సుందరకాండ. అథ సప్తషష్టితమస్సర్గః||

జైశ్రీరామ్.

సుందరకాండ.

అథ సప్తషష్టితమస్సర్గః||

ఏవముక్తస్తు హనుమాన్ రాఘవేణ మహాత్మనా|
సీతాయా భాషితం సర్వం న్యవేదయత రాఘవే||1||

స|| మహాత్మనా రాఘవేణ ఏవం ఉక్తః తు హనుమాన్ సీతాయా భాషితం సర్వం న్యవేదయత||

ఇదముక్తవతీ దేవీ జానకీ పురుషర్షభ|
పూర్వవృత్త మభిజ్ఞానం చిత్రకూటే యథాతథమ్||2||

స|| పురుషర్షభ దేవీ జానకీ చిత్రకూటే పూర్వ వృత్తం అభిజ్ఞానం ఇదం ఉక్తవతీ యథా తథమ్||

సుఖసుప్తా త్వయా సార్థం జానకీ పూర్వముత్థితా|
వాయసః సహసోత్పత్య విదదార స్తనాంతరే||3||
పర్యాయేణ చ సుప్తత్వం దేవ్యంకే భరతాగ్రజ|
పునశ్చ కిల పక్షీ స దేవ్యా జనయతి వ్యథామ్||4||
పునః పునరుపాగమ్య విదదార భృశం కిల|
తతస్త్వం బోధితస్తస్యాః శోణితేన సముత్‍క్షితః||5||

స|| త్వయా సార్థం సుఖసుప్తా జానకీ పూర్వం ఉత్థితా వాయసః సహసా ఉత్పత్య స్తనాంతరే విదదార||భరతాగ్రజ త్వం పర్యాయేణ దేవ్యంకే సుప్తః సః పక్షీ పునశ్చ దేవ్యాః వ్యథామ్ జనయతి కిల ||పునః పునః ఉపాగమ్య భృశం విదదార కిల | తతః త్వం తస్యాః శోణితేన సముక్షితః బోధితః కిల||

వాయసేవ చ తే నైవ సతతం బాధ్యమానయా|
బోధితః కిల దేవ్యా త్వం సుఖసుప్తః పరంతప||6||
తాం తు దృష్ట్వా మహాబాహో దారితాం చ స్తనాంతరమ్|
అశీ విష ఇవ క్రుద్ధో నిశ్వసన్ అభ్యభాషథాః||7||
నఖాగ్రైః కేన తే భీరు దారితం తు స్తనాంతరమ్|
కః క్రీడతి సరోషేణ పంచవక్త్రేణ భోగినా||8||

స|| పరన్తప తేన వాయసేనైవ సతతం బాధ్యమానయా దేవ్యా సుఖసుప్తః త్వం బోధితః కిల||మహాబాహో స్తనాన్తరే దారితామ్ తామ్ దృష్ట్వా కృద్ధః ఆశీవిషైవ నిఃశ్వసన్ అభ్యభాషథాః||భీరు తే స్తనాంతరం కేన నఖాగ్రైః దారితం| సరోషేన పంచవక్త్రేణ భోగినా కః క్రీడతి||

నిరీక్షమాణః సహసా వాయసం సమవైక్షథాః|
నఖైః సరుధిరైః తీక్ష్‍ణైః తామేవాభిముఖం స్థితమ్||9||
సుతః కిల స శక్రస్య వాయసః పతతాం వరః|
ధరాంతరచరశ్శీఘ్రం పవనస్య గతౌ సమః||10||

స|| నిరీక్షమాణః సరుధిరైః తీక్షణైః నఖైః తామేవ అభిముఖం వాయసం సహసా సమవైక్షత||పతతామ్ వరః సః వాయసః శక్రస్య పుత్రః| ధరాంతరచరశ్శీఘ్రం కిల | శీఘ్రం గతౌ పవనస్య సమః||

తతస్తస్మిన్ మహాబాహో కోప సంవర్తితేక్షణః|
వాయసే త్వం కృథాః క్రూరాం మతిం మతిమతాంవర||11||
సదర్భం సంస్తరాద్గృహ్య బ్రహ్మాస్త్రేణ హ్యయోజయః|
ప్రదీప్త ఇవ కాలాగ్నిః జజ్వాలాభిముఖః ఖగమ్||12||
క్షిప్తవాం స్త్వం ప్రదీప్తం హి దర్భం తం వాయసం ప్రతి |
తతస్తు వాయసం దీప్తః సదర్భోఽనుజగామ హ||13||

స|| మహాబాహో మతిమతాం వర కోపసంవర్తితేక్షణః తతః తస్మిన్ వాయసే క్రూరాం మతిం కృథాః||సః సంస్తరాత్ దర్భం గృహ్య బ్రాహ్మేణ అస్త్రేణ యోజయత్| సః దీప్తః కాలాగ్నిః ఇవ ద్వైజం అభిముఖః జజ్వాల||త్వం ప్రదీప్తం తం దర్భం వాయసం ప్రతి క్షిప్తవాన్ | తతః స దర్భః దీప్తః వాయసం ప్రతి అనుజగామ హ||

