కొప్పరపు కవుల 4వ పద్యము... ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి గారి వ్యాఖ్య.

 జైశ్రీరామ్.

ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి.

[6:03 am, 25/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: చీరాల దగ్గర ఉన్న కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 04 వపద్యం  25. 09. 2026

[6:03 am, 25/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన  మత్తేభ  పద్య సమగ్ర వివరణ:

మ॥ హలముంబూనక పండఁజేయక యికేలా జన్మముల్ సైంధవం 

బులకుం బుట్టితిమే యటంచు హరుమావుం గాలు వాహంబుని

య్యిల జన్మించియుఁ దున్నఁబండునననెంతేఁ గర్వుపోవెన్నఁడున్

గలనైనన్ స్మరియింపరాని గతి ముక్కార్వండు సస్యౌఘముల్ 37

అవతారిక (సందర్భం)

కారంచేడు నగర పరిసరాలలోని భూముల అసాధారణమైన సారవంతత్వాన్ని, వ్యవసాయ వైభవాన్ని కొప్పరపు కవులు కవులు లోకోత్తరమైన ఉత్ప్రేక్షతో వర్ణిస్తున్నారు. పరమశివుని వాహనమైన వృషభము (ఎద్దు), యమధర్మరాజు వాహనమైన మహిషము (దున్నపోతు)—"మేము కేవలం దేవతల సవారీలకు తిరిగే అశ్వాల జాతిలో పుట్టలేదు కదా! నాగలి పూని భూమిని దున్ని పంటలు పండించకపోతే మా జన్మకు సార్థకత ఏముంది?" అనుకుంటూ ఈ నేలపై సాక్షాత్కరించి, తాము స్వయంగా దున్నగా ఆ భూముల్లో ఎన్నడూ కలలోనైనా ఊహించని రీతిలో ముక్కారు పంటలు సమృద్ధిగా పండుతున్నాయని చమత్కరిస్తున్న సందర్భమిది.

ప్రతిపదార్థం 

హలమున్ పూనక = నాగలిని కట్టకుండా; పండన్ చేయక = పంటలను పండించి లోకానికి అన్నం పెట్టకుండా; ఇకన్ జన్మముల్ ఏలా = ఇంక మా ఈ జన్మల వల్ల ప్రయోజనమేమిటి?; సైంధవంబులకున్ పుట్టితిమే = మేము కేవలం వేగంగా పరుగెత్తే అశ్వజాతిలోనే (గుర్రాల వంశంలోనే) పుట్టామా ఏమి? (కాదు కదా!); అటంచున్ = అనుకుంటూ; హరు మావున్ = హరుని (పరమశివుని) వాహనమైన వృషభమును (ఎద్దు); కాలు వాహంబున్ = కాలుని (యముని) వాహనమైన మహిషమును (దున్నపోతును); ఈ ఇలన్ జన్మించియున్ = ఈ పుణ్యభూమిపై అవతరించి; దున్నన్ = స్వయంగా నేలను దున్నగా; పండున్ అనన్ = అపారంగా పంటలు పండుతున్నాయా అన్నట్లుగా; ఎంతేన్ కరువు+పోవ =  బాగా కరువు పోయేటట్లుగా; ఎన్నడున్ కలనైనన్ స్మరియింపరాని గతిన్ = పూర్వం ఎన్నడూ కలలోనైనా ఊహించలేనంత అద్భుతమైన రీతిలో; ముక్కారు = మూడు కాలములలోను (ఏడాదికి మూడు పంటలుగా); సస్య ఓఘముల్ = పైరుల సమూహములు; పండున్ = నిరంతరం సమృద్ధిగా పండుచుండెను.

తాత్పర్యము

"నాగలిని పూనకుండా, నేలను దున్ని పంటలను పండించకపోతే మన జన్మలెందుకు వ్యర్థం కావడం? మేము కేవలం పరుగెత్తే సైంధవ గుర్రాల వంశంలో పుట్టలేదు కదా! వ్యవసాయానికి మూలభూతమైన ఎద్దు, దున్నపోతు జాతులలో పుట్టాం కదా!" అనుకుంటూ—సాక్షాత్తూ పరమశివుని వాహనమైన నందీశ్వరుడు (ఎద్దు), యమధర్మరాజు వాహనమైన మహిషం (దున్నపోతు) ఈ కారంచేడు నేలపై జన్మించి ఆ పొలాలను స్వయంగా దున్నాయి. అటువంటి దివ్య పశువులు దున్నడం వల్ల, అక్కడి నేలల్లో ఎవరూ కలలో కూడా ఊహించని రీతిలో , కరువన్న  పదమే నశించి  ఏడాదికి మూడు కార్లూ అపరిమితమైన పైరులు పండి లోకాన్ని  ఆనందింపచేసాయి. . 

