కొప్పరపు కవుల 2వ పద్యం. డా. పతంజలి తాడేపల్లి.

 జైశ్రీరామ్.

ఆచార్య తాడేపల్లి పతంజలి.

[5:53 am, 23/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: చీరాల దగ్గర ఉన్న

 కారంచేడు పై కొప్పరపు కవుల 02 వపద్యం

శ్రీ కొప్పరపు సోదర కవులు (శ్రీ వేంకట సుబ్బరాయ కవి, శ్రీ వేంకటరమణ కవి) రచించిన  ‘సాధ్వీ మాహాత్మ్యము’ కావ్యంలో కారంచేడును వర్ణించిన   సీస పద్య సమగ్ర వివరణ:

[5:53 am, 23/9/2026] పతంజలి తాడేపల్లి: ఖండాంతరముల నగ్రస్థానముంగొన్న 

యాసియా ఖండమందంద మీను

నిండియా దేశమం దింపు బెంపు వహించు

 చెన్నరాష్ట్రమునకు  చెన్ను నిచ్చి  

దద్రాష్ట్రమునను విద్వద్రాజి గణియింప 

గర్తమండలము విఖ్యాతిఁ గనియె

 నమ్మండలమున ప్రాగబ్ధి రాట్తట పుట

 భేదనంబుల రమావేది యనగ

తే॥గీ॥ అలఘు సంవత్సమేతయై లలిత కళల 

కాలవాలంబునై సమ్యగాంధ్ర దేశ

 కామినీ ప్రేమ రూపమై కలిత శుభవి 

శేషమై పొల్చు కారెముచేడు పురము

అవతారిక (సందర్భం)

పూర్వ పద్యాల్లోని సంప్రదాయ పౌరాణిక భూగోళ విభజనతో (సప్తద్వీపాలు, జంబూద్వీపం) పాటుగా, నవీన భౌగోళిక వ్యవస్థను కూడా దృష్టిలో ఉంచుకొని — ప్రపంచంలోని ఖండాలలో అగ్రగణ్యమైన ఆసియా ఖండం, అందులోని ఇండియా (భారతదేశం), చెన్న రాష్ట్రం (మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ), గర్తపురి (గుంటూరు జిల్లా) క్రమంలో కథాస్థానమైన ‘కారంచేడు’ పుర వైభవాన్ని, దాని కళా సాంస్కృతిక ప్రాభవాన్ని కీర్తిస్తున్న సందర్భమిది.

ప్రతిపదార్థం 

ఖండ +అంతరములన్ = సమస్త ఖండములన్నింటిలోనూ; అగ్ర స్థానమున్ కొన్న = ప్రథమ స్థానాన్ని పొందినట్టి; ఆసియా ఖండమందున్ = ఆసియా ఖండమునందు; అందము ఈను = మిక్కిలి శోభాయమానమైన; ఇండియా దేశమందున్ = భారత దేశమునందు; ఇంపు పెంపు వహించు = అందమును, ఔన్నత్యమును సంతరించుకొన్న; చెన్న రాష్ట్రమునకున్ = మద్రాసు రాష్ట్రమునకు; చెన్నున్ ఇచ్చి = ప్రత్యేకమైన శోభను (అందాన్ని) చేకూర్చి; తత్ రాష్ట్రమునను = ఆ రాష్ట్రమునందు; విద్వత్ రాజి = పండిత సమూహము; గణియింపన్ = కొనియాడగా; గర్తమండలము = గుంటూరు జిల్లా; విఖ్యాతిన్ కనియెన్ = గొప్ప కీర్తిప్రతిష్ఠలను పొందెను; ఆ మండలమునన్ = ఆ గుంటూరు జిల్లా యందు; ప్రాక్ అబ్ధిరాట్ తట = తూర్పు సముద్రపు (బంగాళాఖాతపు) తీరమందలి; పుటభేదనంబులన్ = పెద్ద నగరములలో/పట్టణములలో; రమావేది అనగన్ = లక్ష్మీదేవి నివాసవేదిక అనిపించుకుంటూ; అలఘు సంపత్ సమేతయై = అపరిమితమైన (గొప్పదైన) ఐశ్వర్యములతో కూడినదై; లలిత కళలకున్ = సంగీత, సాహిత్య, నాట్యాది సుకుమార కళలకు; ఆలవాలంబునై = నిలయమై (పాదు వంటిదై); సమ్యక్ = సంపూర్ణమైన; ఆంధ్రదేశ కామినీ = ఆంధ్రదేశమనెడి కాంత యొక్క; ప్రేమ రూపమై = అనురాగ స్వరూపమై; కలిత = ఒప్పుచున్నట్టి; శుభ విశేషమై = సకల మంగళకరమైన వైభవములతో; కారెంపుచేడు పురము = కారంచేడు అను నగరము; పొల్చున్ = ప్రకాశించుచున్నది.

