శ్రీ వల్లభేయ ఛందో దర్పణము, రచన. శ్రీవల్లభవఝల అప్పల నరసింహమూర్తి..

 జైశ్రీరామ్.

శ్రీ వల్లభేయ ఛందో దర్పణము,

                               2.వ,భాగము,

                     అణిమా ఛందము నందలి

                    17.అత్యష్టీ ఛందము,

              [వెలసిన వృత్తములు,1.31.072.]

ప్రతి పాదము నందు,17.అక్షరములుండును, ప్రాస నియమము కలదు,

1.చూడు మేలు,వృత్తము,

             రాముడైనా!రంగ డైనా!రాజిలెం గదె?తల్లి ప్రేమన్!

            నీమ నిష్టా శ్రేష్టు డైనా!నీతి వీడిన భ్రష్టు డౌగా!

            కామితార్ధా లిచ్చు భూమే?కన్న తల్లి యనంగ నౌగా!!

           కోమలత్వమ్!నిండు గూర్చన్?కోరు మెల్లరి!మేలు జీవా!

చూడు మేలు వృత్తము,ర,జ,ర,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.యక్వషరము, వృసం:-11496.

2.చరమ జీవనా వృత్తము,

          ముసలి కాలము నందు!మోహరించును!చింత లెన్నో?

          పసితనంబది కాదు!పండు టాకును బోలి రాలున్!

          కొసకు సాయము లేదు!కోరినన్?దరి జేర రారే!

         మసలు దైవము నెంచి! మానితంబగు!లోకమంతన్!

చరమ జీవనా వృత్తము,న,భ,ర,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరమువృ,సం:-23224.

3.జీవనతీరు,వృత్తము,

           నవ్వు లొలికే?మాట లాడన్!నాణ్యమౌ!నర జాతినిన్!

          చివ్వ కెపుడున్!దూర మేగన్!చిక్కు లేదిక!నీకిలన్!

          పువ్వు బొడమన్!వాస నిచ్చున్!పూజ్యు డౌదువు!నీతి నిన్!

         బువ్వ దొరుకున్!నీతి మంతా!పొందు విద్యను!బాలకా!

జీవన తీరు వృత్తము,భ,య,య,ర,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరవృ,సం:-46159.

4.మేర లేని వృత్తము,

         చదువు కంతిమమే?దోయీ!జన్మ చాలునె?విద్యకున్!

         మదిని గెల్చుట!సాధ్యంబా!మంచి తత్వము లేనిచోన్?

         ప్రధమ కోపము!తప్పేయౌ!పాడు నెంచును తెల్యుమా!

        బెదర కెన్నడు?నీమానన్!పేరు తెచ్చుమి,!జాతికిన్!

మేర లెని వృత్తము,న,భ,మ,ర,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-44136.

5.నిర్జీవ రమ్య వృత్తము,

             పేడి వాని రూప మటులు!బీడు పంట వాటమగున్!

            నీడ నీని తాడి యటులు!నింగి నేగు యానమదే?

           పాడు వాని జీవ చరణ!పారమార్థ!చింతిడునే?

           కోటు లాశ!కొంప ముంచును !కూర్మి నెంచు మికన్

!

నిర్జీవ వృత్తము,ర,జ,ర,మ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరవృ,సం;-54753.

6.లెక్క లేని వృత్తము,

          పద్దు లేని లెక్క చెప్పెదే!పాపాల నాగ పుట్టుకౌ!

          హద్దు మీరు దుష్ట చింతదే?హర్మ్యాల శోభ నిచ్చునా!

         బుద్ధి లేని జీవి గాకుమా?పూజ్యార్హం బేడ కేగెనే?

        శుద్దులాడ!నమ్మబోరిలన్!శోధించి తాటతీయకన్?

లెక్క లేని వృత్తము,ర,జ,ర,త,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43179.

7.అమరత్వ వృత్తము,

          ఆక లన్నది లేనిచో?అమరులే?నరు లీభువిన్!

         చీకు చింతలు లేకనౌ!సిరుల వాదము రాదికన్?

         బోకు లందరు దివ్యులై!భువిని స్వర్గము సేయరే?

        నాకమే?యిక శర్వమై!నర వరామత రమ్యమౌ!

అమరత్వ వృత్తము,ర,స,జ,స,స,లగ,,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-46939.

8.నిరోధక వృత్తము,

        తాడిం దన్ను వానికిని!తలం దన్నెడు వాడుండు లే!

        వాడిం జూసి వేటిడుట!భవం బౌ!గదె?ప్రాళు బ్ధమై!

       పోడెం బౌనె?పూర్వ వర !పుణ్యంబే?నెగ వేయు నయా!

       నీ డౌచుం పరార్ధముల!నిరోధించుమ!శోభాశ్రి వై!

నిరోధక వృత్తము,మ,జ,న,త,య,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;39351.

9.నిలుపెంచు వృత్తము,

          నెలవు దప్పిన తత్వమ్!నిలు పెంప దే నాటికిన్?

          విలువ జారిన!జీవమ్!విధి లెక్క తిక్కేర్చు గాదే!

          కలిమి లేముల లోకమ్!కదలాడు ద్వేషాశ్రితానన్!

         శిలను మల్చిన దైవమ్!సిరు లీయు సర్వేశు ధృష్టిన్!

నిలు పెంచు వృత్తము,న,భ,త,జ,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-19256.

10.నేటి జీవన వృత్తము,

              ఆనాటి విజ్ఞాన మెంతో?ఆశాంత ము న్నిల్చె నేటికిన్!

             పోనాడె!దుశ్చింత లన్నీ!పాటేర్చి పోషించె!లోకమున్!

             ఈనాటి సంస్కార మెంచన్?యే కాంతి కానంగ దాయే!

             మానాభి మానాల దూరమ్!మారాడ నీదాయె?నేడున్!

నేటి జీవన,వృత్తము,భ,త,మ,ర,ర,ల,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్గషరము,వృ,సం:-42023.

11.శ్రీ లొందు వృత్తము,

              సూదెంటు రాయివౌ!నీతిన్!శోధించు సర్వార్తి హరణన్!

              నాదంచు స్వార్థమే!లేకన్?నర్మాన్ని పట్టీడ్చు వడినిన్!

              నీరాంబుధీవ యౌచున్?నీరిచ్చి పోషించు లోకమున్!

             పోదేది?పుణ్యమే!నీకౌ?ప్రీతొందు!మాహాను భావతన్!

శ్రీ లొందు వృత్తము,త,ర,మ,ర,భ,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-57435.

12.కలి జీవనా వృత్తము,

             భూతాల భంజింప నౌనే?పూజ్యార్హతం జెర్చగా నౌనే?

            నీతేమొ?లేదాయె!భూమిన్!నీర్ష్యాళురే!నిండి యుండంగన్!

            శీతా తపం బోర్వ రైరే?శ్రీ మంత మేర్చేరు!శ్రీశా!

            పోతెంచుజీవాల భ్రాంతే!పోనాడి జీవింతు రంతే?

కలి జీవనా వృత్తము,త,త,మ,ర,భ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-25537.

13.గర్వహరణా వృత్తము,

            పుత్రులం పరిమార్చి!రాజ్యమ్!పొందు టెంతో?నీచ మౌరా!

            అత్ర సౌఖ్యం శూన్య మేర్చున్!అంతకెంతో?పాప మౌచున్!

           చిత్ర జీవన శ్రీల కేళిన్!చింత లందన్?సౌఖ్య మౌనే?

          చిత్ర గుప్తుని లెక్క చిక్కన్!చీల్చు గర్వమ్!దండ ధారే?

గర్వ హరణా వృత్తము,ర,స,య,ర,త,గగ,గణము లుండును,

యతి.10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-17499.