విశేషాలు 

1. వ్యవసాయానికి కావలసినది నాగలికి కట్టే ఎద్దు, బురద పొలాలను దమ్ము చేసే దున్నపోతు. కవులు ఆ ఎద్దును, దున్నపోతును సాక్షాత్తూ శివ-యముల దివ్య వాహనాలుగా సంభావించి, ఆ రెండూ జోడై దున్నిన నేల కారంచేడు అని వర్ణించడం ద్వారా గ్రామీణ జీవనానికి లోకోత్తర కావ్యత్వపు జిగిని సమకూర్చారు.

2. సాధారణంగా లోకంలో సైంధవాలు (జాతి గుర్రాలు) వేగంలో, రాజసంలో గర్విస్తుంటాయి. కానీ కొప్పరపు కవులు ఆ క్రమాన్ని తిరగరాశారు:

"గుర్రాల పని కేవలం స్వారీకి పరిగెత్తడం మాత్రమే, అవి లోకానికి తిండి పెట్టలేవు; మేము లోకానికి అన్నదాతలమైన ఎద్దు, దున్నలం!" అని అవి తమ వ్యవసాయోపయోగ జన్మను చూసి సంతోషపడ్డాయని చెప్పటం  అద్భుతమైన భావోత్ప్రేక్ష.

: పొలాలు అంతగా పండడానికి హేతువు—సాక్షాత్తూ శివుని ఎద్దు, యముని దున్నపోతు కలిసి దున్నడమే అని కల్పించడం కవుల చమత్కార శిల్పం.

3. భారతీయ వ్యవసాయ సంప్రదాయంలోనూ, శాస్త్రీయ వ్యవసాయ పద్ధతులలోనూ ఒక వ్యవసాయ సంవత్సరంలో పండే మూడు ప్రధాన పంటల కాలాన్ని కలిపి ‘ముక్కారు’ అంటారు. కారు అంటే రకరకాల అర్థాలు ఉన్నాయి.  తెలుగునాట వ్యవసాయంలో ‘కారు’ అంటే ‘పంట కాలం’ (Season) అని అర్థం. మూడు కాలాల్లో అవిశ్రాంతంగా పంటలు పండడాన్నే ‘ముక్కారు పంటలు’ అంటారు.

4. మొదటి కారు — ఖరీఫ్ (వానాకాలం పంట / సార్వా)

తెలుగునాట దీనిని సాంప్రదాయకంగా ‘సార్వా’ అని, తెలంగాణ ప్రాంతంలో ‘వానాకాలం పంట’ అని వ్యవహరిస్తారు. కాలం:  జూన్ – నవంబర్  లక్షణం: ఈ కాలంలో సాగయ్యే పైర్లకు నీరు అధికంగా అవసరం. పంట కాలం కాస్త ఎక్కువ రోజులు (దీర్ఘకాలిక పంటలు) ఉంటుంది.ప్రధాన పంటలు:వరి (ప్రధాన ఆహార పంట)పత్తి, సోయాబీన్, వేరుశనగజొన్న, మొక్కజొన్న, సజ్జ, రాగులు,కంది, మినుము

5. రెండవ కారు — రబీ (శీతాకాలం పంట / దాళ్వా)

కాలం: అక్టోబర్ - నవంబర్ నుండి ఫిబ్రవరి - మార్చి వరకు.వాతావరణం: ఈశాన్య రుతుపవనాలు లేదా చెరువులు, కాలువలు, బోరు బావుల ఆధారంగా సాగవుతుంది. విత్తే సమయంలో చల్లని వాతావరణం, పంట కోతకు వచ్చేసరికి స్వల్ప ఉష్ణోగ్రతలు ఉంటాయి.తెలుగు ప్రాంతీయ నామం: దీనిని కోస్తాంధ్రలో ‘దాళ్వా’ అని, సాధారణ వ్యవహారంలో ‘యాసంగి’ లేదా ‘చలికాలం పంట’ అని పిలుస్తారు.లక్షణం: గాలిలో తేమ తక్కువగా ఉంటుంది. తెగుళ్ల ఉధృతి ఖరీఫ్ కంటే కాస్త తక్కువగా ఉండి, దిగుబడులు నిలకడగా వస్తాయి.ప్రధాన పంటలు:గోధుమ, బార్లీ (ఉత్తర భారతదేశంలో)వరి (దక్షిణ భారతంలో కాలువలు, బోరు నీటి కింద)శనగలు, బఠానీలు, ఆవాలుపొద్దుతిరుగుడు (సన్‌ఫ్లవర్), నువ్వులు, మిరప, పొగాకు