తాత్పర్యము

ప్రపంచంలోని సమస్త ఖండాలలో అగ్రస్థానాన్ని పొందిన ఆసియా ఖండంలో సుందరమైన భారతదేశం వెలుగొందుతున్నది. ఆ ఇండియా దేశంలో సమస్త వైభవాలతో విలసిల్లే 'చెన్న రాష్ట్రం' (మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ) నకు వన్నె తెస్తూ, పండిత సభలలో ప్రశంసలందుకున్న 'గుంటూరు మండలం' ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ మండలంలో తూర్పు సముద్ర తీరపట్టణాలన్నింటికీ లక్ష్మీపీఠం వలె అలరారుతూ; అపారమైన ధనధాన్య సంపదలతో తులతూగుతూ, లలిత కళలకు నిలయమై, సాక్షాత్తూ ఆంధ్రదేశమనే సుందరాంగి యొక్క ప్రేమస్వరూపంలాగా సకల శుభవిశేషాలతో ‘కారంచేడు’ పురము శోభిల్లుతున్నది.

విశేషాలు 

1. ప్రాచీన కావ్యాల్లో జంబూద్వీపం, భరతవర్షం వంటి పౌరాణిక సంకేతాలు సాధారణం కాగా, కొప్పరపు సోదర కవులు నాటి ఆధునిక భౌగోళిక విభజనలైన ‘ఆసియా ఖండము’, ‘ఇండియా దేశము’, ‘చెన్న రాష్ట్రము’ వంటి పదాలను సీస పద్యంలోకి ప్రౌఢంగా చేర్చడం వారి సమన్వయ దృష్టికి, యుగధర్మ స్పృహకు నిదర్శనం. ఆధునికతను ప్రాచీన కావ్య పద్ధతిలో ఒదిగించిన అపురూప శిల్పమిది.

2. చెన్న రాష్ట్రమునకుఁ జెన్ను నిచ్చి — ఇక్కడ ‘చెన్న’ (మద్రాసు పట్టణపు పేరు) మరియు ‘చెన్ను’ (అందము/సౌందర్యము) అను పదాల కలయికతో అందమైన శబ్ద చమత్కారాన్ని సాధించారు.

3. 'ఆలవాలము' అంటే చెట్టు మొదట్లో నీరు నిలవడానికి చేసే ‘పాదు’. మొక్క ఎదగడానికి పాదు ఎంత ముఖ్యమో, కారంచేడు గ్రామం సంగీత, సాహిత్య, నాటక, వేదాంత విద్యలనే లలిత కళలు విస్తరించడానికి ప్రధాన పోషక కేంద్రంగా నిలిచిందని కవుల భావన. ఆ గ్రామ విద్యాపోషణను ఈ సమాసం ప్రస్ఫుటం చేస్తోంది.

4. పూర్వ పద్యంలో ఆంధ్రదేశాన్ని భూదేవి నుదుటి ‘తిలకం’గా వర్ణించిన కవులు, ఇక్కడ మరింత భావయుక్తంగా — మొత్తం ఆంధ్రదేశమే ఒక సుందర స్త్రీమూర్తి అయితే, ఆమె హృదయపూర్వకమైన "ప్రేమ లేదా అనురాగమే రూపం దాల్చిందా" అన్నట్లు కారంచేడు వెలుగొందుతోందని అనడం విశిష్టమైన ఉత్ప్రేక్షారూపక కల్పన.

5. కారంచేడు ప్రాంతపు వాణిజ్య, వ్యవసాయ సుభిక్షతను లక్ష్మీదేవి స్థానంగా (రమావేది) సంభావించారు. ‘అలఘు’ అనగా లఘువు కానిది (మిక్కిలి గొప్పదైనది). అపారమైన సంపదలతో కూడి, పండితులను ఆదరించే సంస్కృతి ఉన్న క్షేత్రమని పద్యం ద్వారా స్పష్టమవుతుంది.

6. కొప్పరపు సోదర కవులు తమ పద్యంలో భారతదేశము అనకుండా    ‘ఇండియా దేశమందు’ అని ప్రయోగించడం వెనుక అటు చారిత్రక, భాషాశాస్త్ర నేపథ్యం, ఇటు కావ్య నిర్మాణపరమైన అద్భుత స్వారస్యం దాగి ఉన్నాయి.

7. కొప్పరపు కవులు ఆశుకవితా దిగ్గజాలు, శబ్దాలంకార ప్రయోగంలో సిద్ధహస్తులు. ఈ పద్యంలో వారు ‘ఇండియా’ అనే పదాన్ని తీసుకురావడానికి ప్రధాన కారణాలు:

8. ఇక్కడ ‘ఆసియా ఖండమందందమీను’ అన్న తర్వాత వచ్చే నకారపు పొల్లుతో కలిసి ‘నిండియా దేశమందు’ అంటూ, వెంటనే ‘ఇంపు’, ఆ తర్వాత ‘చెన్న’ – ‘చెన్ను’ అంటూ సాగిన శబ్ద నడకలో అద్భుతమైన అంత్యానుప్రాస, ఛేకానుప్రాసల జిగి పుట్టింది. ‘భారతదేశము’ అని ఉంటే ఈ విధమైన నాద సౌకుమార్యం, సమాన మాత్రల లయ కుదిరేది కాదు.