14.ఆశ వీడు,వృత్తము,

             ఆషాఢ భూతివి గాకుమా!అంతా!మిథ్యేయౌ?జీవితమ్!

            వేషాలు మాని సునీతినిన్!విశ్వంబంతా!నా వారనన్?

            శేషాద్రి వాసు!మదెంచుమా!జీవంబే!సౌఖ్యంబౌ!నయా!

            ఘోషించు వేద విధానమున్!కూర్మైంచి మించన్!సౌఖ్యమౌ!

ఆశ వీడు,వృత్తము,త,భ,ర,మ,మ,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-32949.

15.వినయం విద్య,వృత్తము,

             వినయ మిచ్చు విద్యే సుమా!పెంచు జ్ఞానమ్!విద్యచేన్!

             ధనము తగన్!దానంబిడన్!ధాత్రి సామ్యం బేర్పనౌ?

             తనది కాని ధర్మంబదే?దక్కునంచుం గోరుచోన్?

            మనన జాతి కీడే యగున్!మంచి గాదెంచన్వలెన్!

వినయం విద్య,వృత్తము,న,ర,ర,ర,మ,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-33944.

16.నడవడిక వృత్తము,

        1.     మిత్ర తత్వము!యుత్తమంబౌ?మేలు గోరును సర్వదా!

               శత్రు భావన సర్వ హేయమ్!జాతి ద్వేషము పెంచులే!

               కృత్రిమంబులు!నెంచకయా?కీలు గొల్పునె?శాంతమున్!

               ఛత్ర మూనిన గర్వ మోపున్?సర్వ శ్రేయము గోరుమా!

             ఛత్ర మూనిన=పదవి నొందిన,

         2.      అన్నలే!మునుపెన్నడున్!హట్టంబు నం బడి గొట్టిరే?

                 కన్నతల్లిని కొట్టుచున్!కాలంబు తీరి దని!యందురే?

                 చెన్నునౌ?సిరి పొంకమే?స్వాతంత్ర్య!మంటె?తప్పగున్!

                 నిన్న మొన్నటి నీచులే?నేరాలుచేయుటది,న్యాయమే?                                                                               

                        [పైపద్యము యతి,9.వ.యక్షరము].

నడవడిక,వృత్తము,,ర,స,య,ర,స లగ,   ,ర,స,య,ర,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-46171.

17.అడాశ వృత్తము,

            అంతా తనదంచు నెంచి!ఆకాశమ్!నిచ్చినేయుటౌగా!

           వింతే గద?పంత మూన!వేసారం దప్పదెంచ వేలన్?

          చింతాన్విత జీవయాన!క్షేమంబౌ నొక్కొ?నించు కెంచన్?

          శాంతంబది సద్గుణంబు సౌమ్యం బెంచంగ!మేలు కూర్చున్!?

  

అడాశ వృత్తము,త,జ,ర,మ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-20651

18.కాలమే బోధిలు వృత్తము,

            కట్టె వంపు పొయ్యి!దీర్చటుల్!కఠిను దీర్చు!కాలమే!

           పట్టె డన్నమున్న!బింకమున్!పదవి గోర భంగమౌ?

           దిట్టు గాక!ధీటు వాటమై!తెగువ జూప!జారడే?

          పట్ట లేని పల్కు లేమగున్?వగవ జేయు నెల్లెడన్?

కాలమే బోధిలు వృత్తము,ర,జ,ర,న,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-33569.

19.శ్రద్ధ పట్టు వృత్తము,

            వినియు చక్కగ పాఠముల్!వెంటనే!గ్రహి యించుమా!

           వెనుక పాఠము లన్నిటిన్!వేగ వల్లెయు వేయుమా!

          చనుము ఛాత్రుల మేటివై!సాక రించుమి నేర్పుగన్!

          కొనుమ నొజ్జల సాయమున్!కూర్మియౌ!నిక భావినిన్!

శ్రద్ధ పట్టు వృత్తము,న,భ,ర,ర,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-46264.

20.అమరత్వ వృత్తము,

           ఆకలే!లేకున్న?నరులే!అమరాళి తుల్యు లేగా!

          చీకు చింతే!లేని తనమున్!చివురింప ఘోషమానున్!

         రూకలం గోకంగ జనరే!ఱుజు మార్గ చర్యలే యౌ!

        బోకులే?నీతెంచి మనరే?పురు లెల్ల పర్వ మొప్పన్!

అమరతా వృత్తము,ర,త,స,స,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-22243.

21.గిరి వర వృత్తము,

            నరుల ధాటి కాగ లేక!నంటి తీవు!కొండ కోనలన్!

            పరము డయ్యు బాగటంచు!పట్టి తేల?భక్త పోషా!

            పెరల పాప పూర్ణతెంచి!పెద్దవౌచు!గావ వేమీ?

            దురిత దూరమేర్చి వేగ!తొల్లి నీతి నింపు దేవా!

గిరివర వృత్తము,న,ర,జ,ర,ర,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-21848.

22.జీవ శాంతి వృత్తము,

            అసురగణ జన్య బాధల్!యార్తి దేవ గణ్య మొందెన్!

           వసుధ శివ మేర్ప జాతిన్!ప్రాణ భీతి మాప రావా!

           వెసను యమృతంబు జిల్కన్?వేడె దేను!రక్షణంబున్!

          దెసకు దిశ వీవె గావె?ధర్మ మేర్చు!జాతి కంతన్!

జీవ శాంతి వృత్తము,న,స,య,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-21600.

23.సుఖమెంచు వృత్తము,

             పులు మేయు పసరంబదే!పూజ్యంపు దైవంబు నౌగా!

             తెలివైన నర జన్మి దే?దేదీప్య మేర్చంగ!నొప్పౌ!

             విలు వెంచి వెల పెంచున్!విశ్వస పాత్రుండు గమ్మా?

             తొలి నాటి సుఖ జన్మమున్!దోపించు సన్మిత్రు డౌచున్!

సుఖ మెంచు వృత్తము,స,న,ర,త,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-18618.

24.తత్వార్థ వృత్తము,

            తత్వార్థమే?జీవ భద్రమ్!ధర్మార్థ బోధాదర్థ కంబౌ

            సత్యాన మంచెంచు జీవా!సంతోషసాకుల్యత మౌగా!

           తత్వార్థ జీర్ణంబు నౌచో?సర్వేశ మీశంబే?సు ధీరా!

           మృత్యార్తి లేదింక!నెంచన్!మిథ్యేర!తత్వార్ధీ!తలంపన్?

తత్వార్థ వృత్తముత,త,మ,ర,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృశసం:-17445.

25.భద్రమిడు వృత్తము,

            దిగులు జీవుల బ్రోవ!దేశ సౌరులు పెంచు మోయీ!

           పగటి దొంగల పట్టి!భద్ర తేర్చుమి!రాజ్య మెల్లన్!

           సెగలు లేపెడి వారి!చీల్చు చెండుమి!తెల్వి మీరన్!

           నిగమ నీతిని నిల్పు!నేత నీవన!నొప్పు మయ్యా!

భద్రమిడు,వృత్తము,న,భ,ర,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-13224.

26.ఖల హరణ వృత్తము,

               నిలువెల్ల విష భర!నిష్టుర ఖల సంత తొప్పెన్!

               బలమెంచి పెరలను!పట్టి దురుము చుండి రెంతో!

               కలతేర్చి సుజనుల!కాటిడ దలపాయె! మాయన్!

              చెలువంపు దొర హర!జీవ జగతి బ్రోవ రావా?

ఖల హరణ వృత్తము,స,న,స,న,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృసం:-24296.

27.మాతృ ప్రేమ వృత్తము,

            కన్న సుతుల తల్లి మెచ్చు!కాదన దేనాటికైనన్!

