సమన్యాయం,సమధర్మం,కమనీయం,తమితీర,ధనతృష్ణ,పామునైజం,పరహింస,భము లొనరు,ప్రీతిల,స్వార్ధచింత,తగు శిక్ష,సా దరణ,కాదనక,వాదుల,

జైశ్రీరామ్ 

సమన్యాయం,సమధర్మం,కమనీయం,తమితీర,ధనతృష్ణ,పామునైజం,పరహింస,భము లొనరు,ప్రీతిల,స్వార్ధచింత,తగు శిక్ష,సా దరణ,కాదనక,వాదుల,

సమ న్యాయం సమధర్మం!సమ సమాజ స్థాపనమ్ము!సా దరణ నెంతురే

                                                                                          రసన్?
కమనీయం సిరి నంటెం!గమక మాయె స్వార్ధ చింత!కాదనగ శక్య మేరికిన్?
తమి తీరం ధన తృష్ణం!తమము పెచ్చె శిక్ష లేక!తా ధరను నాశ మేర్తురే!
భ్రమియించే విష నాగుల్!భముల సజ్జనాళిముంచి!వాదులం పారిలం
                                                                                           సిరుల్!

సృజనాత్మక గర్భ కవితా స్రవంతి యందలి,అనిరుద్ఛందాంతర్గత"-ఉత్కృతి"
ఛందము లోనిది.ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము
లుండును.యతులు"9,18,అక్షరములకు చెల్లును.

1,గర్భగత"-సమన్యాయం"-వృత్తము.

సమ న్యాయం సమ ధర్మం!
కమనీయం సిరి నంటెం!
తమి తీరం ధన తృష్ణం!
భ్రమియించే విష నాగుల్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి,అనుష్టుప్ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"8"అక్షరము లుండును.

2,గర్భగత"-సమధర్మం"-వృత్తము.

సమ సమాజ స్థాపనమ్ము!
గమక మాయె స్వార్ధ చింత!
తమము పెచ్చె శిక్ష లేక!
భముల సజ్జనాళి ముంచి!

అభిజ్ఞా ఛందమునందలి"బృహతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును.

3,గర్భగత"-కమనీయం"-వృత్తము.

సా దరణ నెంతురే రసం?
కాదనగ శక్య మేరికిన్?
తా ధరను నాశ మేర్తురే!
వాదులను పారిలం సిరుల్!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"-బృహతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును.

4.గర్భగత"-తమితీర"-వృత్తము.

సమ న్యాయం సమ ధర్మం!సమ సమాజ స్థాపనమ్ము!
కమనీయం సిరి నంటెం!గమక మాయె స్వార్ధ చింత!
తమి తీరం ధన తృష్ణం!తమము పెచ్చె శిక్ష లేక!
భ్రమియించే విష నాగుల్!భముల సజ్జనాళి ముంచి!

అణిమా ఛందము నందలి అత్యష్టి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాస నియమము కలదు.పాదమునకు17,అక్షరము లుండును.
యతి,9,వ యక్షరమునకు చెల్లును.

5,గర్భగత"-ధనతృష్ణ"-వృత్తము.

సమ సమాజ స్థాపనమ్ము!సమ న్యాయం సమ ధర్మం!
గమక మాయె స్వార్ధ చింత!కమనీయం సిరి నంటెం!
తమము పెచ్చె శిక్ష లేక!తమి తీరం ధన తృష్ణం!
భముల సజ్జనాళి ముంచి!భ్రమి యించే విష నాగుల్!

అణిమా ఛందము నందలి"-అత్యష్టి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.
యతి"10,వ యక్షరమునకు చెల్లును.

6,గర్భగత"-పాము నైజం"-వృత్తము.

సమ న్యాయం సమ ధర్మం!సా దరణ నెంతురే!రసం?
కమనీయం సిరి నంటెం!కాదనగ శక్య మేరికిన్!
తమి తీరం ధన తృష్ణం!తా ధరను నాశ మేర్తురే?
భ్రమియించే విష నాగుల్!వాదులం పారిలం సిరుల్!

అణిమా ఛందము నందలి"-అత్యష్టి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.
యతి"-9,వ యక్షరమునకు చెల్లును.

7,గర్భగత"పరహింస"-వృత్తము.

సా దరణ నెంతురే!రసం?సమ న్యాయం సమ ధర్మం!
కాదనగ శక్య మేరికిం?కమనీయం సిరి నంటెన్!
తా ధరను నాశ మేర్తురే?తమి తీరం ధన తృష్ణన్!
వాదులం పారిలం సిరుల్!భ్రమియించే విష నాగుల్!!

అణిమా ఛందమునందలి"అత్యష్టి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును
యతి,10,వ యక్షరము నకు చెల్లును.

8,గర్భగత"భము లొనరు"-వృత్తము.

సమ సమాజ స్థాపనమ్ము!సా దరణ నెంతురే!రసం?
గమక మాయె స్వార్థ చింత!కాదనగ శక్య మేరికిన్!
తమము పెచ్చె శిక్ష లేక!తా ధరను నాశ మేర్తురే!
భముల సజ్జనాళి ముంచి!వాదులం పారిలం సిరుల్!

అణిమా ఛందమునందలి"-ధృతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు18,అక్షరము లుండును.
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును

9,గర్భగత"-ప్రీతిలు"-వృత్తము.

సా దరణ నెంతురే!రసం?సమ సమాజ స్థాపనమ్ము!
కాదనగ శక్య మేరికిం?గమక మాయె స్వార్ధ చింత!
తా ధరను నాశ మేర్తురే!తమము పెచ్చె శిక్ష లేక!
వాదులం పారిలం సిరుల్!భముల సజ్జనాళి ముంచి!

అణిమా ఛందమునందలి"-ధృతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"18,అక్షరభు లుండును.
యతి.10,వ యక్షరము నకు చెల్లును.

10,గర్భగత"-స్వార్ధ చింత"-వృత్తము.

సమసమాజ  స్థాపనమ్ము!సమ న్యాయం సమ ధర్మం!సాదరణ నెంతురే?
                                                                                           రసన్!
గమక మాయె స్వార్ధ  చింత!కమనీయం సిరి నంటెం!కాదనగ శక్య మేరికిన్!
తమము పెచ్చె శిక్ష లేక!తమి తీరం ధన తృష్ణం!తా  ధరను నాశ మేర్తురే!
భముల సజ్జనాళి ముంచి!భ్రమియించే  విష నాగుల్!వాదులం పారిలం
                                                                                         సిరుల్!

అనిరుద్ఛందమునందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును
యతులు,10,18 అక్ రములకు చెల్లును.

11.గర్భగత"-తగు శిక్ష"-వృత్తము.

సమ న్యాయం సమ ధర్మం!సాదరణ నెంతురే?రసం!సమ సమాజ
                                                                           స్థాపనమ్ము!
కమనీయం సిరి నంటెం!కాదనగ శక్య మేరికిం?గమక మాయె స్వార్ధ చింత!
తమి తీరం ధన తృష్ణం!తా  ధరను నాశ మేర్తురే!తమము పెచ్చె శిక్షలేక!
భ్రమియించే విష నాగుల్!వాదులం పారిలం సిరుల్!భముల సజ్జనాళి
                                                                               ముంచి!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరరముఉ లుండును.
యతులు"9,18,అక్షరములకు చెల్లును.

12,గర్భగత"-సా దరణ"-వృత్తము.

సా దరణ నెంతురే!రసన్!సమ న్యాయం సమ ధర్మం!సమ సమాజ   
                                                                             స్థాపనమ్ము!
కాదనగ శక్య మేరికిన్?కమనీయం సిరి నంటెం!గమక మాయె!స్వార్ధ చింత
తా ధరను నాశ మేర్తురే!తమి  తీరం ధనతృష్ణం!తమము పెచ్చె శిక్ష లేక!
వాదులం పారిలం సిరుల్!భ్రమియించే విష నాగుల్!భముల సజ్జ నాళి
                                                                                  ముంచి!

అనిరుద్ఛేదము నంరలి ఉత్కృతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు "26"అక్ రము లుండును.
యతులు"-10 18,అక్షరములకు చెల్లును.

13,గర్భగత"-కాదనక"-వృత్తము.

సమ సమాజ స్థాపనమ్ము!సాదరణ నెంతురే!రసం?సమ న్యాయం
                                                                          సమ ధర్మమ్!
గమక మాయె స్వార్ధ చింత!కాదనగ శక్య మేరికిన్?కమనీయం సిరి నంటెం!
తమము పెచ్చె శిక్ష లేక!తా ధరను నాశ మేర్తురే!తమి తీరం ధన తృష్ణన్!
భముల సజ్జనాళి ముంచి!వాదులం పారిలం సిరుల్!భ్రమియించే విష
          ;                                                                         నాగుల్!

14,గర్భగత"-వాదుల"-వృత్తము.

సాదరణ నెంతురే!రసం?సమ  మాజ స్థాపనమ్ము!సమ న్యాయం సమ
                                                                                       ధర్మమ్!
కాదనగ శక్యమేరికిం?గమక మాయె స్వార్ధచింత!కమనీయం సిరి నంటెం
ధరను నాశ మేర్తురే!తమము పెచ్చె శిక్షలేక!తమి తీరం ధన తృష్ణన్!
వాదులం పపారిలం సిరుల్!భముల సజ్జనాళి ముంచి!భ్రమియించే విష
                                                                                      నాగుల్!

అనిరుద్ఛందమునందలి"ఉత్కృతి"-ఛందము లోనిరి.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతలు"10,18 ,అక్షరములకు చెల్లును.   

జైహింద్.

వీనులు,వికటము,పకపకలు,వికలము,లొల్లాశ్రిత,లోనయె,వెకిలిగ,భిల్లుల,కార్ముకము,చెకచెక,దరిజేరు,చెల్లాచెదరు,నగ మెగయు,ఫేనము,గర్భ"విన సొంపు"-వృత్తము.

జైశ్రీరామ్.   

వీనులు,వికటము,పకపకలు,వికలము,లొల్లాశ్రిత,లోనయె,వెకిలిగ,భిల్లుల,కార్ముకము,చెకచెక,దరిజేరు,చెల్లాచెదరు,నగ మెగయు,ఫేనము,గర్భ"విన సొంపు"-వృత్తము.

వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి. జుత్తాడ.

లుక లుకల వికటమై!లొల్లాశ్రిత జీవమాయెన్!లోనయె ధన తృష్ణం వెసన్!
వెకిలిగ పక పకలం!భిల్లు ల్దరి జేరి నిల్వం!ఫేనము నయె సర్వస్వమున్!
చెకచెక నర మెకముల్!చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిం!శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలన్!
వికల మొనరుచు నికం!విల్లుం విడు కార్ముకంబై!వీనుల విన సొంపౌ నొకో?