6. మూడవ కారు — జైద్ (వేసవి పంట / ఎండకాలం పంట)

కాలం: మార్చి నుండి మే - జూన్ వరకు (రబీ ముగిసిన తర్వాత, ఖరీఫ్ మొదలయ్యే లోపు ఉండే స్వల్ప కాలం).వాతావరణం: పొడి వాతావరణం, తీవ్రమైన ఎండలు, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఉంటాయి.లక్షణం: ఈ పంటలకు నిరంతర నీటిపారుదల సదుపాయం తప్పనిసరి. ఇవి తక్కువ వ్యవధిలో (60 నుండి 90 రోజులలో) పూర్తయ్యే స్వల్పకాలిక పైర్లు.ప్రధాన పంటలు:కూరగాయలు: బెండ, కాకర, సొర, దొండ, వంకాయ మొదలైనవి.తోటపంటలు / పండ్లు: పుచ్చకాయ, కర్బూజ ,దోసకాయ.స్వల్పకాలిక పప్పుధాన్యాలు: పెసర, మినుము (వరి కోతల తర్వాత మాగాణి భూముల్లో వేసే పైరు).పశుగ్రాసాలు: వేసవిలో పశువుల కోసం పెంచే పచ్చిగడ్డి పైర్లు

7. భారతదేశంలో అన్ని ప్రాంతాలలో ముక్కారు పండదు; ఎక్కడైతే కృష్ణా, గోదావరి, కావేరి వంటి జీవనదుల డెల్టా వ్యవస్థ లేదా సమృద్ధిగా భూగర్భ జలాలు ఉంటాయో అక్కడ మాత్రమే నేల విశ్రాంతి లేకుండా ఏడాది పొడవునా పచ్చగా ఉంటుంది.అందుకే కొప్పరపు సోదర కవులు కారంచేడును వర్ణిస్తూ — "కలనైనన్ స్మరియింపరాని గతి ముక్కార్వండు సస్యౌఘముల్" అన్నారు. అంటే, రైతులకు ఏ కాలంలోనూ పంట లేని కొరత రాకుండా, భూదేవి నిరంతరం ధాన్యరాశులను ప్రసాదిస్తూ ఉండే అత్యున్నత వ్యవసాయ సమృద్ధికి ఈ ‘ముక్కారు’ అనే పదం ప్రతీక.

8. పాలవేకరి కదిరిపతి విరచితమైన ‘శుకసప్తతి’ కావ్యంలోన “గాదెలఁ గొలుచు ముక్కారు బండెడు మళ్ళు” అన్నాడు.(02 -145) ‘గాదె’ అనేది తెలుగువారి నిత్యావసర వ్యవసాయ సంస్కృతికి, ఆర్థిక స్థిరత్వానికి సజీవ ప్రతీక.వెదురు బద్దలు లేదా దబ్బలతో సుమారు 6 అడుగుల ఎత్తు, 3 అడుగుల వ్యాసంతో గుండ్రంగా అల్లి, గాలి లేదా పురుగులు చొరబడకుండా లోపల, బయట ఆవుపేడ, బంకమట్టి కలిపిన మిశ్రమంతో పూతపూసి ఎండబెడతారు. మరికొన్ని పెద్ద ఇళ్లలో చెక్కలతో లేదా మట్టి గోడలతో గదిలోనే ఒక ప్రత్యేకమైన ధాన్యపు అరను ‘గాదె’గా నిర్మిస్తారు.

9. నాటి గ్రామీణ సమాజంలో ఒక రైతు లేదా కుటుంబం ఎంత సంపన్నమైనదో చెప్పడానికి వారి ఇంట ఎన్ని ‘ధాన్యపు గాదెలు’ ఉన్నాయో లెక్కించేవారు. కరువు కాలంలోనూ గ్రామాన్ని కాపాడేవి ఈ నిండు గాదెలే. సాధారణంగా పంట నూర్పిడి అయ్యాక ధాన్యాన్ని కుంచాలు, తూములు లేదా బస్తాలతో కొలుస్తారు. కానీ ఇక్కడి చేలలో పండిన పంట ఎంత విపరీతమైనదంటే — చిన్న కొలమానాలు సరిపోక, నేరుగా ‘గాదెలతోనే కొలవవలసి’ వస్తున్నదట!'మడి' అంటే నీరు నిలకడగా ఉండే చిన్న పొలం భాగం. అటువంటి ప్రతి మడిలోనూ ఏడాదికి మూడు కాలాలూ (సార్వా, దాళ్వా, వేసవి) విశ్రాంతి లేకుండా పంటలు పండుతూనే ఉన్నాయి.ఒక చిన్న మడి నుంచే గాదెలు నిండేంత ధాన్యం దిగుబడి వస్తుంటే, మొత్తం గ్రామంలోని పంట సంపద ఎంత అపారమో కదిరిపతి ఒక్క చరణంలో అత్యంత సమర్థవంతంగా వ్యక్తీకరించారు.