            మన్ననమున మేలు!తల్లి!మాటల వేధింప పాపమ్!

            జన్నముల సుకీర్తి నొంద!చక్కగ మెచ్చేది!తల్లే!

            మిన్న!జగతి మాత!భూమి!మేలును జేకూర్చు!బాలా!

మాతృ ప్రేమ వృత్తము,న,స,జ,భ,త,గగ,గణము లుడును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-19808.

28.అపార జ్ఞాన వృత్తము,

              తిన్నది వంట బట్ట వలె!తెల్వియమేయము!విద్యే!

             మిన్నగ శ్రద్ధ బట్ట వలె!మేథిని మెచ్చును!బాలా!

             ఎన్నగ నీతి కోవిదుల!యిచ్ఛను మెచ్చుము! తెల్విన్!

            పున్నమి నాటిచంద్రు బలె!పూజ్యత నొందుము బుద్ధిన్!

అపార జ్ఞాన వృత్తము,ర,ర,న,భ,భ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-28223.

29.నిర్జీవ నాట్య వృత్తము,

            పేడి వాని రూప మటులు!బీడుపంట తీరు గదే?

           నీడ నీని తాడి యటులు!నింగి సాగు యానమదే?

           పాడు వాని జీవ చర్య!పారమార్ధ మెంచునొకో?

            నాడిలేని జీవు డిలను!నాట్య మాడుటెట్లు? నరా!

నిర్జీవ నాట్య వృత్తము,ర,జ,న,ర,జ,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-54753.

30.మార్పేర్చు వృత్తము,

              పద్దు లేని లెక్క చెప్పెదే!పాపాల నాగ పుట్టుకౌ!

              హద్దు మీరు దుష్ట మేలనో?హర్మ్యాల కోరు!స్వార్ధమా!

              బుద్ధి లేని జీవి గాకుమా!పూజ్యార్హ మెల్ల మాయుగా!

            సుద్దు లాడు!నమ్ము బోధలన్!శోధించి!మెచ్చు !నీతినిన్!

మార్పేర్చు వృత్తము,ర,జ,ర,త,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43179.

31.కూర్మి జీవన వృత్తము,

            నాటకాలు మెత్తురే?ప్రజల్!నర్మాలే?నిల్వ వెన్నడున్!

            మోటు వాట మేల?ధీరజా!మోదంబే?క్రోధ మెంచదే?

            చీటి చిన్గు రోజు లందునన్!చేరంరా రెవ్వ రెంచుమా!

            కోటు లాశ!కొంప ముంచదే?కూర్మెంచన్!యొప్పు భూమినిన్!

కూర్మి జీవనా వృత్తము,ర,జ,మ,మ,,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరవృ,సం:-41131,

32.భూతల స్వర్గ వృత్తము,

               ఆకలే!లేకున్న!జగము!నమరత మించు నెంతో

              చీకు చింతే!లేదు!శివత చెడదిక!భూమి యందున్!

             శోక మిచ్చే చావు!తొలగ!సురలకు!సామ్య మౌచున్!

             నాకమే!భూలోక మగును!నరుడిల!దైవమే నౌ!

భూతల స్వర్గ వృత్తము,ర,త,న,న,జ,గగ,గణములుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-24547.

33.మెలుకువ గను,వృత్తము,

            అన్నమె!జీవికి ప్రాణమ్!అమృతమది సురలకున్!

           ఎన్నగ!వాయువు సర్వమ్!ఇల జలచర జలమున్!

           పన్నుగ నిజ్జగ మొప్పున్!పరముడు గద!జగతికిన్!

          మిన్నగ రక్షిత మేర్చున్!మెలుకువ గని!మసలు మా!

ములుకువ గను,వృత్తము,భ,భ,త,న,న,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-65335.

34.లోకరక్షా వృత్తము,

              క్షుదాహార పిపాసలు!చూడ న్భువి!సృష్టేర్చితివే?

              మదాహం!ధన దాశ్యత!మాయాన్మయజీవాలయెన్!

             చిదానంద బుధోత్తమ!సత్యం,శివ మదేది?గనన్?

             నిధానించి యెదంనిలు!నేతీవె!హర!రక్షింపవా!

లోక రక్షా వృత్తము,య,స,స,భ,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-19684.

35.ఏమేమో?వృత్తము,

            పలు వికార చేష్టలే?పట్టి కుదిపె!సదామయా!

           కలుషితాల కాలమా!కలుము లలము నాట్యమా!

           విలువ లేని సత్యమా!వికృత మెసగు చేష్టయా!

           పులుము కొందు వేలయా?పొగరుదిగుడు!కాలమా!

ఏమేమో?వృత్తము,న,ర,య,న,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-48228.

36.మేలేర్చు వృత్తము,

            కామితార్ధ మోహ భయమ్!కంటి పంటి దోష మంటెనే!

           సామ దాన భేద మదే!సాగ దాయె!తీర్చ మేలిలన్!

           నామ మాత్ర మేలదయెన్!నాగ దోష మంటె!భూమినిన్!

           రామ రామ లోక జిగిన్!రామ మేర్చ మందు శ్రీ హరిన్!

మేలేర్చు వృత్తము,ర,జ,య,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43627.

37.ఊహాతీత వృత్తము,

            పాప భూష లాశ్రయమే!బంగరంపు మార్గ మాయెలే?

           భూప తాప దోష మదే?బుద్ధి మార్చె లోకమంతయున్!

          నేపు గోరు వార లిలన్!ఎంత కేని సాహ సింతురే?

         తాపు యూపు తట్టు కొనే?దెట్లొ?జీవ ధాత్రి భావినిన్!

ఊహాతీత వృత్తము,ర,జ,మ,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-43613.

38.యతి ర్నవ సుగంథి వృత్తము,

           1.   నీతి నిల్పు వారు లేరె?నేతి బీర నేతి భాతినిన్!

                 పోతరంబు నిండె!నెల్ల!భూతి చేత!చేతి వాటమై!

                 కోతి చేష్ట వీడ దాయె?కొంటి తీర్పు!పంట పండగా!

                  ఖ్యాతి పెంచ!దైవ తత్వ.గమ్య మొందు!మార్గ మొక్కటే?

         2.  పారశీక వేష భాష! పట్టి వీడదాయె?నేటికిన్!

              సారమైన తెన్గు భాష!సంత కేగె!చింత నందుచున్!

               నీరు గార్చె!నీతి నాతి!నేటి వారి చేటు పాటుకున్!

               సానబట్టి తెన్గు భాష!స్వచ్ఛ!భారతంబు! జేయుమా!

యతిర్నవ సుగంథి వృత్తము,ర, జ,ర,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43691.

39.రుచిమయ వృత్తము,

            నిగూఢ భావ శైలి !నిండు ఛంద చంద మిదే?భూమిన్!

           సుగంథి వృత్తమందు!చూడ!జుంటి తేనె రుచిం!బోలున్!

           దిగంత కీర్తి గాంచు తేజమేర్చు!హర్షమిచ్చుబలెన్ధాత్రిన్

          ప్రగాఢ నమ్మకంబు!ప్రజ్ఞ ధీటు భాగ్య దాయి!యదే నయ్యా!

రుచిమయ వృత్తము,జ,ర,జ,ర,స,గగ,గణము లుండును,

యతి,8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-13554.

40.మాయాజాల వృత్తము,

             పూనకాలు పూనె నేలన్?భూతాతప మెట్లు మాయునో?

            మాన భంగ!ప్రాణ హానిన్!మాయా మయ!మాంత్రికంబయెన్?

             కాన వేమి?దుష్ట తెల్విన్?కాలంబని నెట్టు చుండిరే?

            మేన బ్రాణ మున్న జీవా?మేలౌ!సమతెంచ వేలనో?