సృజనాత్మక గర్భ కవితా స్రవంతి యందలి,అనిరుద్ఛందాంతర్గత"-ఉత్కృతి"
ఛందము లోనిది. ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము
లుండును.యతులు"10,18,అక్షరములకు చెల్లును.

1,గర్భగత"వీనుల"-వృత్తము.

లుక లుకల వికటమై!
వెకిలిగ పక పకలన్!
చెక చెక నర మెకముల్!
వికట మొనరుచు నికన్!

అభిజ్ఞా ఛందమునందలి"-బృహతి"-ఛందము లోనిది .
ప్రాస నియమభు కలదు.పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును.

2,గర్భగత"-వికటము"-వృత్తము.

లొల్లాశ్రిత జీవ మాయెన్!
భిల్లు ల్దరి జేరి నిల్వన్!
చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిన్!
విల్లుం విడు కార్ముకంబై!

అభిజ్ఞా"ఛందము నందలి"-అనుష్టుప్ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"-8,అక్షరము లుండును.

3,గర్భగత"-పక పకలు"-వృత్తము.

లోనయె ధన తృష్ణం వెసన్!
ఫేనము నయె సర్వ స్వమున్!
శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలన్!
వీనుల విన సొంపౌ నొకో?

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"బృహతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును.

4,గర్భగత"వికలము"-వృత్తము.

లుక లుకల వికటమై!లొల్లా శ్రిత జీవ మాయెన్!
వెకిలిగ పక పకలం!భిల్లు ల్దరి జేరి నిల్వన్!
చెర చెర నర మెకముల్!చెల్లా  చెద రేర్చ ధాత్రిన్!
వికల మొనరుచు నికం!విల్లుం విడు కార్ముకంబై!

అణిమా ఖందమునందలి"-అత్యష్టి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17,అక్షరము లుండును.
యతి"10,వ యక్షరమునకు చెల్లును.

5,గర్భగత"-లొల్లాశ్రిత"-వృత్తము.

లొల్లాశ్రిత జీవ మాయెం!లుక లుకల వికటమై!
భిల్లు ల్దరి జేరి నిల్వన్!వెకిలిగ పక పకలన్!
చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిం!చెర చెర నర మెకముల్!
విల్లుం విడు కార్ముకంబై!వికల మొనరుచు నికన్!

అణిమా"ఛందము నందలి"-అత్యష్టి ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.
యతి"9,వ యక్షరమునకు చెల్లును.

6,గర్భగత"-లోనయె"-వృత్తము.

లుక లుకల వికటమై!లోనయె ధన తృష్ణం వెసన్!
వెకిలిగ పక పకలం!ఫేనము నయె సర్వ స్వమున్!
చెర చెర నర మెకముల్!శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలన్!
వికల మొనరుచు నికం!వీనుల విన సొంపౌ నొకో?

అణిమా ఛందమునందలి"-ధృతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"18,అక్షరము లుండును.
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును.

7,గర్భగత"-వెకిలిగ"-వృత్తము.

లోనయె ధన తృష్ణం వెసం!లుకలుకల వికటమై!
ఫేనము నయె సర్వస్వముం!వెకిలిగ పక పకలం!
శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలం!చెర చెర నర మెకముల్!
వీనుల విన సొంపౌ నొకో?వికల మొనరుచు నికన్!

అణిమా ఛందమునందలి"ధృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"18"అక్షరములుండును.
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును.

8,గర్భగత"-భిల్లుల"-వృత్తము.

లొల్లాశ్రిత జీవ మాయెం!లోనయె ధన తృష్ణం వెసన్!
భిల్లులె దరి జేరి నిల్వం!ఫేనము నయె సర్వస్వమున్!
చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిం!శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలన్!
విల్లుం విడు కార్ము కంబునై!వీనుల విన సొంపౌ నొకో?

అణిమా ఛందము నందలి"-అత్యష్టి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు "17"అక్షరము లుండును.
యతి"9,18,అక్షరము లకు చెల్లును.

9,గర్భగత"కార్ముకం"-వృత్తము.

లోనయె ధన తృష్ణం వెసం!లొల్లాశ్రిత జీవ మాయెన్!
ఫేనము నయె సర్వస్వముం!భిల్లులె దరి జేరి నిల్వన్!
శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలం!చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిన్!
వీనుల విన సొంపౌ నొకో?విల్లుం విడు కార్ముకంబునై!

అణిమా ఛందమునందలి"-అత్యష్టి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకై,17,అక్షరము లుండును.
యతి,"10"వ యక్షయరమునకు చెల్లును.

10,గర్భగత"-చెక చెక"వృత్తము.

లొల్లాశ్రిత జీవ మాయెం!లుక లుకల వికటమై!లోనయె ధన తృష్ణం వెసన్!
భిల్లుల్ దరి జేరి నిల్వం!వెకిలిగ పక పకలం!ఫేనము నయె సర్వస్వ మున్!
చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిం!చెక చెక నర మెకముల్!శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలన్!
విల్లుం విడు కార్ముకంబునై!వికల మొనరుచు నికం!వీనుల విన సొంపౌ నొకో?

అనిరుద్ఛందమునందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు,9,19,అక్షరములకు చెల్లును.

11.గర్భగత"-దరి జేరు"-వృత్తము.

లుక లుకల వికటమై!లోనయె ధన తృష్ణం వెసం!లొల్లాశ్రిత జీవ మాయెన్!
వెకిలిగ పక పకలం!ఫేనము నయె సర్వస్వముం!భిల్లుల్ దరి జేరి నిల్వన్!
చెక చెక నర మెకముల్!శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలం!చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిన్!
వికల మొనరుచు నికం!వీనుల విన సొంపౌ నొకో?విల్లుం విడు కార్ముకంబునై!

అనిరుద్ఛందమునందలిఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాస నియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు"10,19,అక్షరములకు చెల్లును.

12;గర్భగత"-చెల్లా చెదరు"-వృత్తము.

లోనయె ధన తృష్ణం వెసం!లుక లుకల వికటమై!లొల్లా శ్రిత జీవ మాయెన్!
ఫేనము నయె సర్వస్వముం!వెకిలిగ పక పకలం!భిల్లుల్ దరి జేరి నిల్వన్!
శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలం!చెక చెక నర మెకముల్!చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిన్!
వీనుల విన సొంపౌ నొకో?వికల మొనరుచు నికం!విల్లుం విడు కార్ముకంబునై!

అనిరుద్ఛందమునందలిఉత్కృతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు,26,అక్షరము లుండును.
యతులు,10,19,అక్షరములకు చెల్లును.

13,గర్భగత"-నగ మెగయు"-వృత్తము.

లొల్లాశ్రిత జీవమాయెం!లోనయె ధన తృష్ణం వెసం!లుక లుకల వికటమై!
భిల్లుల్ దరి జేరి నిల్వం!ఫేనము నయె సర్వస్వముం!వెకిలిగ పక పకలన్!
చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిం!శ్రీ నగమెగసెం శోధిలం!చెక చెక నర మెకముల్!
విల్లుం విడు కార్ముకంబునై!వీనుల విన సొంపౌ నొకో?వికల మొనరుచు నికన్!

అనిరుద్ఛందము నందలిఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు,9,18,అక్షరములకు చెల్లును.

14,గర్భగత"-ఫేనము"-వృత్తము.

లోనయె ధన తృష్ణం వెసం!లొల్లాశ్రిత జీవ మాయెం!లుక లుకల వికటమై!
ఫేనము నయె సర్వస్వముం!భిల్లుల్దరి జేరి నిల్వం!వెకిలిగ పక పకలన్!
శ్రీ నగ మెగసెం శోధిలం!చెల్లా చెద రేర్చ ధాత్రిం!చెక చెక నర మెకముల్!
వీనుల విన సొంపౌ నొకో?విల్లుం విడు కార్ముకంబునై!వికల మొనరుచు నికన్!

అనిర్ద్ఛందము నందలి"-ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు,10,18,అక్షరములకు చెల్లును.

జైహింద్.

దదాననిష్ట,తెన్గు సంస్కృతి,రంగవల్లి,పితృతృప్తి,బంధువర్గ,నిండుశోభ,సందడి,నింపొదవు,సొబగు పెంచు,వాడ వాడ,పండుగ,నిండునీతి,తెల్లమాయె,ధర్మ నిష్ట"-గర్భ సంక్రాంతి శోభ"-వృత్తము.

 జైశ్రీరామ్.

దదాననిష్ట,తెన్గు సంస్కృతి,రంగవల్లి,పితృతృప్తి,బంధువర్గ,నిండుశోభ,సందడి,నింపొదవు,సొబగు పెంచు,వాడ వాడ,పండుగ,నిండునీతి,తెల్లమాయె,ధర్మ నిష్ట"-గర్భ సంక్రాంతి శోభ"-వృత్తము.

రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి  జుత్తాడ.

వచ్చె మకర సంక్రమణం!పాడి పంట లంది రాగ!వల్లె రంగవల్లు లొప్పుచున్!
అచ్చ తెన్గు సంస్కృతినిన్!ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!అల్ల బంధు వర్గ సందడిన్!
తెచ్చె సొబగు రంగ వళుల్!ధీడు నీతి నింపు పెంప!తెల్లమైన నిండు శోభలన్!
వచ్చె పితలు తృప్తు లవన్!వాడ వాడ పండు గాయె!వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతన్!

ధీడు=ధీటు.

సృజనాత్మక గర్భ కవితా స్రవంతి యందలి,అనిరుద్ఛందాంతర్గత"-ఉత్కృతి,
ఛందములోనిది.ప్రాస నియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము
లుండును.యతులు"10,18,అక్షరములకు చెల్లును.

1,గర్భగత"-దాన నిష్ట"-వృత్తము.

వచ్చె మకర సంక్రమణం!
అచ్చ తెన్గు సంస్కృతినిన్!
తెచ్చె సొబగు రంగ వళుల్!
వచ్చె పితలు తృప్తు లవన్!

అభిజ్ఞా ఛందమునందలి "-బృహతి"-ఛందము లోనాది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును.

2,గర్భగత"-తెన్గు సంస్కృతి"-వృత్తము.

