగత్తులో ఒక అపూర్వమైన సృష్టి. ప్రాచీన ప్రబంధ ప్రక్రియలోని కావ్య లక్షణాలను, అత్యంత సంక్లిష్టమైన బంధ-గర్భ కవితా శిల్పాలను ఆధునిక యుగంలో పునఃప్రతిష్ఠిస్తూ, దేశభక్తిపూరితమైన చారిత్రక వీరుని కథను ప్రబంధంగా మలచడం ప్రశంసనీయం. ఉయ్యాలవాడ నరసింహారెడ్డి స్వాతంత్ర్య పోరాట త్యాగాన్ని, రాయలసీమ ప్రాంతీయ శౌర్యాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపుతూనే, కవి తన ఉత్కృష్టమైన కథన దక్షత ద్వారా పాఠకులను తన్మయులను చేశారు.

ఛందో వైవిధ్యం, అరుదైన వృత్తాల వినియోగం, చిత్ర-బంధ కవిత్వ విన్యాసాలు ఈ కావ్యానికి సాహిత్యాంబరంలో ఒక శాశ్వతమైన, అత్యున్నతమైన స్థానాన్ని కల్పిస్తున్నాయి. ప్రాచీన పద్య సంప్రదాయాన్ని, చారిత్రక సత్యాలను సమన్వయపరుస్తూ రూపుదిద్దుకున్న "రేనాటి సూరీడు" ప్రబంధం తెలుగు పద్య కావ్య చరిత్రలో ఒక విశిష్ట పరిశోధనాత్మక రత్నంగా నిలిచిపోతుంది.🕉️ 🙏🕉️

ఉదార గుణ సంపన్నులైన బ్రహ్మశ్రీ తాడేపల్లి పతంజలి మహోదయులు నా కోరిక మేరకు ఆద్యంతము నా గ్రంథమును పరిశీలించి ఎంతో ప్రేమతో చక్కని సమీక్షను నాకు దయచేసినందులకు వారికి నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు. 🙏🙏🙏

జైహింద్.

Print this post