9. కొప్పరపు కవులు జీవించిన కాలంలో అప్పటికే ప్రపంచ వేదికలపై, రాజకీయ ఉద్యమాలలో దేశాన్ని ‘ఇండియా’గా పిలవడం సర్వసాధారణమైంది. సంప్రదాయ కావ్యాల్లో కేవలం ‘భరతఖండం’ లేదా ‘జంబూద్వీపం’ వంటి పౌరాణిక పేర్లకే పరిమితం కాకుండా, ఆధునిక ప్రజల నాలుకలపై నానుతున్న ‘ఆసియా’, ‘ఇండియా’, ‘చెన్న రాష్ట్రం’ (Madras Presidency) వంటి పేర్లను సంప్రదాయ ఛందస్సులో సహజంగా ఒదిగించి కాలానుగుణమైన జాతీయతా స్పృహను చాటారు.

10. ‘ఇండియా’ అనేది పరాయివారు బలవంతంగా రుద్దిన అవమానకరమైన పదం కాదు; అది మన సనాతన మూలాల నుంచే వికసించిన విశ్వజనీన నామం:

మన వైదిక సప్తసింధు నదులలో ప్రధానమైనది ‘సింధు’.

ప్రాచీన పర్షియన్లు (పారశీకులు) సకారాన్ని హకారంగా పలికే ధ్వని నియమం (Sound Shift) వల్ల ‘సింధు’ కాస్తా ‘హిందూ’ అయింది.

అక్కడి నుండి గ్రీకులకు వెళ్ళేసరికి ప్రాచీన గ్రీకు భాషలో ఆరంభ హకారోచ్చారణ (Aspiration) లోపించి ‘హిందూ’ కాస్తా ‘ఇండోస్’ (Indos) గా, దేశం ‘ఇండియా’ (India) గా మారింది. మెగస్తనీస్ రచించిన గ్రంథం పేరు కూడా ‘ఇండికా’ (Indica) నే.

కాబట్టి ‘ఇండియా’ అంటే వేరే ఏదీ కాదు — "సింధు నదీ పరీవాహక ప్రాంతపు పవిత్ర నాగరికత" అనే ప్రాచీన భారతీయ అస్తిత్వమే.

India, that is Bharat’  అంటూ బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్, రాజ్యాంగ పరిషత్ పెద్దలు రాజ్యాంగపు మొదటి అధికరణంలోనే ఈ సమతుల్యతను అద్భుతంగా సాధించారు.

11. అంతర్జాతీయంగా, ప్రపంచ ఒప్పందాలలో, దౌత్య సంబంధాలలో శతాబ్దాలుగా స్థిరపడిపోయిన ‘ఇండియా’ పేరును అధికారికంగా కొనసాగిస్తూనే,అంతర్గతంగా మన సాంస్కృతిక, పౌరాణిక, చారిత్రక వారసత్వానికి ప్రతీక అయిన ‘భారత్’ను సమాన ప్రాతిపదికన నిలిపారు. మొదటి పేరు ప్రపంచానికి మన చిరునామా అయితే,  రెండవది మన అంతరంగపు ఆత్మ.

12. జర్మనీ (Germany) ని అంతర్జాతీయంగా ఎవరూ వారి సొంత భాషా పదమైన ‘డాయ్‌చ్‌లాండ్’ (Deutschland) అనరు.గ్రీస్ (Greece) ను వారి అసలు పేరు ‘హెల్లాస్’ (Hellas) అని పిలవరు.పర్షియా 'ఇరాన్'గా మారినా, వారి భాషను ప్రపంచం ఇప్పటికీ 'పర్షియన్' అనే అంటుంది.

13. సైన్స్, భూగోళ శాస్త్రాలలో స్థిరపడిన ‘ఇండియన్ ఓషన్’ (హిందూ మహాసముద్రం), చరిత్రలోని ‘ఇండో-ఆర్యన్’, భౌగోళిక రాజకీయాలలోని ‘ఇండో-పసిఫిక్’ వంటి విస్తృత పదబంధాలను మార్చడం ప్రపంచ విజ్ఞానానికే గందరగోళం కలిగిస్తుంది. అలాగే మన డిజిటల్ గుర్తింపు ‘.in’ ప్రపంచవ్యాప్తంగా స్థిరపడిపోయింది.

14. అందుకే కొప్పరపు కవులు ‘ఇండియా దేశమం దింపు బెంపు వహించు’ అనడంలో — ఆ పేరుతో ప్రపంచమంతటా విస్తరించిన మన దేశపు ప్రాచీన నాగరికతా కీర్తిని, ఆధునిక రాజనీతి పరిధిని రెండింటినీ ఏకకాలంలో స్మరించిన కవితా స్వారస్యమూ, దార్శనికతా స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి🙏🕉️🙏

పతంజలి మహోదయులకు ధన్యవాదములు.

జైహింద్.

Print this post