మాయా జాల వృత్తము,ర,జ,మ,భ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-44375.

41.సు బోధా వృత్తము,

             సుభాషిత ప్రబోధమే!సు భూత భవ్య చరణంబౌ!

             విభావరివి గావయా!విశుద్ధ బుద్ధి శోభిలంగన్!

            భి భీషిక లెడం బగున్!విభూతి భాతివెల్గు లోకమ్!

            విభూతిద మదే నయా!విశేష ప్రజ్ఞ సాకరంబౌ!

సు బోధా వృత్తము,జ,స,జ,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-21854.

42.వేద జ్ఞాన వృత్తము,

            వేదమే!ప్రమోద మేర్చు!విధి విధాన మహిమచేన్!

            సాధనే?సదామయంబు!సతత ముక్తి వరదమౌ!

            బాధలే!తొలంగు జీవ!ప్రధిత కీర్తి! చరితమౌ?

           నాధమే?విధాన మొంది!నవ నవోన్నతిడుచున్!

వేద జ్ఞాన వృత్తము,ర,జ,భ,స,న,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-63403,

43.గుణ తత్వ వృత్తము,

               ఉత్తమ,మధ్య,మాధమ.యుషో వర జగంబి దయా!

              త త్తను కూల్యతంబది!త్రయంబక!ప్రభాస్వితమై!

             చిత్తము త్ర్యై గుణాశ్రిత!శిలీముఖ సమాశ్రితమై!

             గుత్తము చిత్త తత్వము! గుణాన్విత!జనాను సరై!

    తత్వములు3. 1.ఉత్తమ,2.మధ్యమ.3.అధమ,

   గుణములు 3. 1.సత్వ 2.రజ. 3.తమ,

గుణ తత్వ వృత్తము,భ,ర,న,భ,త,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-62695.

44.ఆకలి కలి,వృత్తము,

             అమరామృత సేవనమే?ఆయు విచ్చె దివ్యులకున్!

            కమనీయత చేకురెనే?కల్మి లేము లేల?యనన్!

            సమ సామ్యత నిల్చె నటన్!సర్వ దేవలోక!ప్రభన్!

           కన యాకలి దప్పులవే?కాల దోష పాశ మిలన్?

ఆకలి కలి,వృత్తము,స,స,స,ర,జ,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-54592.

45.సుర సరి,వృత్తము,

              జర లేని!సుర లెంచ!సరగె మూడు కోట్ల లెక్కన్!

              పెరి గేది?తరిగేది!పిసిని గొట్టు మాన వాళే!

              విరిపింపు కరిపింపు!పెనుగు లాట!తిండి కోరే!

             నరులే!సురలైన!నరక మెల్ల!మూత యౌగా!

సుర సరి,వృత్తము,స,న,భ,స,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-22462.

46.భాగ్యోదయ వృత్తము,

              సృజనాత్మక శక్తి గల్గి!సిద్ధాంతము!హృద్యమం బవన్?

             నిజ మేథను తర్కిలంగ!నేర్పౌ!నధునాతన యూహలన్!

            ప్రజ కెంతయొ?మేలు గూర్చు!భాగ్యోదయభావి జీవమౌ?

            ధ్వజ మెత్తుము తెల్గు బాల!వహ్వాయన!జీవ ధాత్రినిన్!

భాగ్యోదయ,వృత్తము,స,జ,ర,భ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-44204.

47.కర్మ కృత వృత్తము,

               1. ,ధర్మ సంకట మేర్పడన్!ధాత్రియుం ప్రళయంబు గల్గున్!

                       కర్మ పక్వము కాగనే?కాలమే ?విష నాగ మౌగా!

                      నర్మ భాషణ నాశమే నౌ?వినాశ మదేల?వేరే?

                      చర్మ ధారివి!నీవయా! సద్గతింమది నెంచు మెల్లన్!

           2. ఏల జూతురు!లోకమున్!యేపు పెంపు ధనాశ!మీరన్!

                     ఫాల నేత్రుడు!లెక్కయా?వట్టి మాట లివేల?యంచున్!

                    కాలమే తమ కాశ్రియై!కామిదంబులు!దీర్చు చుండన్?

                   నేల!జాతులు!లెక్కిడన్?నీతి మాలిన స్వార్ధమే!యౌ!

కర్మ కృత వృత్తము,ర,స,య,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-13231.

48.కలి మేథ,వృత్తము,

             మాటలం దాదరణమున్!మనుగడం దది కానదే?

             భూటకా లెల్ల! నెలవై!పురిటి సందెను!గొట్టెనే!

             కాటకం బాయె నడతే?కలిమి నెంచెడి తీరునై!

             రాటు దీరే!జనమునై!రమ తేదియు?లేదిలన్!

కలి మేథ,వృత్తము,ర,భ,జ,స,స,లగ,గణము లుండును,

యతి9. వశయక్షరము,వృ,సం:-46953.

49.కులస్వార్ధ వృత్తము,

              కాలు జారెడు పంకమే?కలికాల తీరదే నయా!

             నోటి బూకర చైదమే?కుల సంకటంబునై!జనెన్!

            పాట కాటక కేళియై!పరిపక్వ మాయె!పాపమున్!

             పూట పూట ధనాశతన్!!భువివెల్గె!ధర్మ విరుద్ధమై!

కుల స్వార్ధ వృత్తము,ర,స,జ,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-33867.

50.కలి నీతి,వృత్తము,

             కలి యాకలి యీకలి! కారుణ్యత గన రాదిటన్!

             తెలివింగను వారిల!తక్కుంగల ,పగ నాట్యతన్

             బలిమిం కడు మూర్ఖమె!భాగ్యంబుగ మది నెంతురే!

           కుల పోకడ లేలగ?కూర్మెంచునె? యిల ధర్మమున్!

కలి నీతి వృత్తము,స,స,స,భ,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:78439.

51.వీడని నీడ,వృత్తము,

             నీడం బలె !వీడదయా!నేర వారాజి!విరాజియై!

            వాడెంచును పాడి విడున్!పార మేపారును దోషతన్!

            కీడే కర మోదమిడున్!కేళియై కీర్తిలు నిక్కలిన్!

            నేడీ కలి!చీడయునై!నీరు సంబెంచె!పురోగమమ్!

వీడని నీడ వృత్తము,త,జ,య,య,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-45777.

52.భక్తి చిత్తం వృత్తము,

           పోడిమంబు చెరంచ రాదు!బుద్ధి మార్పు దోష మిడున్!

          నీడ వీడి నడంగ రాదు!నెండ గాడ్పు!తాళ వలెన్!

         పాడు బుద్ధి తరింపు నౌనె?పాప మిచ్చు!తప్ప దికన్!

         చీడ పీడ లెడంబు గావె?చిత్త మొప్పు భక్తి జనన్?

భక్తి చిత్తం వృత్తము,ర,స,జ,ర,జ,లౌగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-54619.

53.మానాభిమాన వృత్తము,

           మానాభి మానాలకున్!మనుజు లిద్ధర నొప్పిరిలన్!

           జ్ఞానాభివృద్ధొందుచున్!జగముకే!తలమానికలై!

           దానాది సత్కర్మలన్!తగు తగన్!పర మెంచు మతిన్

          ఆనంద మొందేవదే?హరి!హరాదుల భక్తి నెదన్!

మానాభి మాన వృత్తము,త,త,భ,జ,జ,,లగ,గణము లుండును,

యతి,.8.వ,యక్షరము,వృ,సం:-55225.

54.కలతలార్పు వృత్తము,

            కుల చిచ్చు మత చిచ్చు!కూర్చు దోషుల నెట్ట కున్నన్?

           బలియౌను జగమెల్ల?పాపి మూకల దోష చర్యన్!