పాడి పంట లంది రాగ!
ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!.
ధీడు నీతి నింపు పెంప!
వాడ వాడ పండు గాయె!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి""అనుష్టుప్ఛందములోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"8"అక్షరము లుడును.

3,గర్భగత"-రంగవల్లి"-వృత్తము.

వల్లె రంగ వల్లు లొప్పుచున్!
అల్ల బంధు వర్గ సందడిన్!
తెల్లమైన నిండు శోభలన్!
వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతన్!

అభిజ్ఞా ఛందమునందలి"-బృహతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"9"అక్షరము లుండును.

4,గర్భగత"పితృతృప్తి"--వృత్తము.

వచ్చె మకర సంక్రమణం!పాడి పంట లంది వచ్చె!
అచ్చ తెన్గు సంస్కృతినిన్!ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!
తెచ్చె సొబగు రంగ వళుల్!ధీడు నీవి నింపు పెంప!
వచ్చె పితలు తృప్తు లవన్!వాడ వాడ పండు గాయె!

అణిమా"ఛందమునందలి"అత్యష్టి"-ఛందములోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.
యతి10, వయక్షరమునకు చెల్లును.

5,గర్భగత"-బంధువర్గ"-వృత్తము.

పాడి పంట లంది వచ్చె!వచ్చె మకర సంక్రమణం!
ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!అచ్చ తెన్గు సంస్కృతినిన్!
ధీడు నీవి నింపు పెంప!తెచ్చె సొబగు రంగవళుల్!
వాడ వాడ పండు గాయె!వచ్చె పితలు తృప్తు లవన్!

అణిమా ఛందము నందలి అత్యష్టి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.
యతి"9"వ యక్షరమునకు చెల్లును.

6,గర్భగత"-నిండు శోభ"-వృత్తము.

పాడి పౌట లంది వచ్చె!వల్లె రంగవల్లు లొప్పుచున్!
ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!అల్ల బంధు వర్గ సందడిన్!
ధీడు నీవి నింపు పెంప!తెల్లమైన నిండు శోభలన్!
వాడ వాడ పండు గాయె!వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతన్!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోనిది
ప్రాస నియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.
యతి9,వ యక్షరము నకు చెల్లును.

7,గర్భగత"-సందడి"-వృత్తము.

వల్లె రంగ వల్లు లొప్పుచున్!పాడి పంట లంది వచ్చె!
అల్ల బంధు వర్గ సందడిన్!ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!
తెల్లమైన నిండు శోభలన్!ధీడు నీవి నింపు పెంప!
వల్లె దావ ధర్మ నిష్టతన్!వాడ వాడ పండు గాయె!

అణిమా ఛందమునందలి"-అత్యష్టి ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.
యతి"10,వ యక్షరమునకు చెల్లును.

8,గర్భగత"-నింపొదవు"-వృత్తము .

వచ్చె మకర సంక్రమణం!వల్లె రంగ వల్లు లొప్పుచున్!
అచ్చ తెన్గు సంస్కృతిన్!అల్ల బంధు వర్గ సందడిన్!
తెచ్చె సొబగు రంగ వళుల్!తెల్లమైన నిండు శోభలన్!
వచ్చె పితలు తృప్తు లవన్!వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతన్!

అణిమా ఛందమునందలి"-ధృతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"18"అక్షరము లుండును.
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును.

9,గర్భగత"-సొబగు పెంచు"-వృత్తము.

వల్లె రంగ వల్లు లొప్పుచున్!వచ్చె మకర సంక్రమణం!
అల్ల బంధు వర్గ సందడిన్!అచ్చ తెన్గు సంస్కృతిన్!
తెల్లమైన నిండు శోభలన్!తెచ్చె సొబగు రంగ వళుల్!
వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతన్!వచ్చె పితలు తృప్తు లవన్!

అణిమా ఛందమునందలి"ధృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమభు కలదు.పాదమునకు"--18,అక్షరము లుండును.
యతి"10"వ యకషరము నకు చెల్లును.

10,గర్భగత"-వాడ వాడ"-వృత్తము.

పాడి పంట లంది వచ్చె!వచ్చె మకర సంక్రమణం!వల్లె రంగ వల్లు లొప్పుచున్!
ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!అచ్చ తెన్గు సంస్కృతినిన్!అల్ల బంధువర్గ సందడిన్!
ధీడు నీవి నింపు శెంప!తెచ్చె సొబగు రంగ వళుల్!తెల్లమైన నిండు శోభలన్!
వాడ వాడ పండుగాయె!వచ్చె పితలు తృప్తు లవన్!వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతన్!

అనిరుద్ఛందమునందలి"-ఉత్కృతి ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు9,18,అక్షరము లకు చెల్లును.

11.గర్భగత"-పండుగ"-వృత్తము.

పాడి పంట లందివచ్చె!వల్లె రంగ వల్లు లొప్పుచున్!వచ్చె మకర సంక్రమణం!
ఆడఈడ ఏడ చూడ!అల్ల బంధువర్గ సందడిన్!అచ్చ తెన్గు సంస్కృతినిన్!
ధీడు నీవి నింపు పెంప!తెల్లమైన విండు శోభలం!తెచ్చె సొబగు రంగవళుల్!
వాడ వాడ పండు గాయె!వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతం!వచ్చె పితలు తృప్తులవన్!

అనిరుద్ఛందమునందలి"-ఉత్కృతి"ఛందములోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు "26"అక్షరములుండును.
యతులు"9,18,అక్షరములకు చెల్లును.

12,గర్భగత"-నిండునీతి"-వృత్తము.

వల్లె రంగ వల్లు లొప్పుచున్!పాడి పంట లంది వచ్చె!వచ్చె మకర సంక్రమణం!
అల్ల బంధు వర్గ సందడిం!ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!అచ్చ తెన్గు సంస్కృతినిన్!
తెల్లమైన నిండు శోభలన్!ధీడు నీవి నింపు పెంప!తెచ్చె సొబగు రంగవళుల్!
వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతన్!వాడ వాడ పండు గాయె!వచ్చె పితలు తృప్తు లవన్!

అనిరుద్ఛందమునందలి"-ఉత్కృతి ఛందములోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు"10,18,అక్షరములకు చెల్లును.

13,గర్భగత"-తెల్లమాయె"-వృత్తము.

వచ్చె మకర సంక్రమణం!వల్లె రంగ వల్లు లొప్పుచున్!పాడి పంట లంది వచ్చె!
అచ్చ తెన్గు సంస్కృతినిం!అల్ల బంధు వర్గ సందడిం!ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!
తెచ్చె సొబగు రంగవళుల్!తెల్ల మైన నిండు శోభలం!ధీడు నీవి నింపు పెంప!
వచ్చె పితలు తృప్తు లవన్!వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతం!వాడ వాడ పండు గాయె!

అనిరుద్ఛందమునందలి"-ఉత్కృతి ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు,10,19,అక్షరములకు చెల్లును.

14,గర్భగత"-ధరమనిష్ట"-వృత్తము.

వల్లె రంగ వల్లు లొప్పుచున్!వచ్చె మకర సంక్రమణం!పాడి పంట లంది వచ్చె!
అల్ల బంధు వర్గసందడిన్!అచ్చ తెన్గు సంస్కృతినిన్!ఆడ ఈడ ఏడ చూడ!
తెల్లమైన నిండు శోభలం!తెచ్చె సొబగు రంగవళుల్!ధీడు నీవి నింపు పెంప!
వల్లె దాన ధర్మ నిష్టతం!వచ్చె పితలు తృప్తు లవం!వాడ వాడ పండు గాయె!

అనిరుద్ఛందమునందలి"-ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు.10,19,అక్షరములకు చెల్లును..

జైహింద్.

చతుషష్టి పద కళాన్విత షోడష సర్వజ్ఞ రత్న"-సన్మంగళ వృత్త సంపుటి"

జైశ్రీరామ్.

చతుషష్టి పద కళాన్విత షోడష సర్వజ్ఞ రత్న"-సన్మంగళ వృత్త సంపుటి"

రచన;-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి.  జుత్తాడ.

                                                          

.హర శంభో శివ సర్వజ్ఞా!
వర దాంబో నిధి పారజ్ఞా!
గురు జ్ఞానోత్సుక శ్రీ హరా!
నిరతానంద గురోత్తమా!   1.

అరవిందాయత లోచనా!
పరమేశా!శుభ శోభకా!
వరదాయీ నటశేఖరా!
గిరి కైలాస నివాసకా!      2.

సిరి దాతీవయ శంకరా!
వర భాగ్యోదయ సూర్యమా!
తిరి పెం బేలయ?జంగమా!
హర నిన్నే మది గొల్తునే!    3.

పురారీవే!పురుషోత్తమా!
గురు తాపోప శ్రమాంగిరా!
గురు దత్తా సుర బాంధవా!
మరుభూమిం జరియింతువే!  4.

వర బూధిం ధరియింతువే!
గరళంబున్ గళముంచితే!
స్థిర ప్రజ్ఞం జగ రక్షణన్!
పరమం బేర్చెడి మోక్షకా!      5.

సురలం సౌమ్యుడ వీవయా!
వరము ల్గోరగ నిత్తువే!
పరమేశుండవు శ్రీ హరా!
జర తాపంబులు బాపుమా!     6.

హర నిన్నే మది గొల్తునే!
తిరుగాడం బల మీవయా!
చర జీవానల బాధలన్!
దరి రా నీకుమి మోక్షదా!           7.

బరువాయెం నర జన్మమున్!
తిరమేదీ గన జాలకన్!
దరి జేరీ నను గావుమా!
పరమార్ధంబును గూర్చుమా!    8.

గిరి పుత్రిం హృది నిల్పితే!
వర వారిం శిర ముంచితే!
గిరి కైలాసము నీదయా!
గురు నాట్యా!నట రాజమా!     9,

కురులం గంగమ  నాట్యమున్!
వరమౌ శీతల మేర్చగా!
నిరతానందము నొందుచున్!
నరులం బ్రోవు మహేశ్వరా!     10,

నిరతం బీశ్వరు గొల్తునే!
పరమానందము నొందుచున్!
సుర భోగంబులు కోరనే!
సుర సౌమ్యంబది యెంతునే!    11.

గిరి జేశుం నమకంబునున్!
హర స్తుతౌ చమకంబునున్!
స్థిర మేర్చే మహ న్యాసమున్!
పరమాత్మా గొలుతుం సదా!   ;  12.

హరు నెంచే వర భాగ్యమున్!
నిరతంబుం గలి గింపుమా!
సుర మోదంబగు కీర్తనల్!
వరదామంబుం జేర్చగన్!       13.