స పిత్రా చ పరిత్యక్తైః సురైశ్చ సమహర్షిభిః|
త్రీన్ లోకాన్ సంపరిక్రమ్య త్రాతారం నాధిగచ్ఛతి||14||
పునరేవాగతస్త్రస్తః త్వత్సకాశ మరిందమ|
స తం నిపతితం భూమౌ శరణ్యః శరణాగతమ్||15||
వధార్హమపి కాకుత్‍స్థ కృపయా పర్యపాలయః|

స|| సః పిత్రా సమహర్షిభిః సురైశ్చ పరిత్యక్తః త్రీన్ లోకాన్ సంపరిక్రమ్య త్రాతారం న అధిగచ్ఛతి|| అరిన్దమ త్రస్తః పునరేవ త్వత్ సకాశం ఆగతః శరణ్యః |సః కాకుత్‍స్థః శరణాగతం భూమౌ నిపతితాం తం వధార్హం అపి కృపయా పర్యపాలయః||

మోఘమస్త్రం న శక్యం తు కర్తు మిత్యేవ రాఘవ||16||
భవాంస్తస్యాక్షి కాకస్య హినస్తిస్మ స దక్షిణమ్|
రామం త్వాం స నమస్కృత్య రాజ్ఞే దశరథాయ చ||17||
విసృష్టస్తు తదా కాకః ప్రతిపేదే స్వమాలయమ్|

స|| రాఘవ అస్త్రం మోఘం కర్తుం న శక్యం ఇత్యేవ భవాన్ తస్య కాకస్య దక్షిణం అక్షి హినస్తి స్మ||రామ తదా సః కాకః విసృష్టః త్వామ్ రాజ్ఞే దశరథాయ చ నమస్కృత్య స్వం ఆలయం ప్రతిపేదే||

ఏవమస్త్ర విదాం శ్రేష్ఠః సత్త్వవాన్ శీలవానపి||18||
కిమర్థమస్త్రం రక్షస్సు న యోజయతి రాఘవః|
న నాగా నాపి గంధర్వా నా సురా న మరుద్గణాః||19||
న చ సర్వే రణే శక్తా రామం ప్రతి సమాసితుమ్|

స|| శీలవాన్ అపి రాఘవ ఏవం అస్త్రవిదామ్ శ్రేష్ఠః సత్యవాన్ బలవాన్ అపి రక్షస్సు అస్త్రం కిమర్థం న యోజయతి||రణే రామం ప్రతి సమాసితుం నాగాః న సురాః న మరుద్గణాః న గంధర్వాః న ||

తస్య వీర్యవతః కశ్చిత్ యద్యస్తి మయి సంభ్రమః||20||
క్షిప్రం సునుశితైర్బాణైః హన్యతాం యుధిరావణః|
భ్రాతు రాదేశ మాజ్ఞాయ లక్ష్మణో వా పరంతపః||21||
స కిమర్థం నరవరో న మాం రక్షతి రాఘవః|

స|| వీర్యవతః తస్య మయి సంభ్రమః అస్తి యది సునిశితైః బాణైః రావణః క్షిప్రం యుధి హన్యతామ్||పరన్తపః నరవరః రాఘవః వా భ్రాతుః ఆదేశం ఆజ్ఞాయ మాం కిమర్థమ్ న రక్షతి||

శక్తౌతౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ వాయ్వగ్నిసమతేజసౌ||22||
సురాణామపి దుర్దర్షౌ కిమర్థం మాముపేక్షతః|
మమైవ దుష్కృతం కించిన్మహదస్తి న సంశయః||23||
సమర్థౌ సహితౌ యన్మాం నావేక్షేతే పరంతపౌ|

స|| వాయ్వగ్ని సమతేజసః శక్తౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ తౌ సురాణాం దుర్ధర్షౌ యది అపి మామ్ కిమర్థం ఉపేక్షతః||మమైవ మహత్ కించిత్ దుష్కృతం అస్తి| సంశయః న| యత్ సమర్థావపి పరన్తపౌ తౌ మామ్ న అవేక్షేతే||

వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా కరుణం సాశ్రుభాషితమ్||24||
పునరప్యహ మార్యాం తా మిదం వచనమబ్రువమ్|
త్వచ్ఛోకవిముఖో రామో దేవి సత్యేన తే శపే||25||
రామే దుఃఖాభిభూతే తు లక్ష్మణః పరితప్యతే|

స|| కరుణామ్ సాశ్రుభాషితమ్ వైదేహ్యాః వచనమ్ శ్రుత్వా అహం పునరపి తాం ఆర్యాం ఇదం వచనం అబ్రవమ్||దేవి రామః త్వత్ శోకవిముఖః సత్యేన తే శపే | రామే దుఃఖాభిపన్నే లక్ష్మణః పరితప్యతే||