           తలపోయ ధన పిచ్చి దాహమే?యిది!తర్కిలంగన్!

           కలతేర్చి!వెలు గొందు!కల్మ షాత్ములతీరిదే!సుమ్మా!

కలత లార్పు వృత్తము,భ,న,ర,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-23218.

55..శ్రేయ మలరు వృత్తము,

                గండు పిల్లి తర్ము చుండ!గాసిలెండు!మూషికం బాయెన్!

                బండ నీతి యెండమావి!నీటి నెంచు!తృష్ణ తృష్ణేయౌ!

                కొండ ఱేడు చూ చు చుండ!కారు చిచ్చు రేగు కానాయెన్!

                ఛండ శాసనంబు మారి!సర్వ శ్రేయమందు!నే నాడో?

                           (కానాయెన్=అడవి యయెను)  

   శ్రేయ మలరు వృత్తము,ర,జ,ర,జ,ర,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-10923.

56.సరాగ వృత్తము,

          శిష్ట విశిష్ట శ్రేష్టిత!శివామృత ధారలు గ్రోలన్

         అష్ట దరిద్రుడైనను!హరాంఘ్రుల సేవ ఫలంబే?

         పుష్టి ఘటించు!భాసుర!పురోగతి గాంచుట!తథ్యమ్!

         స్రష్ట వినోద జీవన!సరాగత గూర్చు ప్రభూతిన్!

సరాగ వృత్తము,ర,ర,న,భ,భ,గగ,,,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-28115.

57.కాల మార్పు వృత్తము,

             ధనార్ధ పూర్ణ ధర్మమే!ధరిత్రి నేలె!సదా శివా!

             అనంత కోటి కాంతులే!కఠోర తేర్చె చరాయువై!

             అనంగు సాయకంబులే?హరించె జాతి వికాశమున్!

            అనాది కర్మచర్వణే?యడాశ నొందె?పరంతపా!

కాల మార్పు వృత్తము,జ,ర,జ,ర,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,9..వ,యక్షరము,యతి,46422.

58.భారతీయతా వృత్తము,

              అన్నదాత వెన్నెముకై!యలరు భారతీయ జాతిన్!

              మిన్న పాడి పంటలచే!మెరిగె?మిన్న!విశ్వ ఖ్యాతిన్!

              చెన్ను నొందె!జన్నములన్!సరగె వేద జ్ఞాన  భూమై!

              కన్న తల్లి శోభ పెంప!!కలిసి రండు నేక త్రాటిన్!

భారతీయతా వృత్తము,ర,జ,జ,స,జ,,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-22379.

59.తీరు మారె,వృత్తము,,

               తరము మారె!తీరు మారె!తారతమ్య మెంచ రైరే!

               పరువు నిల్పు ధ్యాస లేదు!పాప డబ్బు చింత వింతన్!

               నరకమైన తక్కువంచు!నర్మ చర్య తప్పు గాదే?

               పరమనెండు !మాట తప్పు!భ్రష్ట నంగ నొప్ప రేలన్?

తీరు మారె వృత్తము,న,ర,జ,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-21758.

60.దేహమే దేవళమ్,వృత్తము,

               దేవళమే?దేహంబయ!దివ్యాత్మ!లింగంబు గదయ్యా!

               పోవగ నేయే తావుల!పుణ్యం బనంగన్?సరి యౌనే!

               నీ వరయం జాల వలె!నేర్మెంచి భక్తిం గను ముక్తిన్!

               భావనమే?శర్వం బయ!భద్రము కాంక్షిందుమ!జీవా!

దేహమే!దేవళమ్.వృత్తము,భ,మ,స,ర,భ,గగ,గణము లుడును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-26299.

61.నిర్వాక వృత్తము,

             కయ్యానికి కాలు ద్రువ్వ!కాలం బెల్ల!కాఠిన్యమేయౌ!

              నెయ్యం బది!నీతి నింపు!నిర్వాకంబు సర్వార్థ మౌచో?

              సై యందువు!జీవ మెల్ల!సాయుండౌచు!సజ్జీవనంబున్!

             అయ్యారె!యనంగ నొప్పు!హర్యక్షంపుధైర్యుండ,వౌచున్!

నిర్వాక వృత్తము,త,జ,ర,త,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-23019.

62.విమర్శనా వృత్తము,

              విమర్శనా!తెల్వి యున్న!వివేక జన్మ మనదనే?

              సుమోద మాధుర్య తేజ!సునీతి నంట గనవయా!

             క్రమాన సజ్జీవనంబు!కలంచు నెంచ?దురితమౌ!

            తమంబు!తప్పౌను బాల!తదేక దీక్ష మను మిలన్!

విమర్శనా వృత్తము,జ,త,భ,ర,న,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-62996.

63.జ్ఞానతా వృత్తము,

             సుర పొత్త ముత్తమది!శుద్ధ సు చర్వణ గమ్యమై!

            వర దత్త జీవన ప్రభావ! విభూతిడు!చూడుమా!

           శర దిందు చంద్రికల!సారము. మీరును తెల్వి నిన్!

           వరదంపు! స్వచ్ఛతను!పట్టుమి!మానవ!జ్ఞానతన్!

జ్ఞనతా వృత్తము,ర,,జ,స,స,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-46808.

64.నేర్పు జీవన,వృత్తము,

               కోమల తత్వము గూర్చు!కూర్మి నిడు!గుంభన మేర్చున్!

              క్షేమత గోరుమి జ్ఞాన !సేవ నడు!సద్వరదానన్!

              ధీమహి!నుత్తమ మార్గ!దీపమయి!ధర్మము!నిల్పన్?

             నీమత నేర్చుమి!విద్య!నేర్పు గను!బాలుడ వౌమా!

నేర్పు జీవన,వృత్తము,భ,భ,ర,న,భ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-50263.

65.తుది మజిలీ;వృత్తము,

             మగడు లేని ముసలమ్మ!మాట పోటు వేటు నొందున్!

             బిగువు లేదు పని చేయ!బెంగ తోడ!చావు కోరున్!

             తెగను తిట్టు సుతు జూచి!తిండి మాని రోధిలున్!

              గగన మౌను!జీవితంబు!!కన్న వారె! నిందిలంగన్!

తుది మజిలీ,వృత్తము,న,ర,జ,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-21848.

66.విషమ చింత,వృత్తము,

             మొల్చె!విషమ విత్తులే!ముదమొందె!కల్యుగంబునన్!

              కల్చె జనుల గుండియల్!కల్మ షాన కాటు వేయుచున్!

              కొల్చె పరుల ప్రాపునున్!కూర్మియంచు మాయ మోసతన్!

              తల్చ రవని సౌరులన్!ధర్మ మంచు మ్రింగ స్వార్ధులై!

విషమ చింత వృత్తము,భ,స,య,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43625.

67.ఏమి బాధ్యతో వృత్తము,

             హక్కు లందు చూపు శ్రద్ధ!ఆచరణం శూన్యము నౌచో?

             తిక్క సంకటంబు గాదె?తేట పడెం కులాల టంచున్!

             అక్కజం బదంచు నెంచి!అంత సమం బటంచు బల్కన్

              చక్క నౌనె?సామ్య మెంచ!సర్వులకున్!మెరుంగు నౌనే?

ఏమి బాధ్యత వృత్తము,ర,జ,ర,స,త,గగ,గణము లుడును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం":-18091.

68.విద్య యనంతం వృత్తము,

           విద్యార్ణవ మావలెంచ!వీలు కాదు మానవాళికిన్!

           సద్యోగత సామరస్య!సర్వ మీశ్వరత్వమే?సుమీ!

           విద్యోత్తమ జీవ మర్మ!విద్వదాంశ!విశ్వ కర్మయే?