దురహంకారుల ద్రోలుమా!
నర లోకంబును  కావుమా!
సిరి పొంగం నిను దల్వకన్!
దరి జేరం మరిచే రిలన్!      14,

పరమార్ధంబును బోధిలం!
గురు బోధం గలి గింపుమా!
స్థిర ప్రజ్ఞాన్విత  దేహులన్!
నిరతంబుం గను శంకరా!    15,

వర బీజాలకు స్రష్టవై!
బరగే వీవిల శంకరా!
వెరపు ల్దూరము చేయుమా!
నిరతానందము నింపుమా!    16.

జైహింద్.

మొదలు చెడు,వెరపు కాని,తెరవు లేని,లోకతీరు,పూజితాలు,జవతాశ్రిహేయజన్మ,సుజనాళి,వెరగారు,పొరపొక్కాలు,పేరుటాశ,తీరుమారు,ధీరమేర్చు,ధీరంబ,గర్భ"-సార ధీర"-వృత్తము.

జైశ్రీరామ్.   

మొదలు చెడు,వెరపు కాని,తెరవు లేని,లోకతీరు,పూజితాలు,జవతాశ్రిహేయజన్మ,సుజనాళి,వెరగారు,పొరపొక్కాలు,పేరుటాశ,తీరుమారు,ధీరమేర్చు,ధీరంబ,గర్భ"-సార ధీర"-వృత్తము

                             రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి.

                                                         జుత్తాడ.

పురిటిలోన సంధి బలెన్!పూజితాలు చెడె నెంచగన్!పొరులాడంగ ధాత్రనిన్!
వెరపు లేని చింత వలెన్!వే జరాశ్రి వెరగొందె లే!పేరుటా శాశ్రి తంబయెన్!
తెరవు లేని బోధ గతిన్!తేజహీన బ్రతు కాయెనే!తీరు మారే దదెప్పుడో?
సరగె లోకతీరు హరా!సౌ జనాళి వెర గారునే!సార ధీరంబు గూర్చుమా!

సృజనాత్మక గర్భ కవితా స్రవంతి యందలి,అనిరుద్ఛందాంతర్గత,ఉత్కృతి"
ఛందము లోనిది.ప్రాస నియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము
లుండును.యతులు"10,19,అక్షరము లకు చెల్లును.

1,గర్భగత"-మొదలు చెడు"-వృత్తము.

పురిటి లోన సంధి బలెన్!
వెరపు లేని చింత వలెన్!
తెరవు లేని బోధ గతిన్!
సరగె లోకతీరు హరా!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"బృహతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"9,అక్షరములుండును.

2,గర్భగత"వెరపు లేని"-వృత్తము.

పూజితాలు చెడె నెంచగన్!
వే జరాశ్రి వెర గొందె లే!
తేజహీన బ్రతు కాయెనే!
సౌ జనాళి వెర గారునే!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలి"బృహతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"9,అక్షరము లుండును.

3,గర్భగత"-తెరవు లేని"-వృత్తము.

పొరు లాడంగ ధాత్రినిన్!
పేరు టాశా శ్రితం బయెన్!
తీరు మారే ద దెప్పుడో?
సారధరంబు గూర్చుమా!

అభిజ్ఞా ఛందము నందలిఅనుష్టుప్ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"8"అక్షరము లుండును.

4,గర్భగత"లోకతీరు"-వృత్తము.

పురిటి లోన సంధి బలెన్!పూజితాలు చెడె నెంచగన్!
వెరపు లేని చింత వలెన్!వే జరాశ్రి వెర గొందె లే!
తెరవు లేని బోధ గతిన్!తేజ హీన బ్రతు కాయెనే!
సరగె లోక తీరు హరా!సౌ జనాళి వెర గారునే!

అణిమా ఛందము నందలి"ధృతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"18"అక్షరము లుండును.
యతి"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును.

5,గర్భ గత"-పూజితాలు"-వృత్తము.

పూజితాలు చెడె నెంచగన్!పురిటి లోన సంధి బలెన్!
వే జరాశ్రి వెర గొందె లే!వెరపు లేని చింత వలెన్!
తేజ హీన బ్రతు కాయెనే!తెరవు లేని బోధ గతిన్!
సౌ జనాళి వెర గారునే!సరగె లోక తీరు హరా!

అణిమా"ఛందము నంద లి"-ధృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"18,అక్షరము లుండును.
యతి"10,వ యక్షరము నకు చెల్లును.

6,గర్భగత"-జవతాశ్రి"-వృత్తము.

పురిటి లోన సంధి బలెన్!పోరు లాడంగ ధాత్రినిన్!
వెరపు లేని చింత వలెన్!పేరు టాశ్రి తంబయెన్!
తెరవు లేని బోధ గతిన్!తీరు మారే దదెప్పుడో?
సరగె లోకతీరు హరా! సార ధీరంబు గూర్చుమా!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛదము లోనిది.
పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.ప్రాసనియమము కలదు.
యతు"10"వ యక్షరమునకు చెల్లును.

7,గర్భగత"-హేయ జన్మ"-వృత్తము.

పోరు లాడంగధాత్రినిన్!పురిటి లోన సంధి బలెన్!
పేరు టాశ్రితం బయెన్!వెరపు లేనని చింత వ లెన్!
తీరు మారే దదెప్పుడో?తెరవు లేని బోధ గతిన్!
సార ధీరంబు గూరర్చుమా!సరగె లోకతీరు హరా!

అణిమా  ఛందము నందలి"అత్యష్టి"ఛందము లోఓనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదముశనకు"17"అక్షరము లుండును.
యతి"9"వ యక్షరమునక  చెల్లును.

8,గర్భగత"-సుజనాళి" వృఐఅఐము.

పూజితాలు చెడె నెంచగన్!పోరు లాడంగ ధాత్రినిన్!
వే జరాశ్రి  వెరగొందె లే!పేరు టాశా శ్రితం బయెన్!
తేజ హీన బ్రతు కాయెనే!తీరు మారే ద దెప్పుడో?
సౌజనాళి వెర గారునే!సార ధీరంబు గూర్చుమా!

అణిమా ఛందము నందలి"-అత్యష్టి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.
యతి"10,వ యక్షరమునకు చెల్లును.

9,గర్భగత"-వెరగారు"వృత్తము.

పోరు లాడంగ ధాత్తినిన్! పూజితాలు చెడె నెంచగన్!
పేరు టాశాశ్రి తంబయెన్!వే జరాశ్రి వెరగొందె లే!
తీరు మారే ద దెప్పుడో?తేజ హీన బ్రతు కాయెనే!
సార ధీరంబు గూర్చుమా!సౌ జనాళి వెర గారునే!

అణిమా ఛందము నందలి"అత్యష్టి "ఛందము లోనిది.
ప్రాస నియమము కలదు.పాదమునకు"17"అక్షరము లుండును.
తతి9,వ యక్షరమునకు చెల్లును.

10,గర్భగత"-పొర పొక్కాలు"-వృత్తము.

పూజితాలు చెడె నెంచగన్!పురిటి లోన సంధి బలెన్!పోరులాడంగ ధాత్రినిన్
వే జరాశ్రి వెర గొందె లే!వెరపు లేని చింత వలెన్!పేరు టాశ్రి తం బయెన్!
తేజ హీన బ్రతుకాయెనే!తెరవు లేని బోధ గతిన్!తీరు మారే ద దెప్పుడో?
సౌజనాళి వెరగారునే!సరగె లోక తీరు హరా!సార ధీరంబు గూర్చుమా!

అనిరుద్ఛందము నందలి"ఉత్కృతి "ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు26"అక్షరము లుండును.
యతులు"10,19,అక్షరములకు చెల్లును.

11,గర్భగత"-పేరుటాశ"-వృత్తము.

పురిటి లోనసంధిబలెన్!పోరు లాడంగ ధాత్రి నిన్!పూజితాలు చెడె నెంచగన్!
వెరపు లేని చింత వలెన్!పేరు టాశ్రితం బయెన్!వే జరాశ్రి వెర గొందె లే!
తెరవు లేని బోధ గతిన్!తీరు మారే ద దెప్పుడో?తేజ హీన బ్రతు కాయెనే!
సరగె లోక తీరు హరా!సార ధీరంబు గూర్చుమా!సౌ జనాళి వెర గారునే!

అనిరుద్ఛందమునందలిఉత్కృతి ఛందము లోనిది
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు26"అక్షరములుండును.
యతులు,10,18,అక్షరములకు చెల్లును.

12,గర్భగత"-తీరు మార"-వృత్తము.

పోరు లాడంగ ధాత్రినిన్!పురిటి లోన సంధి బలెన్!పూజితాలు చెడె నెంచగన్
పేరు టాశ్రితంబయెన్!వెరపు లేని చింత వలెన్!వే జరాశ్రి వెరగొందె లే
తీరు మారే ద దెప్పుడో?తెరవు లేని బోధ గతిన్!తేజహీన బ్రతుకాయెనే!
సార ధీరంబు గూర్చుమా!సరగె లోకతీరు హరా!సౌజనాళి వెరగారునే!

అనిరుద్ఛందమునందలి"ఉత్కృతి"-ఛందము లోనిది.
ప్రాసనియమము కలదు.పాదమునకు26,అక్షరము  లుండును.
యతులు"9,18,అక్షరములకు చెల్లును.

13,గర్భగత"-ధీరమేర్చు"-వృత్తము.

పూజితాలు చెడె నెంచగన్!పోరు లాడంగ ధాత్రినిన్!పురిటిలోన సంధి బలెన్!
వే జరాశ్రి వెరగొందె లే!పేరు టాశ్రితం బయెన్!వెరపు లేని చింత వలెన్!
తేజహీన బ్రతు కాయెనే!తీరు మారె ద దెప్పుడో?తెరవు లేని బోధ గతిన్!
సౌ జనాళి వెర గారునే!సార ధీరంబు గూర్చుమా!సరగె లోక తీరు హరా!

అనిరుద్ఛందమునందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాస నియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు,10,18,అక్షరము లకు చెల్లును.

14,గర్భగత"-ధీరంబ"-వృత్తము.

పోరు లాడంగ ధాత్రి నిన్!పూజితాలు చెడె నెంచగన్!పురిటి లోన సంధి బలెన్
పేరు టాశ్రితం బయెన్!వే జరాశ్రి వెరగొందె లే!వెరపు లేని చింతవలెన్!
తీరు మారె ద దెప్పుడో!తేజహీన బ్రతు కాయెనే! తెరవు లేని బోధ గతిన్!
సార ధీరంబు గూర్చుమా!సౌ జనాళి వెర గారునే!సరగె లోకతీరు హరా!

