చిమ్మపూడి ఫౌండేషన్ సప్తమ వార్షికోత్సవం. తే. 25 - 1`0 - 2026.

జైశ్రీరామ్.

https://www.youtube.com/live/4JMwa87RioY?si=rEpW0LTG4CqKhOAA

శ్లో.  హ్రీంకారాసన, గర్భితానల శిఖాం, సౌః క్లీం కళాం బిభ్రతీం,
సౌవర్ణాంబర ధారిణీం వరసుధాదౌతాం త్రినేత్రోజ్జ్వలామ్ |
వందే పుస్తక పాశమంకుశధరాం స్రగ్భూషితాముజ్జ్వలాం
త్వాం గౌరీం త్రిపురాం పరాత్పరకళాం శ్రీచక్ర సంచారిణీమ్ ||

పద చ్ఛేదము.

హ్రీంకార-ఆసన + గర్భిత-అనల + శిఖాం / సౌః / క్లీం / కళాం / బిభ్రతీం / సౌవర్ణ-అంబర-ధారిణీం / వర-సుధా-దౌతాం / త్రి-నేత్ర-ఉజ్జ్వలామ్ / వందే / పుస్తక-పాశ-అంకుశ-ధరాం / స్రక్-భూషితాం / ఉజ్జ్వలాం / త్వాం / గౌరీం / త్రిపురాం / పరాత్పర-కళాం / శ్రీచక్ర-సంచారిణీమ్.

అన్వయక్రమము.

హ్రీంకార ఆసన - గర్భిత అనల శిఖాం - సౌః క్లీం కళాం - బిభ్రతీం - సౌవర్ణ అంబర ధారిణీం - వర సుధా దౌతాం - త్రి నేత్ర ఉజ్జ్వలామ్ - పుస్తక పాశ అంకుశ ధరాం - స్రక్ భూషితాం - ఉజ్జ్వలాం - గౌరీం - త్రిపురాం - పరాత్పర కళాం - శ్రీచక్ర సంచారిణీమ్ - వందే.

ప్రతిపదార్థము.

హ్రీంకార ఆసన: 'హ్రీం' అనే ప్రణవ మంత్రాన్నే ఆసనముగా (పీఠముగా) కలిగినది,

గర్భిత అనల శిఖాం: తన గర్భమందు (లోపల) అగ్ని జ్వాలలను దాచుకున్నది (తీక్షణమైన తేజస్సు కలది),

సౌః క్లీం కళాం: 'సౌః', 'క్లీం' అనే బీజాక్షరాల స్వరూపమైన కళలను,

బిభ్రతీం: ధరించియున్నట్టిది,

సౌవర్ణ అంబర ధారిణీం: బంగారు వస్త్రములను ధరించినట్టిది,

వర సుధా దౌతాం: శ్రేష్ఠమైన అమృతము చేత అభిషేకింపబడినట్టిది (లేదా అమృతంలా ప్రకాశించే నిర్మలమైన రూపం కలది),

త్రి నేత్ర ఉజ్జ్వలామ్: మూడు కన్నులతో దేదీప్యమానంగా ప్రకాశిస్తున్నట్టిది,

పుస్తక పాశ అంకుశ ధరాం: చేతులలో పుస్తకము, పాశము (త్రాడు), అంకుశములను ధరించినట్టిది,

స్రక్ భూషితాం: పూలదండల చేత అలంకరింపబడినట్టిది,

ఉజ్జ్వలాం: దివ్యమైన కాంతితో వెలిగిపోతున్నట్టిది,

గౌరీం: గౌరవర్ణము (తెలుపు/బంగారు వర్ణము) కలిగిన గౌరీదేవి,

త్రిపురాం: త్రిపుర సుందరిగా కొనియాడబడేది,

పరాత్పర కళాం: అత్యున్నతమైన పరబ్రహ్మ స్వరూపమైన కళ కలిగినది,

శ్రీచక్ర సంచారిణీమ్: పవిత్రమైన శ్రీచక్రములో విహరించేది అయిన,

త్వాం: అటువంటి నిన్ను,

వందే: నేను నమస్కరిస్తున్నాను / స్తుతిస్తున్నాను.