           ఆద్యంత మనంత కోటి!హర్ష మేర్చు శ్రీనివాసుడే!

విద్య యనంతం వృత్తము,త,జ,ర,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43693.

69.సర్వం శూన్యమ్.వృత్తము,

             భూత ధాతు జఠరాగ్ని బుద్ధి సత్వ సర్వ మీశ్వరమ్!

             చేతనాల మిత ప్రజ్ఞ!సాకరంబు!విష్ణు మూర్తియే!

             త్రాత మెచ్చ తప దీక్ష!తారకుండు!సర్వ మాతడే!

             భూతి నిచ్చి కరుణించు!పుణ్య మూర్తి గొల్వ మోక్షమౌ!

సర్వం శూన్యమ్ వృత్తము,ర,న,ర,జ,ర,లగ గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-43707.

70.నయ జ్ఞాన వృత్తము,

              మిడి మిడి జ్ఞానానికే?మేటి వంచు విఱ్ఱ వీగుచో?

             చెడు వడ గర్వంబునన్!చేటు గల్గు జ్ఞాన శూన్యతన్!

             కడ గన విద్యా ర్ణవమ్!కాదు వీలు జన్మ మంతయున్!

             కడు వినయం గావలెన్?కల్మి విద్య!భద్ర మే? సుమా!

నయ జ్ఞాన వృత్తము,న,య,య,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43504.

71.నేరని పని వృత్తము,

               దూరకు పర విషయాలన్!తొందర దగ దన్నిటన్!

                మీరకు గురు జ్ఞాన బోధల్!మోదిలు మిల నీతినిన్!

               నేరని పని కెడ మేగుమ్?నేర్పున జనుమీ?బాలకా!

               పోరును తలపకు మయ్యా?పూజ్యత నిడు!విద్యయే!

నేరని పని వృత్తము,భ,భ,మ,న,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-48695.

72.తృష్ణ విడు వృత్తము,

               అప్పుల కెగ బ్రాకకు!ఆస్థికె?ముప్పేర్చును తుదిన్!

               తప్పును సరి జేసుకొ?తత్తర పాటే!గన చెడౌ!

               గొప్పలు జనబోకుమ?కోర్కెలు తగ్గించుమ!వడిన్!

               అప్పడు కరుణించగ!అంతయు మేలేయగు భవిన్!

తృష్ణ విడు వృత్తము,భ,స,స,స,భ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-25835.

73.నీరేర్చు వృత్తము,

             అభ్రమ విభ్రమ భ్రమ !యహర్నిశ జీవ జాగృతిన్! 

             శుభ్రత విస్తృత మవ!సుజీవనంబు!మేలగున్!

            విభ్ర మనోవికలన!వికారత మాయ!ముంచునే!

            భూభ్రమణం బఖిలము!పురోగతి నీరు నేర్చుగా!!

నీరేర్చు వృత్తము,భ,భ,న,భ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-44505.

74.పాటిడు, వృత్తము,

   1. కూటికి లోటు లేదిక!కూరిమి సర్వ సామ్య మనన్!

            మేటని చేటు వాటిలమీరుచు వర్ణ వ్యవ స్థ యనన్?

           వాటము గాని పాటగు!పట్టునె?సౌఖ్య మెల్లరకున్!

           ఓటను నాశ పాశము!యున్నతి కెంత?పాటిడునో?

2. పాటరి నీతి వాటము!పల్వురు మెచ్చు కొందు రొకో?

            చేటిడు వర్గ పెంపది!పట్టదె?ద్వేష భావ మిలన్!

            ఆటక తీరు చైదము!అమ్మకు హాని గూర్చు టగున్!

            మేటి విశేష ఖ్యాతది! మేలగు?భావి జీవనముల్!

పాటిడు వృత్తము,భ,ర,స,స,జ,లగ,గణము లుండును,   

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:- 54999.

75. సర్వం స్వాహా వృత్తము,

                అండ పిండ బ్రహ్మాండాలు!నాడించే వాని గన నౌనే?

               నిండు నీతి లేనే!లేని!నిర్వాకం బెంత కేని?చింతే!

               కండ కావరానం దేలు!కాఠిన్యుల మార్చ నౌనె?భువిన్!

              ఛండ శాసనుండెంతైన?సర్వం స్వాహాను!కోర నెంచున్!

సర్వం స్వాహా వృత్తము,ర,య,ర,మ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-20519.

76.భ్రష్ట జీవనా వృత్తము,

               గోడ మీది పిల్లి వాటమ్!గోలుమాలు సర్వ శ్రేయంబౌ!

              పాడు గోరు భ్రష్టు జీవమ్!పాప భీతి నెంచ దేనాడున్?

              నీడ లేని చీడ జన్మమ్!నేడో?రేపో?రాలు దుస్థితిన్!

              పాడి గట్టి మోసే రొజున్!పజ్జ జేర నోప రెవ్వారున్!

భ్రష్ట జీవనా వృత్తము,ర,జ,మ,జ,,ర,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-10795.

77.మోసంమాపు వృత్తము,

               కర్మ మాని కర్త వౌచో?కాల్చు క్రియే?భీతోద్భాసానన్!

               ధర్మ మూన మాని యొప్పన్?దుర్మదంబే?గూర్చున్!

              మర్మ జీవనంబు మోసమ్?మాసెదులే?కాస్తం తెంచేవే?

             చర్మ రోగ క్లిష్ట జాఢ్యమ్?చావు గనన్!పీడార్తే!పాలౌ!

మాపు మోషమ్.వృత్తము,ర,జ,మ,స,మ,మ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1579.

78.సుఖ జీవన వృత్తము,

              ఉత్తమ మానవ జన్మమ్!ఒద్దుగ జీవింప మేలగున్!

             చిత్తము భక్తిని నిండన్!క్షేమత రాజిల్లు నీతిన్!

             మెత్తని రామ మ దెంచన్!మేథిని కీర్తిం గడించు మా!

             హత్తకు!మూర్ఖుల ఛాయన్!హాయిగజీవించు !బాలకా!

సుఖ జీవన వృత్తము,భ,భ,మ,స,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-37551.

79.తృప్తిడు,వృత్తము,

               తృప్తి ఘటించు జీవన! తేజోమయ భాస్వకంబౌ?

              తప్తత గూర్చు శ్రీలకు!తామంబుకు దారి చూపున్!

             ఆప్తుల నొందగ నీకను!హర్షంబుకు దూర మేర్చున్!

              గుప్తపు జ్ఞానాంబుధీదను! కోర్కెంజను!కీర్తి నీదౌ!

తృప్తిడు వృత్తము, భ,త,మ,భ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-44061.

80.అతి తెల్వి వృత్తము,

          జంతు జన్మ కల్తీ జేసి!సత్సారమె!పెంపు యోచనై!

           పంతమూని సామ్యమంచు!ప్రాపేర్చగ సంకరంబే! యౌ!

           కుంచితాన తల్ప!కుండ్లు!గోళుల్!భరతంబునిండౌగా!

           పండు భిన్న తత్వజాతి!భ్రష్టం బగు!ఘోర యూహేనౌ!

నోరూ వాయి లేని జంతువులకు కల్తీ జన్మ కల్గించి మేలు పొందిన 

పొంద వచ్చును,కాని సత్సాంప్రదాయములు,సదాచారము ,

భిన్నత్వము నందేకత్వము గల భారత జాతిమనది,ఇవన్నీ మట్టు

పెట్టి సర్వ సామ్యమను పేర జాతుల నేకము జేసే!తలంపు

ఘోరాతి ఘోరము, పూర్వము సామ్యత లేదని చెప్పుటలో 

ఆంతర్యమేమిటో? బోధ పడుట లేదు,కుండులు ,గోళకులు

గల సర్వ సంకర,జాతిగా మార్చుట ముమ్మాటికి తప్పేమో? 