అనిరుద్ఛందమునందలి"ఉత్కృతి"ఛందము లోనిది.
ప్రాస నియమము కలదు.పాదమునకు"26"అక్షరము లుండును.
యతులు"9,18,అక్షరములకు చెల్లును.

జైహింద్.

విష్ణువు, శివుడు ఒక్కటే అనడానికి ఆధారం ఇదే..! | Ambalam Parthasarathi | ...

జైశ్రీరామ్.

బ్రహ్మశ్రీ అంబాళం పార్థసారథి గారు త్రిమూర్తులను గూర్చి ఇచ్చిన చక్కని వివరణ వింటేనే తెలుస్తుంది.

ఇంత చక్కని వివరణతో అలరింపఁజేసిన పార్థసారథి గారికి ధన్యవాదములు.

జైహింద్.

ముంబై నివాసి ఆర్టిష్ట్ అగ్బర్ మోమిన్ గారు వేసిన చిత్రం అత్యంత అద్భుతం. వారితో మాటాడి ప్రశంసించాను. వారు చాలా పొంగిపోయారు.

 

జైశ్రీరామ్.

జైహింద్.

మూకపంచశతి .... కటాక్ష శతకము02/10 . 11 నుండి 20వ శ్లోకము వరకు పద్యానువాదము. పద్య రచన .. చింతా రామకృష్ణారావు.

జైశ్రీరామ్.

 11. యాన్తీ సదైవ మరుతా మనుకూలభావమ్‌

భ్రూ వల్లి శక్రధను రుల్లసితా రసార్ద్రా

కామాక్షి! కౌతుక తరంగిత నీలకంఠా

కాదంబినీవ తవ భాతి కటాక్షమాలా. 

తే.గీ.  దేవతలకనుకూలమై తేజరిల్లు

నీ కటాక్షమాలేంద్రచాపాకరమ్మె,

నిత్య శృంగారరసముచే నియతిఁ దడిసి,

కౌతుకమునొప్పు శివునొంది భాతి గాంచె.

అమ్మా కామాక్షీ! నీ యొక్క కడగంటి చూపులవరుస ఎల్లప్పుడును దేవతలకే ఆనుకూల్యమును పొందుచున్నదయి, కనుబొమలనెడి యింద్రధనువుచే ప్రకాశించినదై శృంగార రసముచే తడిసినదై, కుతూహలముప్పొంగిన శివుఁవుడు కలదై, మేఘమాలవలె ప్రకాశించుచున్నది.

తా|| అమ్మవారి కటాక్షమాలిక మేఘమాలిక వలె ప్రకాశించుచున్నది. ఇట్లనుటకీ క్రిందివి హేతువులు. మేఘమాలిక గాడ్పులకనుకూలముగా చలించును. కటాక్షమాలిక దేవతలకనుకూలముగా చలించును. మేఘమాలిక పైన ప్రకాశించినది. జలముచే తడిసినది. కటాక్షమాలిక ఉల్లాసముగలది. దయారసముచే తడిసినది. మేఘమాలిక శక్రధనువు గలది. కటాక్షమాలిక భ్రూవల్లి కలది, మేఘమాలికను చూచి నెమలి కుతూహలము చెంది యుండును. కటాక్షమాలికను చూచి శివుడు కుతూహలము చెంది యుండును. ఈ శ్లోకమున శేషానుప్రాణితమైన ఉపమాలంకారము కలదు. అది శివుడు, నెమలి; భ్రూవల్లి, శక్రధనువు, అను ఉపమేయోపమాన ధర్మముల బింబ ప్రతిబింబ భావముతో కూడియున్నది. కటాక్ష భ్రమరములకు పోలిక స్వతస్సిద్ధము. కటాక్ష మేఘమాలికల కౌపమ్యము స్ఫురింపజేయుటకు శ్లేషయను బింబ - ప్రతిబింబ భావము నిట నాశ్రయింపబడినవి. 

తే.10 . 01 . 2024.

12. గంగామృసి స్మితమాయే తపనాత్మజేవ 

గంగాధరోరసి నవోత్సల మాలికేవ 

వక్తుప్రభాసరసి శైవల మండలీవ 

కామాక్షి! రాజతి కటాక్ష రుచిచ్చటా తే. 

ఉ.  నీ కడగంటి చూపు గణనీయపు వెల్గు ప్రసారమెన్నగా

శ్రీకరమందహాసమను చెల్వగు గంగను సూర్యపుత్రినాన్

శ్రీకరకంఠు రొమ్మున వసించు నవోత్పలహారమట్టులన్

శ్రీకరమౌముఖాంభసిని చెల్గెడు శైవలమట్లు వెల్గెడున్.

తా|| అమ్మవారి కటాక్ష రుచి చ్చట చిరునవ్వు అనెడి ఆ గంగ యందు యమున వలె, తెల్లనైన శివుని యురమున అప్పుడే పూచిన నల్లకల్వల మాల వలె ముఖ కాంతి సరస్సునందు నాచు వలె ప్రకాశించుచున్నది. 

13. సంస్కారతః కిమపి కన్దలితా న్రసజ్ఞ(జ్ఞా) 

కేదా రసీమ్ని సుధియా ముపభోగయోగ్యాన్‌ 

కల్యాణ సూక్తిలహరీ కలమాంకురా న్నః 

కామాక్షి! కన్దలయతు త్వదపాంగమేఘః. 

తే.గీ.  నీదగు కటాక్షమేఘముల్ శ్రీద! నా సు

ధల రసజ్ఞతన్ నాల్కకేదారమునను

భావనన్ జిత్రముగ మొల్చు భవ్యభోగ్య

సూక్తిఝరి వరిన్ మొలిపించు చూచి మరల.

తా|| అమ్మా! సంస్కారము వలన రసజ్ఞకేదారముల యందు మొలకెత్తిన విద్వదుపభోగ్యములైన మా వాక్కులనెడి వరి మొలకలను నీ కడగంటి చూపనెడి మేఘము మొలకెత్తించు గాక! లేక, అమ్మా! నా నాలుకయనెడి పొలము నందు సంస్కారము వలన మొలకెత్తిన విద్వదుపభోగ్యములైన శోభ వాక్కలమాంకురము లనే కటాక్షమేఘము మరల మొలకెత్తించుగాక. 

14. చాంచల్యమేవ నియతం కలయన్‌ ప్రకృత్యా 

మాలిన్య భూశ్ఫుతి పథాక్రమ జాగరూకః 

కైవల్యమేవ కిము కల్పయతే నతానాం 

కామాక్షి! చిత్రమపి తే కరుణా కటాక్షః. 

తే.గీ.  కరుణనొప్పెడి జనని! నీ కంటిచూపు

కలితమాలిన్య, విడువదు కదలికలను,

శ్రుతిపథాక్రమవర్తి, నిన్ జూచి కొలువ

వినుతకైవల్యమిచ్చును, వింతకాదె?

తా|| కామాక్షి దేవి దయగలచూపు చాంచల్యమును విడువదు. కాటుకను (మాలిన్యమును) ధరించును. చెవిచేరు మార్గమును (వేదమార్గమును) అతి క్రమించినది. ఐనను నమస్కరించు వారికి జీవేశ్వ రైక్య రూపకైవల్యమునే ఇచ్చుట వింతచిత్రము. 

15. సంజీవనేజనని చూతశిలీముఖస్య 

సమ్మోహనే శనికిశోరక శేఖరస్య 

సంస్తమ్భనే చ మమతాగ్రహచేష్టితస్య 

కామాక్షి! వీక్షణ కలా పరమౌషధం తే. 

ఉ.  నీదగు దృష్టిపాతము గణింపగ లేశమెయైనగాని, యో

శ్రీద! మరున్ సజీవునిగ చేయును, మారునివైరి కెన్నుచున్

మోదముతోడ మోహమును బుట్టగఁ జేయు, మమత్వమన్ గ్రహ

మ్మౌదల చేయు దౌష్ట్యముల నంతము చేయును శాంభవీసతీ!

తా|| అమ్మా! కామాక్షీ దేవీ! నీదృష్టిపాతము లేశమైనను మన్మథుని సంజీవింప జేయును. శివుని సమ్మోహింప జేయును. మమతాగ్రహము యొక్క వికృత చేష్టలను స్తంభింప జేయును. 

16. కామద్రుహో హృదయ యన్త్రణ జాగరూకా 

కామాక్షి! చంచలదృగంచల మేఖలా తే 

ఆశ్చర్యమమ్బ! భజతాం ఝటితి స్వకీయ 

సంపర్క ఏవ విధునోతి సమస్త బంధాన్. 

తే.గీ.  శివుని హృదయమున్ బంధింపఁ జేయఁ గల్గు 

నీదు కడగంటిచూపులు నేర్పుమీర

భక్తి సంబంధులగువారి బంధనములు

తృంచి వేయునో కామాక్షి! యెంతవింత?

తా|| అమ్మా! ఓ కామాక్షి దేవీ! చంచలములైనను నీ చూపులు శివుని హృదయమును బంధించి వేయుటకు సమర్ధములు కాని భక్తుల బంధనములన్నింటిని సంబంధ మాత్రము చేతనే ఛేదించి వేయ గలవనుట ఎంత విచిత్రము! 

17. నీలోజ్పి రాగమధికం జనయన్పురారే 

ర్లోలోజ్పి భక్తి మధికాం ద్రఢయ న్నరాణామ్‌ 

వక్రో2పి దేవి నమతాం సమతాం వితన్వన్‌ 

కామాక్షి! నృత్యతు మయి త్వదపాంగ పాతః.

శా.  అమ్మా! నీ కడగంటి చూపు నలుపే యైనన్ భవున్ రాగిగా,

నెమ్మిన్ జేయును, చంచలంబెయయినన్ నిల్పున్భక్తి భక్తాళిలో,

క్రమ్మంజేయు సమత్వభావమును వక్రంబయ్యు నీమూడిటిన్

సమ్మానంబుగ నిమ్ము నాకునుమహేశానీ! కృపాంభోనిధీ!

తా|| అమ్మా! నీ క్రీగంటి ప్రసారము నల్లనిదయ్యును శివునకు రాగమును (ఎజ్జదనమును) కలిగించు చున్నది. అది చంచలమయ్యును మనుష్యులలో నధికముగా భక్తిని దృఢీకరింప చేయుచున్నది. మరియునది వంకఱయైనను నమస్కరించు వారలలో సమభావమును విస్తరింపజేయుచున్నది. అది నా యందు రాగమును కలిగించి భక్తిని దృఢమొనరించి సమభావమును విస్తరింప జేయుగాక. 