కథంచిత్ భవతీ దృష్టా న కాలః పరిశోచితుమ్||26||
అస్మిన్ముహూర్తే దుఃఖానాం అంతం ద్రక్ష్యసి భామిని|
తావుభౌ నరశార్దూలౌ రాజపుత్రావనిందితౌ||27||
త్వదర్శనకృతోత్సాహౌ లంకాం భస్మీకరిష్యతః|
హత్వా చ సమరే రౌద్రం రావణం సహబాంధవమ్||28||
రాఘవస్త్వాం వరారోహే స్వాం పురీం నయతే ధ్రువం|

స|| భామినీ కథంచిత్ భవతీ దృష్టా| పరిదేవితుమ్ కాలః న | ఇమమ్ ముహూర్తం దుఃఖానాం అంతం ద్రక్ష్యసి||నరశార్దూలౌ అనిన్దితౌ మహాబలౌ త్వత్ దర్శన కృతోత్సాహౌ ఉభౌ తౌ రాజపుత్రౌ లంకాం భస్మీకరిష్యతః||వరారోహే రాఘవః రౌద్రం సహబాంధవం రావణం సమరే హత్వ చ త్వాం స్వాం పురీమ్ నయతే ధృవమ్||

యత్తు రామో విజానీయాత్ అభిజ్ఞానమనిందితే||29||
ప్రీతిసంజననం తస్య ప్రదాతుం త్వ మిహార్హసి|
సాభివీక్ష్య దిశః సర్వా వేణ్యుద్గ్రథన ముత్తమమ్||30||
ముక్తావస్త్రాద్దదౌ మహ్యం మణిమేతం మహాబల|

స||అనిందితే రామః యత్ విజానీయాత్ తస్య ప్రీతి సంజననం అభిజ్ఞానం ఇహ దాతుం త్వం అర్హసి|| మహాబల సా సర్వాః దిశః అభివీక్ష్య వేణ్యుద్‍గ్రథితం ఉత్తమం ఏతం మణిం మహ్యం దదౌ||

ప్రతిగృహ్య మణిం దివ్యం తవ హేతో రఘూద్వహ||31||
శిరసా తాం ప్రణమ్యార్యాం అహమాగమనే త్వరే|

స||రఘూద్వహ దివ్యం మణిం తవ హేతోః ప్రతిగృహ్య ఆర్యాం తాం శిరసా ప్రణమ్య అహం ఆగమనే త్వరే||

గమనే చ కృతోత్సాహం అవేక్ష్య వరవర్ణినీ||32||
వివర్థమానం చ హి మామువాచ జనకాత్మజా|
అశ్రుపూర్ణముఖీ దీనా భాష్పసందిగ్ధభాషిణీ||33||
మమోత్పతనసంభ్రాన్తా శోకవేగసమాహతా|

స|| వరవర్ణినీ జనకాత్మజా గమనే కృతోత్సాహం వివర్ధమానం చ మాం ఆవేక్ష్య ఉవాచ||అశ్రుపూర్ణముఖీ దీనా భాష్పసందిగ్ధభాషిణీ మమ ఉత్పతనసంభ్రాతా శోకవేగ సమాహతా||

హనుమన్ సింహసంకాశా వుభౌ తౌ రామలక్ష్మణౌ||34||
సుగ్రీవం చ సహామాత్యం సర్వాన్ బ్రూయా హ్యనామయమ్|
యథా చ స మహాబాహుః మాం తారయతి రాఘవః|
అస్మాదుఃఖాంబు సంరోధాత్ త్వం సమాధాతుమర్హసి||35||

స|| హనుమాన్ సింహసంకాశౌ తౌ రామలక్ష్మణౌ ఉభౌ సహామాత్యం సుగ్రీవం చ సర్వాన్ అనామయమ్ బ్రూయాః || మహాబాహుః సః రాఘవః అస్మాత్ దుఃఖామ్బుసంరోధాత్ యథా తారయతి త్వం సమాధాతుమ్ అర్హసి||

ఇమం చ తీవ్రం మమ శోకవేగం
రక్షోభిరేభిః పరిభర్త్సనం చ|
బ్రూయాస్తు రామస్య గతస్సమీపమ్
శివశ్చ తేఽధ్వాస్తు హరిప్రవీర||36||

స|| హరిప్రవీర రామస్య సమీపం గతః మమ ఇమం తీవ్రం శోకవేగం ఏభిః రక్షోభిః పరిభర్త్స్యనం చ బ్రూయాః | తే అధ్వా శివః అస్తు||

ఏతత్త వార్యా నృపరాజసింహ
సీతా వచః ప్రాహ విషాదపూర్వమ్|
ఏతచ్చ బుద్ధ్వా గదితం మయా త్వమ్
శ్రద్దత్స్వ సీతాం కుశలాం సమగ్రామ్||37||

స|| న్పపరాజసింహ ఆర్యా సీతా విషాదపూర్వం ఏతత్ వచః తవ ఆహ| మయా గదితాం తత్ బుధ్వా సీతాం సమగ్రాం కుశలాం శ్రద్ధత్స్వ||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే సప్తషష్టితమస్సర్గః||

|| Om tat sat||

జైహింద్. 

Print this post