మణిప్రవాళ శ్లోకము. ... తుమారా జవానుల్ హమారే గ్రహారే. ...... ప్రతిపదార్థ భావములతో

 జైశ్రీరామ్.

తుమారా జవానుల్ హమారే గ్రహారే

కదాపీహ దంగా సజా సేయకుండన్

హుకుం దీయతాం నో హకాంచాపి దద్యాత్ 

ఖుదా తే ముదే సాత్ సదా జంగలీశ !

జంగలీశ ! = ఓ నవాబూ! (జంగలీషా అనే నవాబును సంబోధిస్తూ)

తుమారా జవానుల్ = మీ యొక్క సైనికులు (తుమ్హారా = మీ, జవానుల్ = భటులు)

హమారే ఘరారే (గ్రహారే) = మా ఇంటి వద్దకు వచ్చి (హమారా = మా, ఘర్ = ఇల్లు, ఆరే = వచ్చి)

ఇహ = ఇక్కడ

కదాపి = ఎన్నటికీ / ఎప్పుడూ

దంగా సజా సేయకుండన్ = అల్లరి, దౌర్జన్యం (దంగా = అల్లరి, సజా = శిక్ష/బాధ) చేయకుండా ఉండేలా

హుకుం దీయతాం = ఆజ్ఞాపించండి (హుకుం = ఆజ్ఞ, దీయతాం = ఇవ్వబడుగాక)

నః (నో) = మాకు

హకాన్ చ అపి = మా హక్కులను (రావలసిన జీతభత్యాలు/హక్కులు) కూడా (హక్ = హక్కు)

దద్యాత్ = ఇప్పించండి

ఖుదా = భగవంతుడు (అల్లాహ్)

తే = నీకు

సదా = ఎల్లప్పుడూ

ముదే = సంతోషాన్ని, ఆనందాన్ని

సాత్ = తోడుగా ఉంచుగాక (అనుగ్రహించుగాక).

తాత్పర్యం:

"ఓ నవాబూ (జంగలీషా)! మీ సైనికులు మా ఇంటి వద్దకు వచ్చి ఎన్నడూ ఎటువంటి అల్లరి, దౌర్జన్యాలు చేసి మమ్మల్ని ఇబ్బంది పెట్టకుండా ఉండటానికి తగిన ఆజ్ఞలు జారీ చేయండి. అలాగే మాకు రావలసిన హక్కులను (జీతభత్యాలను) కూడా ఇప్పించండి. భగవంతుడు మీకు ఎల్లప్పుడూ సుఖసంతోషాలను తోడుగా ఉంచి కాపాడుగాక!"

విశేషం: ఈ పద్యం భుజంగప్రయాత వృత్తంలో రాయబడింది. అప్పటి పాలకుల భాష అయిన ఉర్దూను, కవి భాష అయిన సంస్కృత, తెలుగు భాషలతో కలిపి ఛందస్సు చెడకుండా అద్భుతంగా అల్లడం ఈ పద్యం యొక్క ప్రత్యేకత.

జైహింద్.

Print this post