తాత్పర్యము.   హ్రీం' కారమనే పీఠంపై ఆసీనురాలై, గర్భంలో ప్రళయాగ్ని జ్వాలల వంటి అనంత తేజస్సును దాచుకొని, 'సౌః', 'క్లీం' అనే దివ్య బీజాక్షర కళలను ధరించి, సువర్ణ వస్త్రాలతో శోభిల్లుతూ, అమృతధారలచే ప్రక్షాళన చేయబడిన నిర్మల రూపంతో, మూడు కన్నుల కాంతితో మెరిసిపోతున్న జగన్మాతకు నమస్కారం. చేతులలో పుస్తకము, పాశము, అంకుశము ధరించి, సుగంధ పుష్పమాలాలంకృతయై, శ్రీచక్రంలో సంచరించే పరాత్పర స్వరూపిణి అయిన ఆ గౌరీ త్రిపురసుందరి దేవికి భక్తితో ప్రణమిల్లుతున్నాను.

శ్లో.  విద్యాకైరవకౌముదీం శ్రుతిశిరస్సీమన్తముక్తామణిం
దారాన్ పద్మభువస్త్రీలోకజననీం వన్డే గిరాం దేవతామ్ ।
యత్పాదాబ్జనమస్క్రియాః సుకృతినాం సారస్వతప్రక్రియా-
బీజన్యాసభువో భవన్తి కవితానాట్యైకజీవాతవః ॥

(ఇది ప్రసిద్ధ అలంకార శాస్త్ర గ్రంథమైన ప్రతాపరుద్ర యశోభూషణం గ్రంథ ప్రారంభంలో విద్యానాథుడు రచించిన ప్రార్థనా శ్లోకం.)

ప్రతిపదార్థము.

యత్  = ఏ దేవి యొక్క 

పాదాబ్జ = పాదపద్మములకు చేసే 

నమస్క్రియాః = నమస్కారములు;

సుకృతినామ్ = పుణ్యాత్ములకు;

సారస్వత ప్రక్రియా = కవిత్వ నిర్మాణ ప్రక్రియకు;

బీజ న్యాస భువః = విత్తనము నాటే నేల వంటివి (ఆమెకు నమస్కరించడం ద్వారా కవిత్వానికి పునాది పడుతుంది);

కవితా నాట్య ఏక జీవాతవః = కవిత్వం అనే నాట్యానికి 

ఏక జీవాతవః = ఏకైక ప్రాణదాతలు;

భవన్తి = అవుతున్నాయో ఆ .

విద్యా : విద్యలనే 

కైరవ : కలువ పూలకు 

కౌముదీం : వెన్నెల వంటిది, 

శ్రుతి-శిరస్: ఉపనిషత్తులనే 

సీమంత : స్త్రీల పాపిట ధరించే 

ముక్తామణిం : ముత్యపు మణి వంటిది (వేదాంతసారమైనది).

పద్మభువః : పద్మం నుండి జన్మించిన బ్రహ్మదేవుని యొక్క 

దారాన్: భార్య అయినది యున్నదో 

త్రిలోక : మూడు లోకాలకు 

జననీం : తల్లి అయినదానిని.

గిరాం : వాక్కుకు 

దేవతామ్: దేవత అయిన సరస్వతిని.

వన్డే: నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

తాత్పర్యము.   విద్యలనే తెల్లకలువలను వికసింపజేసే వెన్నెల వంటిది, ఉపనిషత్తులు అనే పాపిటలో ముత్యపు బొట్టులా భాసిల్లేది, బ్రహ్మదేవుని అర్ధాంగి మరియు ముల్లోకాలకు తల్లి అయిన వాగ్దేవికి (సరస్వతికి) నేను నమస్కరిస్తున్నాను. పుణ్యాత్ములు ఆమె పాదపద్మాలకు చేసే నమస్కారాలే కవిత్వ సృష్టి అనే పంటకు విత్తనాలు నాటే సారవంతమైన నేలలుగా మారుతాయి. అంతేకాక, ఆ నమస్కారాలే కవిత్వమనే నాట్యానికి ఏకైక ప్రాణము వంటివి.

జైహింద్. 

Print this post