18. కుంఠీకరోతు విపదమ్మమ కుంచిత భ్రూ 

చాపాంచితః శ్రితవిదేహ భవానురాగః 

రక్షో పకార మనిశం జనయన్‌ జగత్యాం

కామాక్షి! రామ ఇవతే కరుణాకటాక్షః 

తే.గీ.  సునత భ్రూకుటి రామాస్త్రమును కలుగుచు

శ్రిత విదేహ భవానురాగతతిని కలిగి

క్షితిని పాలించెడి దయాన్వితపు చూపు

నీది, యాపదలుబాపి నన్ సతీ! యాదుకొనుత.

తా|| వంచిన భ్రూకుటియనెడి (రామాస్త్రముతో)విల్లుతోనొప్పునది, ఆశ్రయింపబడిన విదేహ భవానురాగము కలది, అగు భూమిని యెల్లప్పుడు రక్షించుటయనునీయొక్క దయగల చూపు రామునివలె నాయొక్క ఆపదను నశింపజేయుగాక.

అమ్మా! కామాక్షీ దేవీ! నీ కరుణా కటాక్షము రాముడే. రాముడు వంచిన ధనువు గలవాడు. నీకటాక్షము వంచిన కనుబొమలుకలది. కటాక్షము సంసారులలో దేహానుభవానురాగ రాహిత్యమును కలిగించునది. రాముడు విదేహరాజ పుత్రిక యందు ప్రేమను పొందినవాడు. కటాక్షము జగవును రక్షించుట యనునుపకారమొనరించునది. రాముడు జగద్రక్షణోపకారమొనర్చిన వాడు. ఈ విధముగ శ్రీరామ స్వరూపమైన నీ కటాక్షము నా ఆపదను నశింపజేయుగాక! 

19. శ్రీ కామకోటి శివలోచన శోషితస్య 

శృంగారబీజ విభవ స్వపునః ప్రవాహే 

ప్రేమామ్భసార్ద్ర మచిరాత్ప్రచు రేణ శంకే 

కేదార మంబ తవ కేవల దృష్టిపాతమ్‌. 

శా.  కామాక్షీ! శివలోచనప్రభలచే కాముండు శుష్కించ నా

కాముండున్ మొలకెత్తగా తగినటుల్ కంజాక్షి! నీ కంటి చూ

పే మాన్యంబగునట్టి ప్రేమఁ గురిసెన్, విఖ్యాతమౌ నీదు స

త్ప్రేమార్ద్రంబగుదృష్టిపాతపొలమున్ బ్రీతిన్ మదిన్ గాంచెదన్.

తా|| శ్రీ కామకోటి పీఠాధిష్టాత్రివైన యో తల్లీ! శివుని కంటి వేడిచే నెండింపబడిన శృంగార బీజరాశి (మన్మథుడు) తిరిగి మొలకెత్తుటకు ఆత్యంత ప్రేమార్ద్ర మైన య యేకైక దృష్టి పాతమే పొలమయినదని యెంచు చున్నాను. 

20. మాహాత్మ్య శేవధిరసా తవ దుర్విలంఘ్య 

సంసార వింధ్యగిరి కుంఠన కేలి చుంచుః 

ధైర్యాంబుధి మ్బశుపతే శ్చులుకీ కరోతి. 

కామాక్షి! వీక్షణ విజృంభణ కుంభజన్మా.

తే.గీ.  అమ్మ! కామాక్షి! నీవీక్షణమ్మనియెడి

జృంభణాగస్త్యుఁడీభవసాగరమను

వింధ్యగిరి దాటి వచ్చి యావేల్పు శివుని

ధైర్య సంద్రమున్ జేఁబట్టి త్రాగెనమ్మ!

తా|| అమ్మా! కామాక్షీ! నీ వీక్షణ విజృంభణాగస్త్యుడు సంసారమనెడి వింధ్యగిరిని దాటి వచ్చి, శివుని ధైర్యమను సముద్రమును బుడిసిట బట్టుచున్నాడు.

11 - 01 - 2024

జైహింద్.

భక్తిసాధనము వార్షికోత్సవము... బిరుదుప్రదానములు.2024 bhakti sadhanam

జైశ్రీరామ్.

జైహింద్.

మూకపంచశతి .... కటాక్ష శతకము01/10 . 01 నుండి 10వ శ్లోకము వరకు పద్యానువాదము. పద్య రచన .. చింతా రామకృష్ణారావు.

జైశ్రీరామ్.

కటాక్ష శతకము. 

శ్రీ కామాక్ష్యై నమః

వసంతతిలక వృత్త శ్లోకములు. త భ జ జ గగ. యతి ౮వ అక్షరము.

1. మోహాన్ధ కార నివహం వినిహన్తు మీడే 

మూకాత్మనామపి మహాకవితావదాన్యాన్‌ 

శ్రీ కాంచిదేశ శిశిరీకృతి జాగరూకా 

నేకామ్రనాథ తరుణీ కరుణావలోకాన్‌.

శా.  శ్రీమన్మంగళ కంచికిన్ జలువ వాసిన్ గొల్ప శ్రద్ధాళువున్,

బ్రేమన్ మూకకు సత్కవిత్వఝరినే వ్రేలార్చు నేకామ్రనా

థామోద ప్రియ భామినీ వినుత స్నేహాలోకనం బెంచి నే 

నా మోహాంధసమూహమున్ దఱమగా, నన్ గావగాఁ గొల్చెదన్.

శా.  శ్రీమన్మంగళ కాంచి దేశమును వాసిన్ జల్లగాఁ జేయు నా

శ్రీమాతామృత వీక్షణంబు లొసగున్ శ్రీవాక్కులన్ మూకకున్,

నా మోహాంధసమూహమున్ దఱమగా, నన్ గావగా నెంచి నే

నా మాంగళ్యసుదృక్కులన్ గొలుతు నమ్మా! కంచి కామాక్షిరో!

తా|| శ్రీ కాంచీనగర ప్రాంతమును చల్లబఱచుట యందు శ్రద్ధ కలిగినట్టి, మూగవోయిన మనస్సు కలవారికిని మహాకవిత్వము నొసగునట్టివి అయిన ఏకామ్రనాథ తరుణి అయిన శ్రీ కామాక్షీ కరుణావలోకములను నా మోహాంధకార రాశిని దొలగించ స్తుతించెదను. 

2. మాతర్జయన్తి మమతాగ్రహ మోక్షణాని 

మాహేంద్రనీల రుచి శిక్షణ దక్షిణాని

కామాక్షి కల్పిత జగత్రయ రక్షణాని 

త్వద్వీక్షణాని వరదాన విచక్షణాని.  

మ.  మమకారంబను దయ్యమున్ దరుము సామర్థ్య ప్రభా పూర్ణమై,

సమమై నిల్వఁగ నెంచు నీలముల(మణి)ద్యుత్ సమ్మర్ధ యోగ్యంబునై,

ప్రముదంబున్ వెలయించినట్టి జగతిన్ రక్షింప(గా నొప్పు నీ)శక్యంబునై 

మమతన్ గోర్కెలఁ దీర్చు చూపులవి కామాక్షీ! జయానీకముల్.

తా|| ఓ తల్లీ! కామాక్షీ! నీ చూపులు, నన్ను లేక అందఱను పట్టిన మమకారమనెడి దయ్యమునుండి విడిపించగల్లునవి. ఇంద్రనీల మణుల కాంతిని శిక్షించుటలో, ముల్లోకములకు రక్షణమును కల్పించుటలో, వరములిచ్చుటలో, సమర్థములైనవి. 

3. ఆనంగ తంత్ర విధిదర్శిత కౌశలానా 

మానందమంద పరిఘూర్ణిత మన్థరాణామ్‌ 

తారల్య మంబ తవతాడిత కర్ణసీమ్నాం 

కామాక్షి! ఖేలతి కటాక్ష నిరీక్షణానామ్.

చం.  మదనుని తంత్రపద్ధతి సమంచిత రీతిని చూపునట్టి, స

మ్ముదమది సంభమించుటను, పూర్తిగ తగ్గిన వేగమొప్పి, కా

మ్యద! భవదీయకర్ణముల నంచితరీతిని చేరియున్న నీ

ముదమగు చూపులన్ జలన మాడుచునుండెను, కంచివాసినీ!

తా|| అమ్మా! నీ చూపులు మన్మథ తంత్ర విధానమును ప్రదర్శించినవి. వానిలో ఆనందము మెల్లగా సుడి తిరుగుటచే కదలికలలో వేగము కోల్పోయినవి. అవి కర్ణాంతము వ్యాపించినవి. అట్టి నీచూపులలో చాంచల్యము ఆడుకొను చున్నది. 

4. కల్లోలితేన కరుణారసవేల్లితేన 

కల్మాషితేన కమనీయ మృదుస్మితేన 

మామంచితేన తవకించన కుంచితేన 

కామాక్షి! తేన శిశిరీకురు వీక్షితేన. 

తే.గీ.  కరుణనుప్పొంగుచున్న నీ కనులఁ జూడ,

సాంజనోద్భాస సన్నుత సరసిజములు,

వాలుకన్నుల కామాక్షి! వరలఁ జేయ

నన్ను, నీకంటఁ జూడుమా, నయనిధాన!

తా|| అమ్మా! నీ శరీరమొక కరుణాసముద్రము. కన్ను అందలి తరంగమువలె నున్నది. అందు దయారసము పొంగుచున్నది. ఆ కన్ను కొంచెము వంగి యున్నది. అదిచూచువారికి పూజింప దగినదిగా తోచును. అందు అందమైన మందహాసము చిందులు త్రొక్కును. దానికి కాటుక దిద్దబడియున్నది. అట్టి నీ కంటి చూపుతో సంసారతాపతప్తుఁడనైన నన్ను చల్లబఱపుము. 

5. సాహాయ్యకం గతవతీ ముహురర్జునస్య 

మందస్మితస్య పరితోషిత భీమ చేతాః. 

కామాక్షి! పాండవచమూ రివ తావకీన 

కర్ణాంతికం చలతి హంత కటాక్షలక్ష్మీః. 

మత్త.కో.  మాటిమాటికి నొప్పు తెల్లని మందహాసము చేరుచున్

జూటధారికిఁ బ్రీతిఁ గొల్పెడి చూడ్కులయ్యవి యద్దిరా!

కోటికాంతులు నీదు చూపులు కోరి కర్ణసమీపమున్

దాటి పాండవ సేనఁబోలుచు తాము చేరె మహోద్ధతిన్.