సత్వ ధృష్టిని, యోచించుడు,

అతి తెల్వి వృత్తము,ర,య,ర,ర,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-42123.

81.కకావికల వృత్తము,

             బుకాయింపు!ధోరణదే?పూజ్య మయ్యె!కల్యు.! గంబునన్!

               వికారంపు మాటలకే?విశ్వ మెల్ల మెచ్చె నేలనో?

              చికా కేర్చు చేష్ట లవే?ఛిద్ర మేర్చె!సర్వ సామ్యమున్!            

              కొకారీల పోకడలే?కూల్చె నీతి!ధర్మ! సర్వమున్!

కకావికల వృత్తము,మ,జ,య,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43625.

82.కాలం మారె,వృత్తము,

               ఏగానీల కాలమదే?యెంతొ?నీతి !నిండె!భారతిన్!

              రాగాలాప పైసలలో?ధర్మ మెల్ల! మాయ!నిండెనే!

              పోగాలాలు పెచ్చెగసెన్!పొంక మొప్ప! బింక మెంచెనే!

               సేగే లేని జీవితమున్!చిత్త ముత్త మంబు గానకన్!

కాని+దమ్మిడి=ఏగాని,సెగేలేని=మనో భేదములేని,

కాలం మారె వృత్తము,త,జ,య,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43629.

83.నర నాడి వృత్తము,

            మంచి వినగ నోపరే?మండు నొడలెల్ల!కోపమున్!

           కొంచెము మది తర్కణమే!కూర్చుసుఖమన్న నమ్మరే!

          ఎంచగ జన నాడిదియే!యేల విన రయ్య?గర్వతన్!

          వంచితమగు!మాటలవే?భద్ర మన మోస పోదువే!

నర నాడి వృత్తము,భ,స,య,న,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-54639.

84.రక్షేదీ వృత్తము,

           జోడెడ్ల బండి!సంసారమ్!చూడ లేక?నీర్ష్య పెంచిరే?

            పోడెంబు మాని! వేరేర్చన్?పూజ్య తంచు!విద్య నేర్పగా!

             నీడౌచు!తెల్వి!పెంపేర్చన్?నేర్పుగల్గు!మంచియే సుమా!

           పీడించు వార్ని దండింపన్.?ధర్మ గ్లాని! సంభవించెనే!

రక్షేదీ వృత్తము,త,ర,మ,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43541.

85.మాతృమూర్తై,వృత్తము,

              అన్నపూర్ణ సదా పూర్ణ ఆది పరా శక్తి!యాడదే!

             కన్న తల్లి చిదా నంద!కాంతు నేపు గోరు సర్వదా!

             చెన్ను మీర!సదా చారి!జాతి మెరుం గెంచు!తల్లదే!

             మిన్న దీర్చు కుటుంభాన్ని!మెచ్చవలెన్?జాతి సర్వమున్!

మాతృ మూర్తి వృత్తము,ర,య,ర,స,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-33625.

86.గణనీయతా వృత్తము,

            అర కొర జీవితాలు!అవధాన వ్యధా ప్రయాశన్!

           నిరతము రేపటూహె!నిరవద్య మిదే?కనంగన్!

           సురవరులార రండు!సు మనంబున బ్రోవ ధాత్రిన్

           కర మరుదైన జన్మ!గణనీయ తిడం?భజింతున్!

గణనీయతా వృత్తము,న,జ,భ,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-23473.

87.కన్న దోషమ్ వృత్తము,

           అనురాగమ్,ఆప్యాయత!అసలు శూన్య మిక్కలిలోన్!

           తను వెల్లం డబ్బాశయె?తగదు మంచి,పెద్దరికమ్!

           వినయంబౌ?స్వార్ధంబది!వెనుక వచ్చు!వడ్డనినన్!

           కను సత్యమ్?నిత్యంబిది!కనినదోష!పాప మిదే!

                 (కనిన దోషం=పుట్టుక నిచ్చిన తప్పు)

కన్న దోషమ్ వృత్తము,స,మ,న,స,జ,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-55146.

88.తుది బ్రతుకు వృత్తము,

              కలిని భార్య లేకున్న?కష్ట మెంచ భ్రష్టమే?యగున్!

             నిలువ నీరు నొక్కెడ?నెట్టి ఛీదరింతు రెంతయో!

             పలుక రారు యేమైన!పట్టి తిట్టి త్రోతు రావలన్!

            మలిన ప్రేమ జూపించి!మట్టి గల్ప జీవ మెంతురే!

తుది బ్రతుకు,వృత్తము,న,ర,ర,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-42674.

89.జీవ శైలి.వృత్తము,

            కూలి బ్రతుకు!కుండ కూడు!కూర్మి నీతి బ్రతికిరే!

            కాల భ్రమణ!కాసు లాశ!కంటి కున్కు కరువయెన్!

           నేల శ్రమకు పంటరాక!నింగి జూచు జనమయెన్.!

           శ్రీల జెలగు వారి చేత జిక్కె!దేశ! ప్రగతదే!

జీవ శైలి వృత్తము,భ,న,జ,ర,న,లగ,గణము లుండును,

యతి,యతి,10.యక్షరము,వృ,సం;-63615.

90.మిడిసి పడు,వృత్తము,

             కుడుచు తేనెం!రాణీగే?కూలి యీగలు కష్టిలంగన్?

            పడుచువారే!కూర్చుండన్!పట్టు నౌకరి!కూలి కేగా!

            గడుసు పెండ్లామ్!మొండైనా!పాటు భర్తదె!లోక మందున్!

             మిడిసి పాటే? రోగాలన్!మేలుమాపునుజీవ మార్చున్!

మిడిసి పడు వృత్తము,న,మ,మ,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-22548. 

91.తప్పుదిద్దుకో వృత్తము,

             తప్పుసరి జేసుకున్న!దివ్య తేర్చు!విశ్వ ఖ్యాతిలున్!

             చెప్పుకొను గొప్పలన్ని!చివ్వలందు నిల్వ జాలునే!

             అప్పు తగదెంచ గొప్ప!యాటకట్టు భావి జీవితమ్!

             తిప్ప లలమంగ నాడు!దిక్కుమాలు!గొప్ప లన్నియున్!

తప్పు దిద్దుకో వృత్తము,భ,జ,ర,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృసం:-39675.

9.2.మార్పు  నైజం వృత్తము,

                పుట్టు సారం!పెట్ట సారం!పొరలు పెంచు ధనాశతన్!

                గుట్టు చైదమ్!తృష్ణ దాహమ్!గుణపు దోష ప్రభావమే!

                తట్టి కొట్టే దైవ మైనన్!దరిని జేరగ వేధిలున్

               జెట్టు లైనమూర్ఖ జన్మమ్!సెగను జేర్చును!దైవమే?

మార్పు నైజం వృత్తము,ర,త,త,స,స,లగ,గణము లుండును,

యతిశ9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-12115.

93.దుష్ట శిక్షణ వృత్తము,

                మ్రొక్కు బడుల సొమ్ములన్!ముష్టులట్ల మెక్కు చుండిరే!

               చక్క గనుచు తెల్విగా!సాక లేక పోతి వేలయా?

               చిక్కులలమ సర్వదా!ఛేదిలంగ న్యాయ మౌనొకో?

               త్రొక్కి నడువు వెంటనే!తుక్కు జేయ ముష్టి దుష్టులన్!

దుష్ట శిక్షణ వృత్తము,,భ,స,య,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-143615

94.శాంతి నిమ్మ వృత్తము,

             బంగారు ధర్మ ధాత్రికే?పట్టె పుట్ట కురుపు వ్యాధే!

             కంగారు లేని వైద్యులే!కాటికంప దలచినారే!