10. పాలవేకరి కదిరిపతి: “గాదెలఁ గొలుచు ముక్కారు బండెడు మళ్ళు”అంటే కొప్పరపు కవులు: “గలనైనన్ స్మరియింపరాని గతి ముక్కార్వండు సస్యౌఘముల్” అన్నారు. ఈ రెండు ప్రయోగాలను కలిపి పరిశీలిస్తే ప్రబంధ సంప్రదాయం ఆధునిక కావ్యం వరకు ఎలా పరిపుష్టమైందో స్పష్టమవుతుంది:రెండు కావ్యాలలోనూ ప్రధాన కేంద్రబిందువు ‘ముక్కారు’. వర్షాధారంగా మాత్రమే కాక, జీవనదుల నీటిపారుదల సదుపాయం ఉన్న ప్రదేశాలలోనే మూడు పంటలు సాధ్యమవుతాయి. శుకసప్తతి రాయలసీమ-కోస్తా ప్రాంతాల నాటి వ్యవసాయ సాంద్రతను సూచిస్తే, కొప్పరపు కవులు కృష్ణా డెల్టా ఒండ్రుమట్టి నేలలైన కారంచేడు పరిసరాల వ్యవసాయ వైభవాన్ని కీర్తించారు.

11. కదిరిపతి పంట సమృద్ధిని భౌతిక కొలమానంతో చూపించారు: పంటను చిన్న గిద్దలతో, కుంచాలతో కాదు, గాదెలతోనే కొలవాలి అని పరిమాణాత్మక (Quantitative) తీవ్రతను ప్రదర్శించారు.కొప్పరపు కవులు ఆ సమృద్ధిని చూసి కలిగే భావానుభూతిని చూపించారు: ఆ ముక్కారు పంటల రాశులను చూస్తే పూర్వం ఎవరూ "కలలోనైనా ఊహించలేనంత ఆశ్చర్యం" (గలనైనన్ స్మరియింపరాని గతి) కలుగుతుందని గుణాత్మక (Qualitative) విస్మయాన్ని ఆవిష్కరించారు.

12. కొప్పరపు కవులు చెప్పిన పద్యంలో — శివుని ఎద్దు, యముని దున్నపోతు కలిసి దున్నితే, ఆ నేలలో ముక్కారు పంటలు సమృద్ధిగా పండాయి. అలా దివ్య పశువులు దున్నిన పొలాల నుంచి వచ్చిన ఆ అపార ధాన్యరాశులే, శుకసప్తతి చెప్పినట్లు ఇళ్ళలోని ‘గాదెలను నింపడానికి’ ఆధారమయ్యాయి.

13. సంస్కృత కావ్యాలలో 'శరత్కాల పక్వ శాలి' వంటి వర్ణనలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. కానీ తెలుగు ప్రబంధాలలో ‘గాదెలు’, ‘ముక్కారు’, ‘బండెడు మళ్ళు’ వంటి అచ్చతెలుగు వ్యవసాయ పదబంధాలను పాలవేకరి కదిరిపతి నుండి కొప్పరపు కవుల దాకా మహాకవులు ఛందోబద్ధంగా ప్రయోగించి, రైతు కష్టానికి, తెలుగు నేల ధాన్య సమృద్ధికి శాశ్వతమైన కావ్య గౌరవాన్ని కల్పించారు.

14. కారంచేడు గ్రామం మొదటినుంచీ సారవంతమైన నల్లరేగడి, ఒండ్రు నేలలతో కూడిన వ్యవసాయ క్షేత్రం. అక్కడి కర్షక జీవన సౌభాగ్యాన్ని కేవలం లౌకికంగా కాక, "దేవతా వాహనాలే దిగివచ్చి జన్మించి దున్నిన పుణ్యభూమి" అని చిత్రించడం ద్వారా శ్రామిక జీవన సౌందర్యాన్ని, పశు సంపద ఔన్నత్యాన్ని కావ్య జగత్తులో అగ్రపీఠాన నిలిపారు.

డా. తాడేపల్లి పతంజలి.

ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి మహోదయులకు ధన్యవాదములు.

జైహింద్.

Print this post