తా|| ఈ శ్లోకమున అమ్మవారి కాంతి పాండవసేనతో పోల్చబడినది. అమ్మవారి కడగంటి కాంతి మాటిమాటికి తెల్లని చిరునవ్వునకు సహాయముగా వెళ్ళుచున్నది. ఎట్లు? పాండవసేన అర్జునునకు సహాయముగా వెల్లినట్లు. అమ్మవారి కడగంటి కాంతి శివుని చిత్తమును సంతోషపరచు చున్నది. ఎట్లు? పాండవసేన భీముని చిత్తమును సంతోషపఱచినట్లు. పాండవసేన కర్ణుని దగ్గజకు వెళ్ళినట్లు అమ్మవారి కడగంటి కాంతి చెవిసమీపమునకు కదలుచున్నది. అమ్మవారి కటాక్షములు చిరునవ్వు చిందించునవి. కర్ణాంతమును చేరునంత విశాలములైనట్టివి. 

6. అస్తంక్షణా న్నయతు మే పరితాపసూర్య 

మానన్థచంద్రమస మానయతాం ప్రకాశమ్‌ 

కాలాంధకారసుషమాం కలయ న్దిగన్తే 

కామాక్షి! కోమలకటాక్ష నిశాగమ స్తే. 

శా.  అమ్మా! నీదు కటాక్షమన్ నిశ దిశల్ వ్యాపించి, గాఢాంధమున్

నెమ్మిన్ గొల్పుచు, నాదు తాపఖచరున్ వెన్వెంటనే బాపుచున్,

సమ్మాన్యంబుగ సంతసమ్మనెడి  సచ్చంద్రప్రకాశమ్మునే

క్రమ్మంజేయుము నాదు మానసమునం గామాక్షి! నిన్ గొల్చెన్.

తా|| అమ్మవారి కటాక్షమనెడి రాత్రి యొక్క రాక దిగంతమున చీకట్లను వ్యాపింపజేయుచున్నది. అది పరితాపమనెడి సూర్యకాం తిని వెంటనే అస్తమింప జేయుగాక! అది నాలో ఆనంద చంద్రప్రకాశమును నింపుగాక! రాత్రిరాకతో దిక్కులచివఱలలో చీకట్లు గ్రమ్ముకొనును. సూర్యుడస్తమించును. ప్రకాశము విస్తరించును. కటాక్షా గమముతో పరితాపము నశించును. ఆనందము వెల్లివిరియును. కన్నులలోని నల్లదనము దిగన్తముల విస్తరించును. 

7. తాటంక మౌక్తిక రుచాంకుర దన్తకాన్తిః 

కారుణ్య హస్తిప శిఖామణి నాధి రూఢః 

ఉన్మూలయ త్వశుభపాదప మస్మదీయం 

కామాక్షి! తావక కటాక్షమతంగజేన్ద్రః. 

తే.గీ.  కమ్మలనుగల ముత్యపు కాంతి యనెడి 

దంత కాంతులనొప్పెడి దయ యనఁబడు 

హస్తిపారూఢదృగ్గజేంద్రాకృతమ్ము

మాయమంగళవృక్షమున్ మడుపుఁ గాక.

తా|| ఓ కామాక్షీదేవీ! నీ కర్ణభూషణములలోని ముత్యముల కాంతులు దన్తకాంతులుగా కనిపించుచున్నవి. (ఏనుగునకు దంతియను పేరు దన్తముల వలననే వచ్చును) నీ కటాక్షమే ఏనుగు. దానిపై కారుణ్యమను మావటివాడు ఎక్కి యున్నాడు. ఏనుగులకు వృక్షమును పెకిలించుట అలవాటైన సులభమయినపని. కమ్మలలోని ముత్యముల యొక్క కాంతి మొలకలకలనెడి దంతకాతులు గల కారుణ్య హస్తిపారూఢమైన నీ కటాక్ష గజేంద్రము మాయొక్క అమంగళ వృక్షమును సమూలముగా పెకలించి వేయుగాక. 

8. ఛాయా భరేణ జగతాం పరితాప హారీ 

తాటంక రత్న మణితల్లజ పల్లవశ్రీః 

కారుణ్యనామ వికిరన్మకరంద జాలం 

కామాక్షి రాజతి కటాక్ష సురద్రుమస్తే. 

తే.గీ.  దట్టమైనట్టి నీడచేఁ దలరుచుండి, 

లోక పరితాపమును బాపు లోలకులను

కలుగు మణిచిగురాకులు కలిగినట్టి

కల్పకంబను నీ కడగంటి చూపు

దయను వెదజల్లి వెలిగెడున్, నయనిధాన!

తా|| ఓ కామాక్షీదేవీ! తన చల్లని నీడతో జగముల పరితాపమపహరించునట్టి కమ్మలలో పొదగబడిన శ్రేష్ఠ రత్నమణులే ఎఱ్ఱని చిగురుటాకులై ప్రకాశించుచుండగా దయయను మకరందరసపు వెల్లువను వెదజల్లుచు నీ కటాక్ష కల్పతరువు రాజిల్లు చున్నది. 

9. సూర్యాశ్రయ ప్రణయినీ మణికుండలాంశు 

లౌహిత్య కోకనద కానన మాననీయా 

యాంతీ తవ స్మర హరానన కాన్తిసిన్గుం 

కామాక్షి! రాజతి కటాక్ష కలిన్దకన్యా .

తే.గీ.  అక్షయంబగు యమన కటాక్షమరయ,

మహిత సూర్యాశ్రయహితయు, మణుల కర్ణ

కుండలారుణోత్పలవనకోటిఁ బాఱు,

శివుని ముఖకాంత్రిసంద్రమున్ జేరు నమ్మ.

తా|| ఓ కామాక్షీ దేవీ! నీ కటాక్షము యమునానదియే. యమునానది తన ఆవిర్భావహేతువైన సూర్యుని ఆశయమునందు ప్రేమ కలది. నీ కటాక్షము సూరిజనుల ఆశ్రయించుట యందు బ్రేమకలది. యమునానది ఎఱ్ఱ కలువల వనముల నుండి ప్రవహించును. నీ కటాక్షము మణికుండల కాంతుల నుండి పెల్లుబికి వచ్చును. యమునానది సముద్రమును చేరును నీ కటాక్షము శివముఖ కాంతినిజేరును. అందుచేత నీ కటాక్షము యమునానదియే. 

10. ప్రాప్నోతి యం సుకృతినం తవ పక్షపాతా 

త్కామాక్షి! వీక్షణ విలాస కలాపురంధ్రీ 

సద్య స్తమేవ కిల ముక్తి వధూ ర్భృణీతే 

తస్మా న్నితాన్త మనయో రిద మైకమత్యమ్. 

ఉ.  నీ కనుచూపులన్ గలుగు నిర్భర దివ్యకళాలలామ తా

లోకమునందు నేరిని విలోకన జేయునొ పక్షపాతయై,

శ్రీకర ముక్తికాంతయు వరించును వారినె, నీ కటాక్షమే

సోకిన  ముక్తి సత్ఫలము శోభిలఁగల్గు, నిజంబు శాంభవీ!

తా|| ఓ కామాక్షీదేవీ! నీ చూపుల కదలికలలోని కళయనెడి యొకసతి పక్షపాతము చూపి ఎవనిని చేరుకొనునో ఆతనినే ముక్తి వధువు వెంటనే స్యయముగా వరించును. అందువలన వీక్షణ విలాస పురంధ్రికి ముక్తి వధువునకైకమత్యము కనబడుచున్నది. ఎన్ని జన్మల పున్నెమున్ననో అమ్మవారి కటాక్షము కల్గును. కటాక్షమా పుణ్యాత్మునిపై పడెనో లేదో అప్పుడే అతనికి ముక్తి లభించును.

తే.10 . 01 . 2024.

గడి దోమకొండ సంస్థానంలో జరిగిన బృహత్కార్యక్రమం.

 

జైశ్రీరామ్.

దోమకొండ సంస్థాన సాహిత్యసేవ అమూల్యం!

తెలంగాణలో దోమకొండ సంస్థానం చేస్తున్న సాహితీసేవ

అమూల్యమైందని పొట్టిశ్రీరాములు తెలుగువిశ్వవిద్యాలయ ఉపకులపతి

ఆచార్య తంగెడు కిషన్ రావు అన్నారు. ఈ నెల 6 వ తేదీన కామారెడ్డి

జిల్లా దోమకొండ గడి కోటలో జరిగిన 'తెలంగాణ సంస్థానాల సాహిత్య

'సేవ' సదస్సులో ఆయన ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొన్నారు. వీశిష్ట అతిథిగా

శ్రీవేంకటేశ్వరవిశ్వవిద్యాలయ పూర్వ ఉపకులపతి ఆచార్య ఎన్. జయరామరెడ్డి

పాల్గొని ప్రసంగిస్తూ తెలుగు సాహిత్యంలో సంస్థానాల పాత్ర విశిష్టమైందనీ

అన్నారు. మరొక విశిష్ట అతిథి కామారెడ్డి జిల్లా పూర్వ పాలనాధికారి డాక్టర్

ఎస్. సత్యనారాయణ ప్రసంగిస్తూ దోమకొండకోటలో పలు సామాజికాభివృద్ధి

కార్యక్రమాలు జరగడం హర్షణీయం అన్నారు. సభకు స్వాగతం పలికిన

సంస్థాన పాలకుల వారసులు అనిల్ కామినేని మాట్లాడుతూ తమ పూర్వికులు

నడచిన మార్గంలో సాహిత్యసేవను కొనసాగించడానికే ఈ సదస్సును ఏర్పాటు

చేశామన్నారు. ప్రముఖ కవి డా. ఏనుగు నరసింహారెడ్డి సంస్థాన సాహిత్య

వికాసంపై విపులంగా ప్రసంగించారు. ప్రముఖ చరిత్రకారులు డా.ఈమని

శివనాగిరెడ్డి, తెలంగాణ విశ్వవిద్యాలయ సహాయ ఆచార్యులు డా. లక్ష్మణ

చక్రవర్తి తదితరులు పాల్గొన్నారు.