              మ్రింగంగ యాస్తి పాస్తులే?మేటి శక్తి తుడచ వేమో?

             కృంగేటి జీవ జాల మున్?కీడు మాపి బ్రతుక నిమ్మా!

    [పుట్ట కురుపు వ్యాధి=కేన్సరు రోగము].

శాంతి నిమ్మ వృత్తము,త,ర,య,జ,న,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-30407.

95.దుష్ట తంత్ర వృత్తము,

               అండ దండ లుండి కూడ!ఆత్మ వేధ నొంద తప్పేయౌ!

               బండ దుష్ట తంత్ర  జాతి!హద్దు మీరి!సంచ రించేరే!

               మెండు టాశ!వీడ దాయె!మిట్టి!బుద్ధిప్రీతి చేష్టాయెన్!

               కండ కావరంబు నిండె!కాని పోని కల్త లే?నిండై!

దుష్ట తంత్ర వృత్తము,ర,జ,ర,జ,ర,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృసం:-11823.

96.జగన్మిత్ర వృత్తము,

              జగన్మిత్ర పాప హర్త!సర్వ శ్రేయ!ధన్యు డీవెగా!

              తగం భక్తి తన్మయత్వ! సత్వ జీవరక్ష!దీక్షితా!

              ప్రగాఢంపు భావ సౌమ్య భద్ర రుద్ర!క్షేమ కాంక్షితా!

             జగం బెల్ల మంచి పెంచిచెడ్డ తృంచు!నీశ!రక్షమామ్!

జగన్మిత్ర వృత్తము,య,జ,ర,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43680.

97.సాక్షాత్కార వృత్తము,

                రిపుల భీమ మేర్చుచున్!రిక్త జన్మ చేతు వీవయా!

                  విపుల ధర్మ మూర్తులన్!విద్య స్తుత్య మేర్తు వయా!

                  అపర రక్ష వీవె గా!యాడ తోడు నీడ వునై!

                   కుపిత భావ భంగిమన్!కాన  లము నిన్ను శివా! 

                                 (యాడ=అక్కడ,)   

సాక్షాత్కార వృత్తము,న,ర,య,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-13508.

98.కూర్మి జను వృత్తము,

              రూపు రేఖలు మారినా!రూఢి కీర్తే.!నిల్చు ధాత్రినిన్!

              చేపు నీతిని ధూమినిన్!శ్రీ వరంబే పెంచు!దైవమున్!

              పాపులం దునుమాడు నాడే!వరంబై నిల్చు!నీతిలన్!

             కోప మేలను?మానవా!కూర్మి జీవన!కోరు మోయీ!

కూర్మలు వృత్తము,ర,స,య,య,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-25131.

99.బాగెంచు వృత్తము

             ఆటు పోటుల జీవితమ్!సాగరోదక తుల్యమే యౌ!

             నీటు గోటుల తత్వమే!నిమ్న మున్నతి దించి పెంచున్!

             కాటు వేయును కాలమే!కాన దేదిల మంచి తప్పన్?!

             పాటు తప్పదు జన్మకున్?బాగు నెంచుమి!జీవితాంతమ్!

బాగెంచు వృత్తము,ర,స,య,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వశయక్షరము,వృ,సం:-23131.

100.శివాశ్రయా వృత్తము,

            అంగజారి!చంద్ర మౌళి!అర్థ నారీశ్వరా!శంకరా!

            నింగి వారిధారి!భద్ర!నేర్మి!కూర్మెంచి రావేగతన్!

            జంగమార్య!గొల్తు భక్తి!సర్వ మీవంచు!రక్షింపవా!

           అంగ రంగ వైభవాన!నాదు కొమ్మా!మహీశా!హరా!

శివాశ్రయ వృత్తము,ర,జ,ర,య,య,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-37547.

101.కైవలదమ వృత్తమె,

                 గమ్యము చేరంగ నెంచు!కాలచక్ర భ్రమక మిదే?

                రమ్యము గాదెంచ జన్మ!రాలు పుట్టు చనును పదే!

                కామ్యత దైవంబు చేర!!కైవలంబు!నరయుదు వే!

                కామ్యత భక్తెంచి మించభద్ర మౌను!భవ హరతన్!

కైవలదమ వృత్తము,భ,త,ర,జ,న,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-64167.

102.ముదమొదవు వృత్తము,

                  సొద లొదవిన!దేహమ్!చుట్టు! రోగ పీడ ధాత్రినిన్!

                  మొదలు బెగులు గనున్!మేటి జన్మ సార హీనమై!

                  వదలక హరి గొల్వన్!భద్ర మౌను!సర్వ మున్నతిన్!

                 ముదము చెడిన జీవమ్!మోడు బారు వృక్షమే!నయా?

ముదమొదవు వృత్తము,న,న,మ,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-43584.

103.నయతా వృత్తము,

              పడి లేచు!కెరటమే!బ్రతుకు తీరని,తెల్యుమా!

             చెడు చేటని వడినిన్!శివత మోపను!మెల్గుమా!

             విడరాదు!శుభములన్!విలువ పెంచును మంచినిన్!

             నడు నీతి!జగతినిన్!నయత!గూర్చును!బాలకా!

నయతా వృత్తము,స,న,జ,స,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం:-46972.

103.విజ్ఞతా వృత్తము,

              కాలు గాలిన పిల్లివై!కద లాడబోకు!బాలకా!

              నీలి మేఘము కమ్మినన్?నిలు పెంచు!నీటి కోసమే!

              చీలె?మంచని పించినన్?నిలు నీతి!స్వేచ్ఛ భారతిన్!

             బేల గాకు విజ్ఞానతే?పెను మార్పు గూర్చు!భావినిన్!

 విజ్ఞతా వృత్తము,ర,స,ర,జ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-43 867.

104.జ్ఞాన వినోద వృత్తము,

              నీచ జన్ముల బాగోతమ్!నేల తీరును!మార్చ! నౌనే?

              వేచి చూడగ మంచే యౌ?విశ్వ రక్షకు!డండ నిల్వన్!

              పోటి జీవన!దౌర్ధాగ్యమ్!పెట్టు సారమె!తెల్వి యాయెన్?

              నాటి నాణ్యత!నేడేదీ?నర్మ జ్ఞాన వినోద విద్యన్!

జ్ఞాన వినోద వృత్తము,ర,స,మ,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,9.వ,యక్షరము,వృ,సం;-23067.

105.కలత,మాపువృత్తము,

                  కుల మత రాజకీయ కుటిలాన్విత!భావ  మేలన్?

                  పలుచన జేయ సఖ్య సమితాన్విత!మేమి!యౌనో?

                 కలతల శాంతి లేక!ఘనతం విడి !పోవు! స్వేచ్ఛే?

                 ఫలదపు సామ్య మేర్చ!పరపాలన!యూహె మాయున్!

కలత మాపు వృత్తము,న,జ,భ,జ,జ,గగ,గణము లుండును

యతి,9.ర,యక్షరము,వృ,సం"-25472.

106.సీవార్థి వృత్తము,

                మాత్సర్య మీర్ష్య జుగుప్సలు!మంత్రాంగం!ఛిద్ర తౌ?భవిన్!

                 ఉత్సుక మొప్ప!నిధానత!యోట్లాట న్వీడ! మేలునౌ!

                తత్సమ తేజ విరాజిత !ధన్యంబౌ!ధర్మముం!జనన్!

               చిత్సుఖ మొంది! తరింపగ!సేవార్ధి వౌచు! శ్రేయతన్!

సీవార్ధి వృత్తము,భ,భ,భ,మ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-41399.

17.అత్యష్టి ఛందము నందు 106.వృత్తములు మాత్రమే!

గ్రహింప బడినవి,

జైహింద్.

Print this post