ప్రముఖ నృత్య దర్శకురాలు మధుమతి కులకర్ణి శిక్షణలో పలువురు

నృత్యవిద్యార్థినులు చేసిన స్వాగత నృత్యం అందరినీ ఆకట్టుకొన్నది. అనంతరం

ప్రారంభమైన తొలి సదస్సుకు డాక్టర్ లక్ష్మణచక్రవర్తి, బాబ్రీ జాలాది

సమన్వయకర్తలుగా వ్యవహరించారు. ప్రముఖ పరిశోధక పండితుడు వైద్యం

వేంకటేశ్వరాచార్యుల అధ్యక్షతన పలు సంస్థానాలలోని సాహిత్యసేవలపై

వక్తలు ప్రసంగించారు. ప్రముఖ పరిశోధకులు, రచయితలు డాక్టర్

రాయారావు సూర్యప్రకాశ్ రావు, డాక్టర్ అంబటి భానుప్రకాశ్, అబ్దుల్ అజీజ్

డాక్టర్ జి. శ్యామసుందర్, డాక్టర్ నాయకంటి నరసింహశర్మ, డాక్టర్

ఎం. అనంతకుమారశర్మ, డాక్టర్ తాడేపల్లి పతంజలి, డాక్టర్ బోచ్కర్ ఓంప్రకాశ్,

డాక్టర్ భీంపల్లి శ్రీకాంత్, శాస్త్రుల రఘురామశర్మ, బైరోజు చంద్రశేఖర్,

డాక్టర్ వద్ద శంకరయ్య తదితరులు వివిధ సంస్థానాల పరిధిలో జరిగిన

సాహిత కృషిపై పత్ర సమర్పణలు చేశారు. వేదార్థంమధుసూదన శర్మ

అనుసంధానకర్తగా వ్యవహరించారు. సదస్సులో పత్ర సమర్పణలు చేసిన

పరిశోధకులను దోమకొండ సంస్థానాధీశులు అనిల్ కామినేని ఘనంగా

సత్కరించారు.

"ఈ సదస్సుకు ఆత్మీయ అతిథులుగా అమరచింత, ఆత్మకూరు, ఆలంపూరు,

ఆనెగొంది, గద్వాల, గోపాలపేట, జటప్రోలు, కొల్లాపూరు, సిర్నాపల్లి,

నారాయణపేట, పాపన్నపేట, పాల్వంచ, మునగాల, బేతవోలు, రాజాపేట,

సురపురం సంస్థానాల వారసులు హాజరయ్యారు.

అనంతరం జరిగిన కవిసమ్మేళనానికి ప్రముఖ విద్వత్కవి, దాశరథి సాహితీ

పురస్కార గ్రహీత డాక్టర్ అయాచితం నటేశ్వరశర్మ అధ్యక్షత వహించారు.

డాక్టర్ బోచ్కర్ ఓంప్రకాశ్ సమన్వయకర్తగా వ్యవహరించారు. ఈ

కవినమ్మేళనంలో డాక్టర్ వెలుదండ సత్యనారాయణ, గుమ్మన్నగారి

బాలసరస్వతి, బండకాడి అంజయ్యగౌడ్, డాక్టర్ శాస్త్రుల రఘుపతి,

, సాయిప్రసాద్, మంచినీళ్ల సరస్వతీరామశర్మ, కొరిడే విశ్వనాథశర్మ, ప్రసాదం

స్వాతి, చింతా రామకృష్ణారావు, పబ్బా విజయశ్రీ తదితరులు కవితాగానం

చేశారు.

సదస్సు ముగింపులో సాయంకాలం ఆరుగంటలకు 'ప్రతాపరుద్రవిజయం'

సాహితీరూపకప్రదర్శన జరిగింది. డాక్టర్ సంగనభట్ల నరసయ్య రచించి,

దర్శకత్వం వహించిన ఈ రూపకానికి మరుమాముల దత్తాత్రేయశర్మ

నిర్వాహకులుగా వ్యవహరించారు. హైదరాబాదులోని అభ్యుదయకళావికాస్

సంస్థ నిర్వహణలో కొనసాగిన ఈ రూపకానికి ప్రముఖసంగీతదర్శకులు

దేశపతి శ్రీనివాస్ శర్మ సంగీతాన్ని సమకూర్చారు. ఎం. ఆనంద్ వ్యాఖ్యాతగా

వ్యవహరించి రక్తి కట్టించారు.

దోమకొండసంస్థానవారసుల నిర్వహణలో ఒకరోజు సాహితీసదస్సు ఎన్నో

మధురానుభూతులను పంచింది. ఈ సదస్సులో పాల్గొన్న అందరికీ సంస్థానం

పక్షాన అనిల్ కామినేని సత్కారాలు చేసి, కృతజ్ఞతలను చెప్పగా ఈ సదస్సు

అద్వితీయంగా ముగిసింది.

శ్రీరస్తు                            శుభమస్తు                   అవిఘ్నమస్తు.

గడిదోమకొండ సంస్థాన సాహితీ వైభవమ్. నవరత్నమాలిక.

రచన … చింతా రామకృష్ణారావు. … (చరవాణి .. 8247384165)

౧.శా.  శ్రీమన్మంగళ కామినేని కుల రాశీభూత పుణ్యాత్ములై

శ్రీమత్ కావ్యరమా లలామల నిలన్ జెన్నారఁ గొల్పంగ సు

క్షేమంబున్ వెలుగంగ గణ్య కవులన్ జేఁ గొంచు పోషించి నా

రామాన్యోజ్వల మూర్తులన్ గొలుతు నే నానంద ముప్పొంగగన్.

 

౨.ఉ.  ఈ సభ లోన నొ ప్పె డి నటేశ్వర సత్కవి, నోంప్రకాశునిన్,

భాసిలుచున్న మాన్యగుణ వర్ధనులౌమహనీయ మూర్తులన్,

ధీసతితో రహించు కవి ధీ మణులన్ మదినెంచి మ్రొక్కెదన్

మీ సహవాసి నైన నను మేలుగఁ జూచి రహింపఁ జేయగన్.

 

౩.శా.  శ్రీమన్మంగళ దోమకొండ గడి భాసించన్ యునెస్కో ప్రభన్,

శ్రీమంతంబగు భారతావనియె వాసిం గాంచె ధాత్రీ స్థలిన్,

ధీమంతుల్ వర కాచరెడ్డి కుల సందీప్తుల్ వినిర్మించినా

రీ మాన్యంబగు కట్టడంబుఁ, గన లేరే వీరికిన్ సాటియే.

శ్రీమన్మంగళ దోమకొండ గడి, భాసించెన్ యునెస్కో ద్యుతిన్,

 

౪.సీ.  కవిపోషకుల్, కవుల్, గడి దోమ కొండను పాలించి వెలిగిన ప్రభువు లిలను,

సాహితీసంస్కృతు లాహార్యములు కాగ, గడి దోమ కొండకున్ ఘనత పెరిఁగె,

మొదటి కాచారెడ్డి మును దోమకొండ సంస్థాన పాలకులన్ బ్రథముఁడతండు,

శ్రీకర కవి సుధీ లోకానురక్షా కరుం డతండను కీర్తి రూపమతఁడు,

మహిత సర్వజ్ఞతా మహిమతో మెఱిసె నా మొదటి యెల్లారెడ్డి ముదము కదుర,

గ్రంథంబులెన్నియో కైకొనె నీతండు వ్రాయించి కవులచే వాసిఁ గాంచె,

ఘనుఁడు జంగమరెడ్డి కవివర్య కోటికిన్ బంగరు కొండగా ప్రతిభఁ గాంచె,

రెండవవాఁడగు పండిత సుకవి యెల్లారెడ్డి కృతుల నల్లంగఁ జేసె,

సంస్కృతాంధ్రములందు సద్గ్రంథకర్త మల్లారెడ్డి దోమకొండనె ఘనుండు,

కవులెందరో గొప్పకావ్యముల్ రచియించి రాజమన్ననలంది రహిని గనిరి,

తే.గీ.  పాలనా దక్షులై గడి ప్రతిభ పెంచి

శాశ్వతంబగు సత్కీర్తి సకలదిశల

వ్యాప్తమగునట్లు కృషిఁ జేసి ప్రబలినట్టి

రాజకోటికి పద్య నీరాజనమ్ము.

 

౫.సీ.  శ్రీమ దాంధ్ర కవిత్వ చిద్వర సుధ నిండి శ్రీమంతముగ నుండు దోమకొండ,

కవిపుంగవుల నెన్ని గౌరవించుచు నుండి,  క్షేమంబుతో నొప్పు దోమకొండ,

శాస్త్రార్థ వేద్యులై సన్నుతిన్ గనునట్టి ధీమతాళికి నండ దోమకొండ,

భక్తితోవసియించు భక్తులకెన్నగా సోమశేఖరు నండ దోమకొండ.

తే.గీ.  ఆంధ్ర సంస్కృత సంస్కృతీ సాంద్ర సార

మహిత గోక్షీర ధారల మహిత భూమి,

దోమకొండ గాదిది పరంధామ మరయ,

శోభనానిలులనునొప్పు  ప్రాభవమయ.

 

౬.చం.  వర గడి దోమకొండ పరివర్ధన చేసెను సాహితీ ప్రభన్

నిరుపముఁ డెల్లరెడ్డి, గణనీయముగా పరివృద్ధి చేయగా

సరగున కాసిరెడ్డి యది స్వర్ణయుగంబుగ తీర్చిదిద్దినా

డరయుచు మల్లరెడ్డి రవియా! యన వెల్గెను సాహితీకృషిన్.

 

౭.మత్తకోకిల.

ప్రాభవంబును జూపి పూర్వులు పండితాళిని బెంచగా

శోభనానిలు దంపతుల్ గుణ శోభితుల్ కవిపాళికిన్

శోభనే కలిగించిరిట్లు విశుద్ధ ప్రస్ఫుట చిత్తులై,

ప్రాభవోన్నతితోడ వెల్గుత వారి వంశము నిచ్చలున్.

 

౮.చం.  కవులకు పండితాళికిని గౌరవమిచ్చెడి వారి కెప్పుడున్

భవుఁడు, భవానియున్ గృపను వర్ధిలఁ జేయుచు నుండి యెల్లెడన్

కవుల ప్రశంస లందునటు కావ్యసుకన్యలు చేరునట్లుగాన్

ప్రవర వరంబులిచ్చెదరు భాసిలగన్ గవి పోషకుల్ సదా.

 

౯.ఉ.  మంగళమౌత యీ ధరను మాన్యమహోజ్వల దోమకొండకున్,

మంగళమౌత యీ యనిలు మాన్యునకున్ వర శోభనమ్మకున్,

మంగళమౌత సత్కవుల మంజుల వాక్ ప్రతిభా సమృద్ధికిన్,

మంగళమౌత శ్రీసతికి, మంగళముల్ మన భారతాంబకున్.

స్వస్తి

తే. 06 - 01 - 2024.

మంగళమ్                 మహత్              శ్రీశ్రీశ్రీశ్రీశ్రీ

జైహింద్.